TP. HCM yêu cầu rà soát toàn bộ công trình thủy lợi trước mùa mưa lũ

Năm 2025, mặc dù TP. HCM không chịu tác động trực tiếp của bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông, thành phố vẫn đối mặt với nhiều loại hình thiên tai phức tạp, diễn biến cực đoan, gây thiệt hại đáng kể về người, tài sản và hạ tầng. 

Trong năm 2025, trên địa bàn thành phố đã xảy ra 6 đợt triều cường vượt mức báo động III, 37 đợt mưa lớn kèm dông, lốc xoáy và 4 vụ sạt lở bờ sông. Đáng chú ý, đợt triều cường đầu tháng 11/2025 đã ghi nhận mực nước cao nhất trong lịch sử quan trắc tại trạm Phú An, đạt 1,78m, vượt báo động III tới 18cm. Nhiều tuyến đường ven sông, kênh rạch bị ngập cục bộ, một số vị trí bờ bao, tường chắn nước và bờ rạch bị sạt, nứt hoặc sụt lún, buộc các địa phương phải xử lý khẩn cấp để bảo đảm an toàn dân sinh.

Bên cạnh đó, tình trạng sạt lở bờ sông tiếp tục diễn biến phức tạp, đặc biệt dọc sông Sài Gòn và một số tuyến sông, rạch lớn. Trong năm, 4 vụ sạt lở đã làm mất khoảng 650 - 700m2 đất, đe dọa trực tiếp nhà cửa, công trình và sinh kế của người dân ven sông. Trước thực tế này, thành phố đã khẩn trương rà soát, công bố danh mục các vị trí sạt lở nguy hiểm và đặc biệt nguy hiểm, làm cơ sở cho việc ưu tiên đầu tư, xử lý trong thời gian tới.

TP. HCM yêu cầu rà soát toàn bộ công trình thủy lợi, đảm bảo an toàn trước mùa mưa lũ. 

Trước nguy cơ mưa lớn, triều cường và ngập úng đô thị gia tăng, UBND TP. HCM đã ban hành chỉ đạo yêu cầu các sở, ngành, địa phương và đơn vị liên quan khẩn trương triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm đảm bảo an toàn công trình thủy lợi, đê điều, chủ động phòng, chống thiên tai trong mùa mưa lũ năm 2026.

Theo đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì rà soát toàn bộ hệ thống công trình thủy lợi, đê điều, hồ chứa trên địa bàn, đặc biệt là các vị trí xung yếu, có nguy cơ sạt lở cao hoặc thường xuyên xảy ra ngập úng khi mưa lớn kết hợp triều cường. Những hạng mục xuống cấp như: Bờ bao, cống thoát nước bị sụt lún, các tuyến kênh rạch bị bồi lắng gây tắc nghẽn dòng chảy phải được tổng hợp, đánh giá và đề xuất giải pháp xử lý kịp thời nhằm đảm bảo khả năng tiêu thoát nước trong mùa mưa lũ. 

Thành phố đồng thời yêu cầu đẩy nhanh tiến độ các dự án thủy lợi và công trình phòng chống thiên tai đang triển khai. Các đơn vị liên quan cần tập trung tháo gỡ vướng mắc về giải phóng mặt bằng, đẩy nhanh thẩm định phương án bồi thường để sớm hoàn thành các công trình đê, kè, thủy lợi, qua đó phát huy hiệu quả trong việc ngăn triều, chống ngập và bảo vệ an toàn khu dân cư.

Trong đó, Trung tâm Quản lý và Khai thác công trình thủy lợi: Đẩy nhanh tiến độ thi công các công trình do đơn vị quản lý; khẩn trương thực hiện công tác duy tu, bảo dưỡng, sửa chữa những công trình, hạng mục công trình bị hư hỏng, xuống cấp do đơn vị quản lý, khai thác, vận hành; Phối hợp với Ủy ban nhân dân các phường, xã, đặc khu và các đơn vị có liên quan rà soát, xử lý kịp thời dứt điểm các hành vi vi phạm hành lang bảo vệ, lấn chiếm đất công trình thủy lợi, đê điều (nếu có) nhằm đảm bảo an toàn công trình và tuân thủ theo đúng các quy định pháp luật hiện hành.

Bố trí lực lượng đảm bảo đủ năng lực chuyên môn để vận hành; tổ chức trực ban thường xuyên tại công trình; chủ động kiểm tra an toàn công trình kể cả khi không có mưa, lũ để phát hiện và xử lý ngay từ giờ đầu khi có sự cố xảy ra; vận hành thử cửa van, thiết bị phục vụ xả lũ của các hồ chứa, bố trí đủ vật tư, thiết bị dự phòng, bảo đảm kịp thời sửa chữa, thay thế khi có sự cố vận hành và sẵn sàng xử lý sự cố theo phương châm “4 tại chỗ”... 

Ban Quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng TP. HCM thường xuyên kiểm tra, theo dõi hiện tượng rò rỉ công trình Đập nước phục vụ công tác phòng cháy chữa cháy rừng khu vực núi Minh Đạm để có giải pháp xử lý kịp thời nhằm đảm bảo an toàn công trình. Thường xuyên kiểm tra, theo dõi hiện tượng thấm qua thân đập và xói lở để chủ động kịp thời xử lý, sửa chữa, khắc phục hồ Bưng Chuồng Ngựa nhằm đảm bảo tích nước vào mùa mưa phục vụ cho công tác phòng cháy, chữa cháy rừng. 

Sở Xây dựng chỉ đạo Trung tâm Quản lý Giao thông và Hạ tầng kỹ thuật Thành phố triển khai thực hiện bảo dưỡng, bảo trì thường xuyên các máy bơm, trạm bơm (cố định và di động), cống kiểm soát triều Bình Lợi, Bình Triệu, rạch Lăng, rạch Nhảy - rạch Ruột Ngựa, kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè, trạm bơm Thanh Đa đảm bảo vận hành hoạt động hiệu quả và liên tục phục vụ công tác chống ngập cho khu vực nội thành và các hệ thống cống thoát nước trên tuyến đường thường xuyên bị ngập úng do mưa lớn, triều cường thuộc đơn vị quản lý. Khẩn trương chỉ đạo Trung tâm Quản lý đường thủy rà soát, lập Kế hoạch duy tu, sửa chữa các tuyến kè đã xuống cấp thuộc đơn vị quản lý nhằm phát huy hiệu quả phòng, chống sạt lở, triều cường. 

Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông Thành phố, Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị Thành phố khẩn trương khẩn trương đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án đầu tư công đã có chủ trương của Ủy ban nhân dân Thành phố do đơn vị làm chủ đầu tư, sớm hoàn thành đưa vào sử dụng để phát huy hiệu quả tiêu thoát nước, phòng chống triều cường, ngập úng, sạt lở bảo vệ an toàn cho các khu vực dân cư trên địa bàn Thành phố.

Các địa phương cần triển khai hiệu quả hoạt động vệ sinh môi trường, vớt rác, lục bình, dọn dẹp vệ sinh các vị trí ứ đọng cục bộ trên các tuyến sông, kênh, rạch thoát nước. 

Kiểm định an toàn đập, lập quy trình vận hành điều tiết hồ Tân Vĩnh Hiệp trình Ủy ban nhân dân Thành phố phê duyệt; thường xuyên kiểm tra an toàn công trình, phát hiện và xử lý kịp thời các hư hỏng khi xảy ra sự cố; thực hiện đầy đủ quy định của quy trình vận hành và các tiêu chuẩn Quốc gia về quy trình quản lý vận hành TCVN 8414:2010; sửa chữa các hư hỏng cầu công tác, tràn xả lũ, bảo dưỡng máy đóng mở cửa van, xử lý cây cỏ mọc trên mái đập...

Ủy ban nhân dân các phường, xã, đặc khu: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động người dân có nhà, đất bị ảnh hưởng của dự án sớm đồng thuận bàn giao mặt bằng theo các chế độ, chính sách bồi thường của Thành phố; góp phần chung tay với Thành phố trong công tác phòng chống triều cường, ngập úng, sạt lở bờ sông, bảo vệ an toàn đời sống nhân dân trên địa bàn Thành phố.

Thường xuyên kiểm tra, rà soát các vị trí xung yếu; tổ chức thực hiện tốt phương châm “bốn tại chỗ”, kịp thời xử lý các sự cố bể bờ, tràn bờ gây ngập úng trong mùa mưa bão năm 2026 (đặc biệt, cần chuẩn bị sẵn sàng vật tư và nguồn nhân lực tại chỗ để xử lý kịp thời các vị trí bờ bao, đê điều, đập bị hư hỏng, sụt lún có nguy cơ tràn bờ, bể bờ bao hoặc có nguy cơ sạt lở cao). Đồng thời, đẩy nhanh tiến độ thi công các công trình do địa phương quản lý.

Thực hiện tốt công tác vận động, tuyên truyền cho nhân dân về ý thức không xả rác thải, chất thải xuống các tuyến sông, kênh, rạch, hồ chứa và hệ thống cống tiêu thoát nước gây bồi lắng, tắc nghẽn dòng chảy ảnh hưởng đến tiêu thoát nước chống ngập và ô nhiễm môi trường.

Thường xuyên, định kỳ thực hiện công tác vớt lục bình, cỏ dại, rác thải trên các tuyến sông, kênh, rạch, hồ chứa do địa phương quản lý từ nguồn kinh phí thường xuyên của địa phương hoặc tổ chức vận động nhân dân, các đoàn thể chính trị - xã hội tham gia cùng với chính quyền vớt rác, lục bình, dọn dẹp vệ sinh các vị trí ứ đọng cục bộ trên các tuyến sông, kênh, rạch thoát nước từ nguồn xã hội hóa đảm bảo thông thoáng dòng chảy, phòng ngừa ngập úng, ô nhiễm môi trường và phát sinh dịch bệnh trước, trong và sau mùa mưa lũ năm 2026.

Tổ chức kiểm tra, đánh giá công tác đảm bảo an toàn các công trình thủy lợi, phòng chống thiên tai, đê điều, hồ chứa thuộc phạm vi quản lý trên địa bàn. Bố trí ngân sách địa phương và các nguồn vốn hợp pháp khác để sửa chữa khắc phục các vị trí, hạng mục đê bao, bờ bao, các vị trí có nguy cơ sạt lở cao, các vị trí thường xuyên bị ngập úng, cống, đập, công trình phụ trợ xuống cấp, không đảm bảo an toàn phòng, chống triều cường, sạt lở, mưa lũ đảm bảo an toàn công trình trong mùa mưa lũ năm 2026.

UBND TP.HCM cũng giao Ban Quản lý Vườn Quốc gia Côn Đảo khẩn trương xử lý các sự cố tại hệ thống đập Đất Dốc. Cụ thể, đơn vị phải đẩy nhanh tiến độ sửa chữa các vị trí sụt lún, khiếm khuyết tại đập Đất Dốc 1 và khắc phục sự cố tại đập Đất Dốc 2, đảm bảo hoàn thành trước mùa mưa lũ, bảo đảm an toàn công trình và khu vực hạ du.

Thường xuyên, tăng cường công tác theo dõi, kiểm tra tại công trình để kịp thời phát hiện, xử lý ngay từ giờ đầu khi có sự cố xảy ra. Tổ chức trực ban 24/24 giờ tại công trình; theo dõi chặt chẽ diễn biến mưa, lũ, mực nước củ a hồ; thường xuyên kiểm tra an toàn công trình kể cả khi không có mưa lũ; … Khi có tình huống khẩn cấp (như mưa lớn bất thường, hoặc sự cố công trình) cần phối hợp với chính quyền địa phương, các đơn vị có liên quan để tổ chức xử lý, khắc phục sự cố; tổ chức sơ tán người dân, tài sản để bảo đảm an toàn vùng hạ du đập.../.

Minh Ngọc