Nhu cầu vật liệu xây dựng tăng cao, nhằm phục vụ các công trình, dự án đầu tư công và các dự án phát triển kinh tế - xã hội, UBND tỉnh Lâm Đồng đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo đảm nguồn cung cát, đá, đất san lấp và các loại khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường. Yêu cầu đặt ra không chỉ là tháo gỡ tình trạng thiếu hụt vật liệu, bình ổn giá thị trường mà còn phải tăng cường quản lý hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên tiết kiệm, hiệu quả và bảo đảm các quy định về bảo vệ môi trường.
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Hồ Văn Mười đã chỉ đạo các sở, ngành, địa phương và đơn vị liên quan khẩn trương thực hiện các nhiệm vụ nhằm bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng cho những công trình, dự án trọng điểm, mang tính cấp bách trên địa bàn.
Theo đó, Sở Công Thương được giao chủ trì, phối hợp với Sở Xây dựng và Thuế tỉnh khảo sát, đánh giá nhu cầu sử dụng, khả năng cung ứng và tiềm năng khoáng sản để nghiên cứu mở mới các mỏ trước ngày 15/11/2026. Việc đánh giá phải gắn với nhu cầu thực tế của từng khu vực, từng nhóm công trình, qua đó chủ động bổ sung nguồn cung, hạn chế tình trạng khan hiếm cục bộ và góp phần bình ổn thị trường vật liệu xây dựng.
Một trong những nhiệm vụ cấp bách là đẩy nhanh tiến độ hướng dẫn, cấp phép hoạt động khoáng sản và xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản đối với các mỏ đã đấu giá thành công, cũng như các khu vực đã được chấp thuận theo Nghị quyết 66.4/2025/NQ-CP ngày 21/9/2025 của Chính phủ, hoàn thành trước ngày 20/11/2026.
Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu không để hồ sơ tồn đọng, kéo dài do nguyên nhân chủ quan; đồng thời không để các mỏ có đủ điều kiện khai thác nhưng chậm đưa vật liệu ra thị trường. Sở Công Thương cũng phải rà soát các mỏ khoáng sản nhóm III, nhóm IV đã được cấp phép, xem xét những trường hợp đủ điều kiện nâng công suất khai thác theo cơ chế đặc thù tại khoản 1a Điều 57 Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024.
Song song với việc tăng nguồn cung, công tác kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác khoáng sản cần được thực hiện thường xuyên. Các cơ quan chức năng phải ngăn chặn tình trạng găm hàng, đầu cơ, đẩy giá hoặc thao túng thị trường vật liệu xây dựng. Trước ngày 20/11/2026, việc đấu giá quyền khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường cũng phải được đẩy nhanh, bảo đảm công khai, minh bạch, công bằng, tạo điều kiện tiếp cận bình đẳng cho các thành phần kinh tế và doanh nghiệp, hạn chế nguy cơ phát sinh lợi ích nhóm, cục bộ địa phương.
Đối với hoạt động lưu thông, kinh doanh vật liệu xây dựng, lực lượng quản lý thị trường được yêu cầu tăng cường kiểm tra, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm về thương mại, cạnh tranh, niêm yết giá và bán hàng không đúng giá niêm yết.
Gắn bảo đảm nguồn cung với quản lý giá và tiến độ dự án
Để chủ động cân đối cung - cầu, Sở Xây dựng được giao khẩn trương rà soát các dự án đầu tư công của Trung ương, tỉnh và địa phương trong thời gian tới. Trên cơ sở đó, dự báo sát nhu cầu vật liệu, khả năng cung ứng và diễn biến giá cả, tránh tình trạng bị động, thiếu hụt nguồn cung làm ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các công trình, nhất là những dự án trọng điểm.
Công tác khảo sát, thu thập, phân tích và công bố thông tin giá vật liệu xây dựng, chỉ số giá xây dựng phải được thực hiện nghiêm túc, kịp thời, bảo đảm khách quan, đầy đủ và phản ánh đúng diễn biến thị trường.
Sở Xây dựng cần xác lập danh sách đầu mối cung cấp thông tin, ban hành hướng dẫn, biểu mẫu và phương thức thu thập dữ liệu; đồng thời quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan. Trường hợp cần thiết, có thể nghiên cứu thuê đơn vị tư vấn đủ năng lực để thực hiện khảo sát, xử lý thông tin, bảo đảm chất lượng và độ tin cậy của kết quả công bố.
Đáng chú ý, việc xác định giá vật liệu trong hồ sơ thiết kế, dự toán và quản lý chi phí đầu tư xây dựng phải sát với điều kiện cung ứng thực tế tại khu vực triển khai công trình. Các yếu tố như nguồn cung, chủng loại vật liệu, cự ly và chi phí vận chuyển cần được tính toán đầy đủ, kể cả đối với những khu vực không có mỏ khoáng sản.
Tình trạng giá vật liệu trong dự toán không sát thực tế, gây khó khăn cho việc lựa chọn nhà thầu và ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện dự án phải được kiên quyết khắc phục.
Sở Tài chính có trách nhiệm phối hợp với Sở Xây dựng trong quản lý giá, thẩm định các nội dung liên quan đến kinh phí và tham mưu xử lý kịp thời những vấn đề phát sinh thuộc thẩm quyền. Công tác quyết toán đối với các công trình, dự án sử dụng cơ chế đặc thù về xác nhận thu hồi khoáng sản, khoanh định khu vực mỏ cung cấp trực tiếp cũng phải được tập trung thực hiện, không để chậm trễ, tồn đọng.
Trong khi đó, Công an tỉnh chủ động nắm tình hình, phối hợp với các cơ quan chức năng kiểm tra, xác minh và xử lý những hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật trong khai thác, vận chuyển, kinh doanh khoáng sản và vật liệu xây dựng. Đối với các trường hợp có dấu hiệu tội phạm, phải xử lý theo quy định.
Thuế tỉnh được yêu cầu tăng cường thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về thuế, hóa đơn trong hoạt động khai thác, sản xuất và kinh doanh vật liệu xây dựng. Những hành vi không xuất hóa đơn, xuất hóa đơn không đúng giá trị giao dịch thực tế, kê khai không trung thực hoặc trốn thuế phải được phát hiện, xử lý, góp phần chống thất thu ngân sách nhà nước.
Khai thác khoáng sản phải đi đôi với bảo vệ môi trường
Một nội dung đáng chú ý trong chỉ đạo của UBND tỉnh Lâm Đồng là yêu cầu gắn việc tháo gỡ khó khăn về nguồn cung vật liệu xây dựng với trách nhiệm quản lý tài nguyên, đất đai và bảo vệ môi trường.
Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao khẩn trương hướng dẫn UBND các xã, phường và đặc khu Phú Quý thực hiện đúng quy định về thuê đất, giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất và các vấn đề môi trường liên quan đến hoạt động khai thác khoáng sản.
Đồng thời, đơn vị phải phối hợp chặt chẽ với Sở Công Thương, Sở Xây dựng và các Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 1, 2, 3 để kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình khai thác và cung ứng khoáng sản.
Đối với các tổ chức, cá nhân được cấp giấy phép khai thác khoáng sản, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu thực hiện nghiêm hoạt động khai thác trong phạm vi, công suất và các nội dung đã được cấp phép. Các đơn vị phải hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ về đất đai, môi trường, thuế, phí và những nghĩa vụ tài chính khác theo quy định.
Đặc biệt, việc nâng công suất khai thác hoặc gia hạn giấy phép phải gắn với các yêu cầu kỹ thuật, an toàn và bảo vệ môi trường. Các tổ chức, cá nhân phải lập dự án điều chỉnh nâng công suất hoặc gia hạn giấy phép, đồng thời bảo đảm thực hiện ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản.
Theo cơ chế được nêu trong chỉ đạo, đối với giấy phép khai thác khoáng sản nhóm III làm vật liệu xây dựng còn hiệu lực, trường hợp gia hạn khi vẫn còn trữ lượng hoặc điều chỉnh nâng công suất nhưng không tăng trữ lượng đã cấp phép sẽ không phải thực hiện một số thủ tục về điều chỉnh chủ trương đầu tư, thẩm định và phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường, cấp giấy phép môi trường và đăng ký môi trường theo quy định áp dụng đối với cơ chế này.
Tuy nhiên, việc đơn giản hóa thủ tục không đồng nghĩa với việc giảm nhẹ trách nhiệm của doanh nghiệp trong bảo vệ môi trường. Các yêu cầu về kỹ thuật khai thác, an toàn, cải tạo và phục hồi môi trường vẫn phải được bảo đảm đầy đủ.
Đây là vấn đề có ý nghĩa quan trọng, bởi hoạt động khai thác cát, đá và đất san lấp nếu không được kiểm soát chặt chẽ có thể gây tác động đến địa hình, cảnh quan, nguồn nước, đất đai và môi trường sinh thái tại khu vực khai thác. Do đó, việc tăng sản lượng cung ứng cần đi kèm kiểm soát phạm vi khai thác, công suất được cấp phép và trách nhiệm phục hồi môi trường sau khai thác.
Đối với UBND các xã, phường và đặc khu Phú Quý, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu nâng cao trách nhiệm quản lý nhà nước về tài nguyên, khoáng sản, trật tự xây dựng và hoạt động kinh doanh vật liệu xây dựng. Các địa phương phải thường xuyên theo dõi diễn biến giá cả, kịp thời phát hiện và ngăn chặn hoạt động khai thác, tập kết, vận chuyển, kinh doanh khoáng sản trái phép.
Những dấu hiệu khan hiếm nguồn cung, găm hàng hoặc tăng giá bất hợp lý phải được báo cáo ngay cho cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xử lý. Các địa phương không được buông lỏng quản lý, để vi phạm kéo dài và diễn biến phức tạp.
Đối với Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 1, 2, 3, nhiệm vụ trọng tâm là rà soát cụ thể nhu cầu cát, đá, vật liệu san lấp của từng công trình, dự án theo chủng loại, khối lượng và tiến độ sử dụng. Trên cơ sở đó, xác định khu vực mỏ dự kiến cung ứng, đánh giá khả năng đáp ứng và khối lượng còn thiếu để phối hợp với các sở, ngành tham mưu phương án xử lý.
Các ban quản lý dự án phải chủ động yêu cầu nhà thầu thi công ký kết hợp đồng kinh tế với đơn vị cung ứng vật liệu, bảo đảm nguồn cung ổn định, tránh tình trạng thiếu vật liệu do chậm chuẩn bị hoặc thiếu sự phối hợp giữa các bên.
Đối với những công trình có nhu cầu vật liệu lớn, tỉnh xem xét cấp phép thăm dò, khai thác trực tiếp cho chủ đầu tư, nhà thầu hoặc nhà thầu thi công theo đúng quy định, nhằm rút ngắn thời gian và khâu trung gian. Với các công trình nhỏ, nhu cầu vật liệu không lớn, việc lựa chọn tổ chức có kinh nghiệm thăm dò, khai thác theo cơ chế đặc thù sẽ được xem xét để cung ứng cho dự án và khu vực lân cận.
Các tổ chức, cá nhân được cấp phép khai thác cũng được yêu cầu chủ động tổ chức sản xuất, cung ứng theo khả năng thực tế, ưu tiên vật liệu cho các công trình đầu tư công và những dự án phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Có thể thấy, việc bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng tại Lâm Đồng không chỉ là giải pháp tháo gỡ khó khăn trước mắt cho hoạt động đầu tư xây dựng mà còn đặt ra yêu cầu quản trị tài nguyên khoáng sản một cách hiệu quả, minh bạch và bền vững. Trong đó, cân bằng giữa nhu cầu phát triển hạ tầng, ổn định thị trường và bảo vệ môi trường sẽ là yếu tố quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, hạn chế những hệ lụy từ hoạt động khai thác khoáng sản và tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội lâu dài.