Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, từ đầu năm 2026 đến nay, tỷ lệ số ngày chất lượng không khí ở mức tốt và trung bình của Hà Nội đạt 73,28%, tăng so với mức 71,18% của kỳ báo cáo năm 2025. Tuy nhiên, giá trị PM2.5 trung bình vẫn ở mức 40,95 µg/m³ và chất lượng không khí có thể biến động mạnh tùy thuộc thời tiết, không gian, cường độ hoạt động của các nguồn phát thải.
Ô nhiễm không khí không đến từ một nguồn duy nhất mà do nhiều nguồn gây ra. Trong đó, bụi thứ cấp đóng góp khoảng 27%, giao thông 23%, xây dựng và bụi đường 20%; đốt mở 12%, công nghiệp 10% và các nguồn khác khoảng 8%.
Đáng chú ý, đầu năm 2026 đến nay, trên địa bàn thành phố Hà Nội triển khai đồng loạt dự án lớn về hạ tầng, giao thông, đô thị… đã khiến lượng chất thải rắn xây dựng phát sinh có thời điểm lên tới khoảng 10.000 tấn/ngày, cao hơn nhiều so với mức ước tính 2.550 tấn/ngày của năm 2025. Lượng chất thải tăng nhanh trong khi năng lực tiếp nhận, xử lý chưa theo kịp cũng kéo theo nguy cơ ùn ứ, đổ trộm, phát tán bụi ra môi trường.
Hà Nội yêu cầu kiểm soát nguồn thải phát tán gây ô nhiễm không khí.
Trước tình hình trên, Sở Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh việc kiểm soát bụi phải được thực hiện ngay tại nguồn, nhất là những khu vực phá dỡ, giải phóng mặt bằng và thi công xây dựng. Không thể chờ đến khi chất lượng không khí xuống mức xấu mới xử lý, mà cần chủ động kiểm soát từ khâu tổ chức công trường, tập kết vật liệu, vận chuyển đất, phế thải đến vệ sinh các tuyến đường chung quanh dự án.
Theo đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội yêu cầu các đơn vị phá dỡ, thi công phải che chắn, tăng cường tưới nước hoặc phun sương; phế thải xây dựng dạng rời phải được bao phủ, che kín hoặc đóng túi kín tại nơi tập kết và trong quá trình vận chuyển. Phương tiện, máy móc ra vào công trường phải được phun rửa sạch.
Với các công trường, trước hết phải kiểm soát bụi ngay từ khâu phá dỡ, đào đắp và tập kết vật liệu. Những khu vực có nguy cơ phát tán cao cần được quây kín, phun ẩm thường xuyên; vật liệu rời phải che phủ; bề mặt đất trống cần có giải pháp che phủ phù hợp. Các dự án quy mô lớn cần tăng cường camera, cảm biến và các giải pháp giám sát bụi để phát hiện sớm những điểm bất thường.
Đối với các tuyến đường quanh công trường, việc quét hút, phun nước, rửa đường cũng cần được tổ chức phù hợp. Các địa phương, đơn vị ưu tiên hoạt động rửa đường, hút bụi vào giờ thấp điểm, ban đêm và sáng sớm trước 6h, nhằm giảm lượng bụi tích tụ trước giờ cao điểm giao thông. Tại địa bàn đang có nhiều dự án triển khai, yêu cầu các xã, phường cần chủ động lập danh sách những công trường, tuyến vận chuyển và điểm tập kết có nguy cơ phát tán bụi cao; phân công lực lượng kiểm tra thường xuyên, yêu cầu khắc phục ngay những tồn tại.
Đặc biệt, Chủ tịch UBND xã, phường và chủ đầu tư dự án phải chịu trách nhiệm trước UBND thành phố nếu để xảy ra mất vệ sinh, phát tán bụi gây ô nhiễm tại dự án; đồng thời phải tăng cường kiểm tra các cơ sở phát sinh khí thải, phương tiện vận chuyển đất, phế thải và tình trạng đốt rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp, chất thải. Trong điều kiện thành phố đang triển khai nhiều dự án lớn, việc kiểm soát chất thải xây dựng và các nguồn phát sinh bụi phải được thực hiện đồng bộ, tránh để điểm nghẽn trong khâu tiếp nhận, vận chuyển, xử lý trở thành nguyên nhân phát sinh đổ trộm, bụi và ô nhiễm.
Các địa phương trên cả nước triển khai đồng bộ giải pháp nhằm kiểm soát nguy cơ ô nhiễm không khí.
Trước đó (tháng 11/2025), Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng môi trường không khí giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045 hướng tới mục tiêu kiểm soát, ngăn chặn và từng bước khắc phục, cải thiện tình trạng ô nhiễm không khí tại các khu vực kinh tế trọng điểm, tập trung giải quyết tình trạng ô nhiễm không khí tại Hà Nội, TP. HCM và các tỉnh lân cận, tăng cường năng lực phòng ngừa và kiểm soát chất lượng môi trường không khí trên phạm vi toàn quốc, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng, xây dựng nền kinh tế xanh và tăng trưởng bền vững.
Đến năm 2030, chất lượng môi trường không khí trên phạm vi toàn quốc từng bước được kiểm soát, cải thiện, cụ thể tại thành phố Hà Nội, nồng độ bụi PM2.5 trung bình năm vào năm 2030 đạt dưới 40 µg/m³ (giảm 20% so với mức trung bình năm 2024) tại các điểm đo của các trạm quan trắc chất lượng môi trường không khí quốc gia; các thông số chất lượng môi trường không khí khác được duy trì, bảo đảm đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường. Tỷ lệ số ngày trong năm có chỉ số chất lượng môi trường không khí (VN_AQI) ở mức tốt và trung bình đạt tối thiểu 80%.
Đối với Hà Nội và TP. HCM, đến năm 2030, 100% phương tiện giao thông công cộng sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường; ban hành và tổ chức thực hiện chính sách khuyến khích, hỗ trợ phương tiện vận tải hàng hóa và hành khách bằng hình thức xe công nghệ (shipper) được hỗ trợ chuyển đổi sang sử dụng năng lượng sạch, xanh, thân thiện môi trường.
Công tác vệ sinh khu vực công cộng được tăng cường, tình trạng tồn đọng cát bụi, rác thải tại dọc các tuyến đường giao thông, khu vực công cộng được xử lý triệt để; hệ thống cây xanh được bổ sung, hoàn thiện theo hướng đa tầng, tạo cảnh quan đô thị và giảm phát tán bụi; tỷ lệ cây xanh, mặt nước, công viên khu vực đô thị đảm bảo quy định và quy hoạch được phê duyệt; 100% các công trường thi công xây dựng được quản lý chặt chẽ; các biện pháp bảo vệ môi trường, che chắn, rửa xe công trường được thực hiện nghiêm túc, bảo đảm đúng quy định; 100% chất thải phát sinh từ hoạt động xây dựng được quản lý chặt chẽ theo quy định.
Chấm dứt hoạt động đốt rác và đốt phụ phẩm nông nghiệp ngoài trời không đúng quy định; phấn đấu 100% phụ phẩm trong sản xuất trồng trọt trên đồng ruộng (rơm, rạ...) được tái sử dụng, tái chế bằng biện pháp phù hợp; 100% các cơ sở tâm linh, tôn giáo có giải pháp giảm bụi, khí thải từ hoạt động đốt vàng mã./.
Hồng Anh