TP. HCM đấu giá mỏ khoáng sản, bổ sung nguồn cung vật liệu xây dựng

Theo Sở Xây dựng TP. HCM, trong bối cảnh không gian phát triển đô thị mở rộng, nhu cầu đầu tư hạ tầng và các công trình trọng điểm ngày càng lớn, việc bảo đảm nguồn cung, nâng cao chất lượng vật liệu, sử dụng hiệu quả tài nguyên và thúc đẩy tăng trưởng xanh trở thành yêu cầu cấp thiết.

Nhu cầu nhiều loại vật liệu xây dựng của TP. HCM đến năm 2030 được dự báo tăng cao, đặc biệt là các nhóm phục vụ phát triển đô thị và hạ tầng giao thông. Cụ thể, nhu cầu xi măng dự báo đạt 27,687 triệu tấn, trong khi công suất thiết kế hiện trạng là 13,53 triệu tấn; vật liệu xây khoảng 4,881 tỷ viên, so với công suất 1,597 tỷ viên.

Đối với đá xây dựng, nhu cầu dự báo đạt 45,79 triệu m³, trong khi công suất thiết kế hiện trạng khoảng 20,908 triệu m³. Đáng chú ý, nhu cầu cát xây dựng khoảng 45,258 triệu m³, so với công suất hiện có khoảng 563.000m³. Nhu cầu vật liệu san lấp dự báo đạt 85 triệu m³, so với công suất thiết kế 20 triệu m³; bê tông khoảng 48,452 triệu m³, trong khi công suất hiện trạng khoảng 10,97 triệu m³.

Trước yêu cầu bảo đảm nguồn cung vật liệu, thành phố đang triển khai đồng bộ giải pháp, trong đó chú trọng đấu giá quyền khai thác khoáng sản. Theo kế hoạch TP. HCM sẽ tổ chức đấu giá 6 điểm mỏ khoáng sản, gồm: 2 mỏ đá xây dựng tại xã Thường Tân với tổng điện tích hơn 35,8 ha, tổng tài nguyên dự báo hơn 25,1 triệu m3 đá xây dựng; 1 mỏ sét gạch ngói tại xã Dầu Tiếng với diện tích 2,4 ha, trong đó, tài nguyên dự báo 367.200 m3 sét gạch ngói; 3 mỏ đá xây dựng tại xã Phú Giáo với tổng diện tích hơn 121,3 ha, tổng tài nguyên dự báo hơn 84,9 triệu m3 đá xây dựng.

Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. HCM chủ trì, phối hợp với các Sở, ngành, địa phương có liên quan xây dựng giá khởi điểm, bước giá, tiền đặt trước cho từng mỏ; lấy ý kiến của các đơn vị có liên quan để tham mưu, đề xuất trình Chủ tịch UBND Thành phố phê duyệt làm cơ sở thực hiện; họp xét chọn hồ sơ, chuyển thông tin về hồ sơ đủ điều kiện tham gia cho Tổ chức hành nghề đấu giá theo quy định; phối hợp tổ chức đấu giá quyền khai thác khoáng sản theo đúng quy định.

Đảm bảo nguồn cung vật liệu xây dựng là nhiệm vụ quan trọng để dự án triển khai đúng tiến độ (Ảnh minh họa).  

UBND xã, nơi có khu vực khoáng sản nằm trong Kế hoạch đấu giá quyền khai thác khoáng sản phối hợp với Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP.  HCM, Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát, cập nhật vị trí các khu vực khoáng sản vào các quy hoạch có liên quan để làm cơ sở cho đơn vị trúng đấu giá được cấp giấy phép khai thác khoáng sản, thực hiện thủ tục về đất đai theo quy định và tích hợp phương án đấu nối hạ tầng giao thông tại các khu vực đề nghị đấu giá vào trong quy hoạch chung của xã, phường.

Hiện Sở Nông nghiệp và Môi trường đang tập trung thẩm định, giải quyết các thủ tục để điều chỉnh nâng công suất khai thác mỏ đá Thường Tân IV lên 800.000 m³/năm và mỏ Tân Mỹ lên 450.000 m³/năm, ưu tiên cung ứng cho các công trình cấp bách như đường Vành đai 3 và dự án cải tạo kênh Tham Lương - Bến Cát. Nếu các mỏ được cấp phép, điều chỉnh công suất và đi vào khai thác ổn định, dự kiến đầu năm 2027, tổng công suất khai thác đá xây dựng trên địa bàn thành phố có thể đạt trên 30 triệu m³/năm.

Bên cạnh việc nâng công suất các mỏ hiện hữu, TP. HCM đang nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch, mở rộng độ sâu khai thác tại một số mỏ đá thuộc khu vực Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây. Phương án khai thác xuống sâu thêm khoảng 50 m có thể bổ sung hơn 100 triệu m³ đá xây dựng chất lượng tốt tại khu vực Bình Dương và khoảng 15 triệu m³ tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu. 

Đây là hướng khai thác có tiềm năng bổ sung nguồn vật liệu đáng kể, góp phần giảm áp lực tìm kiếm, mở mới các mỏ. Tuy nhiên, việc triển khai phải căn cứ kết quả thăm dò, đánh giá trữ lượng và điều kiện địa chất cụ thể của từng khu vực. Các cơ quan chức năng sẽ thẩm định thiết kế khai thác, độ ổn định bờ mỏ và các giải pháp bảo đảm an toàn, hạn chế tác động đến môi trường, đời sống người dân. Phương án thông moong, thông vách giữa các mỏ liền kề cũng được nghiên cứu nhằm tận dụng tài nguyên và nâng cao hiệu quả khai thác. 

Trong khi nguồn đá được tính toán bổ sung thông qua nâng công suất và khai thác sâu các mỏ, đối với cát san lấp, thành phố đang nghiên cứu một hướng đi mới là sử dụng cát biển thay thế một phần nguồn cát truyền thống. Qua khảo sát sơ bộ tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây, vùng biển cách bờ khoảng 5 km, kéo dài từ Phước Hải đến Bưng Riềng, được xác định có tiềm năng hơn 55 triệu m³ cát biển.

Trên cơ sở kết quả khảo sát, Sở Nông nghiệp và Môi trường dự kiến tham mưu ưu tiên sử dụng nguồn cát này để san lấp các tuyến đường ven biển và dự án lấn biển tại những khu vực có điều kiện độ mặn tương đồng hoặc cao hơn nước biển. Việc lựa chọn phải căn cứ chất lượng cát, yêu cầu kỹ thuật và đánh giá tác động môi trường của từng dự án. Nếu đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và điều kiện sử dụng trực tiếp, không phải tuyển rửa, cát biển có thể giúp giảm chi phí vật liệu và chi phí đầu tư. 

Ngoài ra, TP. HCM tăng cường theo dõi trữ lượng, công suất và sản lượng khai thác thực tế tại các mỏ; đồng thời kiểm soát khối lượng khoáng sản vận chuyển thông qua hệ thống trạm cân và thiết bị giám sát, bảo đảm hoạt động khai thác, cung ứng đúng quy định./.

Thu Trang