Phát huy vai trò hợp tác xã trong chuyển đổi mô hình kinh tế tuần hoàn

Mô hình Hợp tác xã đang mở ra hướng đi phù hợp cho Đà Nẵng trong quá trình chuyển đổi tăng trưởng theo hướng xanh và bền vững. Với lợi thế gắn trực tiếp với hoạt động sản xuất, dịch vụ và cộng đồng dân cư, các Hợp tác xã có điều kiện triển khai các giải pháp tận dụng phụ phẩm, tái sử dụng nguyên liệu, giảm chất thải và tiết kiệm tài nguyên.

Việc áp dụng mô hình tuần hoàn không chỉ góp phần giảm tác động đến môi trường mà còn giúp hợp tác xã tiết giảm chi phí, nâng cao giá trị sản phẩm và khả năng cạnh tranh. Đơn cử, tại Hợp tác xã Phú Bình (xã Tam Xuân), mô hình kinh tế tuần hoàn được hình thành từ chính nguồn phụ phẩm nông nghiệp.

Bên cạnh đó, chất thải chăn nuôi sau đó được thu gom, ủ hoai mục để bón cho cây trồng, giúp giảm thiểu rác thải và tiết kiệm tối đa chi phí đầu vào. Theo đại diện Hợp tác xã Phú Bình, mấu chốt của mô hình này là thiết lập mối liên kết chặt chẽ giữa các mắt xích sản xuất khác nhau.

Phụ phẩm từ cơ sở chế biến trở thành thức ăn chăn nuôi, rồi chất thải chăn nuôi lại được xử lý để trả lại dinh dưỡng cho đất. Chu trình khép kín này giúp kéo dài vòng đời của nguyên liệu và hạn chế tối đa lãng phí. Ngoài ra, tại phường Quảng Phú, Hợp tác xã Best One áp dụng quy trình tuần hoàn ngay từ khâu canh tác nhàu. Đại diện Hợp tác xã cho biết, khi cây nhàu còn nhỏ, thành viên hợp tác xã sẽ trồng xen các loại cây họ đậu. Sau từ hai đến ba tháng, thân cây đậu sau thu hoạch được tủ quanh gốc nhàu để giữ ẩm, tạo mùn và bổ sung dinh dưỡng.

Đến giai đoạn chế biến, phần bã nhàu tiếp tục được chuyển giao cho các hợp tác xã và trang trại chăn nuôi gia súc, gia cầm lân cận. Đáng chú ý, sự liên kết giữa Hợp tác xã Phú Bình và Hợp tác xã Best One cho thấy kinh tế tuần hoàn hoàn toàn có thể khởi nguồn từ những mắt xích nhỏ, phù hợp với năng lực thực tế của từng cơ sở. Việc chia sẻ và tái sử dụng phụ phẩm không chỉ giúp các Hợp tác xã tối ưu hóa chi phí, giảm thiểu áp lực xử lý môi trường, mà còn đặt nền móng cho những mối liên kết sản xuất bền vững hơn.

Trên thực tế, nhiều Hợp tác xã chủ động chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh. Các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực mây tre đan, sản xuất giấy và hàng xuất khẩu đã áp dụng nhiều giải pháp tiết kiệm năng lượng, kiểm soát ô nhiễm, từ đó tối ưu hóa chi phí vận hành. Bên cạnh đó, các Hợp tác xã cơ khí, cán sắt cũng được hướng dẫn kỹ thuật xử lý khói bụi phát sinh từ quá trình tái chế phế liệu.

Theo lãnh đạo Liên minh Hợp tác xã thành phố Đà Nẵng, phát triển kinh tế tuần hoàn phải gắn liền với bài toán đầu ra, nâng cao thu nhập và sức cạnh tranh cho các hợp tác xã. Thời gian qua, Liên minh tích cực định hướng các thành viên chuyển đổi sang sản xuất xanh, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả nguyên liệu và thúc đẩy liên kết ngang để hình thành những chuỗi giá trị bổ trợ lẫn nhau.

Phát triển kinh tế tuần hoàn tại các Hợp tác xã góp phần tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải ra môi trường tự nhiên.  (Ảnh minh hoạ).

Thời gian tới, Liên minh Hợp tác xã thành phố xác định trọng tâm là thúc đẩy mô hình "Hợp tác xã 3 tốt, 3 xanh" (gồm: quản trị tốt, sản phẩm tốt, đời sống thành viên tốt; đi đôi với sản xuất xanh, kinh doanh xanh và môi trường xanh).

Định hướng cốt lõi là xây dựng các hợp tác xã trở thành hạt nhân liên kết giữa nông dân, doanh nghiệp, thị trường và khoa học công nghệ, từ đó đưa tư duy tuần hoàn vào thực tiễn tổ chức sản xuất. Phát triển kinh tế tuần hoàn trong khu vực Hợp tác xã không chỉ là giải pháp giảm chất thải, tiết kiệm tài nguyên mà còn tạo thêm giá trị kinh tế và nâng cao sức cạnh tranh cho các đơn vị sản xuất.

Thời gian tới, Liên minh Hợp tác xã thành phố tiếp tục phát huy vai trò của kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh và thúc đẩy các hợp tác xã liên kết với nhau, cùng tạo ra giá trị kinh tế cao hơn, góp phần tăng thu nhập cho hợp tác xã và thành viên.

Để phát triển nông nghiệp bền vững, TP.Đà Nẵng ban hành Quyết định số 1169/QĐ-UBND phê duyệt đề án “Phát triển nông nghiệp hữu cơ trên địa bàn TP. Đà Nẵng giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035”

Mục tiêu chung nhằm phát triển nền nông nghiệp hữu cơ có giá trị gia tăng cao, bền vững, thân thiện với môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu; gắn sản xuất với chế biến, tiêu thụ, thị trường trong nước và xuất khẩu. Góp phần nâng cao thu nhập, sinh kế cho người dân và các tổ chức tham gia sản xuất nông nghiệp hữu cơ trên địa bàn thành phố.

Địa phương phấn đấu đến năm 2030, diện tích đất nông nghiệp hữu cơ đạt 2,5-3% trên tổng diện tích đất nông nghiệp, tương ứng 2.485 ha với các cây trồng chủ lực: lúa, rau đậu các loại, cây ăn quả, cây công nghiệp (chè, tiêu, cau).

Có tối thiểu 10% Hợp tác xã, doanh nghiệp, tổ hợp tác tham gia sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp hữu cơ. Ít nhất 30% sản lượng hữu cơ tiêu thụ thông qua hợp đồng liên kết, ưu tiên thị trường du lịch, khách sạn, nhà hàng, bếp ăn tập thể, trường học.

Đến năm 2035, có tối thiểu 15% Hợp tác xã, doanh nghiệp, tổ hợp tác tham gia sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp hữu cơ. Ít nhất 50% sản lượng hữu cơ tiêu thụ thông qua hợp đồng liên kết, ưu tiên thị trường du lịch, khách sạn, nhà hàng, bếp ăn tập thể, trường học…

Phát triển kinh tế tuần hoàn trong khu vực Hợp tác xã không chỉ là giải pháp giảm chất thải, tiết kiệm tài nguyên mà còn tạo thêm giá trị kinh tế và nâng cao sức cạnh tranh cho các đơn vị sản xuất. Với Đà Nẵng, việc khuyến khích hợp tác xã chuyển đổi phương thức hoạt động theo hướng tuần hoàn sẽ góp phần hình thành những chuỗi sản xuất, tiêu dùng bền vững, trong đó chất thải của quá trình này có thể trở thành đầu vào cho quá trình khác, góp phần xây dựng nền kinh tế xanh và đô thị phát triển bền vững.

Thanh Hường