Trong quá trình phát triển, việc nâng cao ý thức người dân trong bảo vệ cảnh quan được xem là yếu tố trọng tâm để xây dựng môi trường sống văn minh, hiện đại và bền vững. Tại tỉnh Thái Nguyên, cùng với đầu tư hạ tầng kỹ thuật và chỉnh trang cảnh quan đô thị, các cấp chính quyền địa phương đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động người dân thực hiện nếp sống văn minh, giữ gìn vệ sinh môi trường và chấp hành các quy định về trật tự an ninh.
Nhiều phong trào, mô hình thiết thực đã được triển khai tại các khu dân cư, tổ dân phố như “Ngày Chủ nhật xanh”, “Khu dân cư sáng - xanh - sạch - đẹp”, góp phần nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dân đối với không gian sống chung. Thông qua các hoạt động này, tình trạng xả rác bừa bãi, lấn chiếm lòng đường, vỉa hè hay vi phạm các quy định về bảo vệ môi trường từng bước được hạn chế.
Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền được thực hiện đa dạng thông qua hệ thống truyền thanh cơ sở, các tổ chức đoàn thể và mạng xã hội, giúp lan tỏa thông điệp bảo vệ môi trường, xây dựng nếp sống văn minh đến đông đảo người dân. Nhiều cá nhân, hộ gia đình đã chủ động tham gia các hoạt động vệ sinh môi trường, trồng cây xanh, phân loại rác thải và giữ gìn mỹ quan đô thị.
Những chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của người dân đang góp phần tạo nên diện mạo đô thị ngày càng khang trang, sạch đẹp, nâng cao chất lượng cuộc sống và thúc đẩy quá trình phát triển bền vững của Thái Nguyên. Đơn cử, tại địa phương, như: Điềm Thụy, Kha Sơn, Tân Thành…, chiến dịch tổng vệ sinh môi trường được tổ chức đồng loạt.
Từ lễ phát động tại trung tâm xã đến các tuyến đường liên xã, liên xóm, lực lượng cán bộ, đoàn viên, hội viên cùng đông đảo người dân đã tích cực tham gia quét dọn, thu gom rác thải, phát quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh. Cùng với đó, các địa phương tăng cường tuyên truyền, nhắc nhở các hộ dân tự giác giải tỏa vi phạm hành lang an toàn giao thông, giữ gìn cảnh quan chung. Theo lãnh đạo UBND xã Phú Bình, riêng trong đợt ra quân cao điểm cuối tháng 5, 100% xóm trên địa bàn đã đồng loạt tổ chức tổng vệ sinh môi trường, chỉnh trang các tuyến đường hoa, dọn dẹp khu vực công cộng.
Người dân dọn dẹp, tổng vệ sinh môi trường.
Nhiều trường hợp vi phạm hành lang an toàn giao thông đã được nhắc nhở, yêu cầu khắc phục, góp phần lập lại trật tự, bảo đảm an toàn giao thông và cải thiện diện mạo nông thôn theo hướng sáng, xanh, sạch, đẹp. Để duy trì kết quả bền vững, bên cạnh các đợt ra quân cao điểm, chính quyền các địa phương xác định tiếp tục chỉ đạo lực lượng chức năng và các tổ chức đoàn thể tăng cường kiểm tra, giám sát thường xuyên;
Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền để mỗi người dân nâng cao ý thức tự giác, xem việc giữ gìn vệ sinh môi trường là trách nhiệm thường xuyên. Trong phong trào này, lực lượng đoàn viên, thanh niên tiếp tục phát huy vai trò xung kích. Bên cạnh đó, Đoàn Thanh niên xã thường xuyên tổ chức các hoạt động “Thứ bảy tình nguyện”, “Chủ nhật xanh”, huy động đoàn viên tham gia vệ sinh đường làng, ngõ xóm, trường học, trồng và chăm sóc cây xanh, tuyến hoa.
Đặc biệt, lực lượng đoàn viên, thanh niên còn tích cực tuyên truyền, hướng dẫn người dân phân loại rác thải tại nguồn, từng bước hình thành thói quen sống xanh trong cộng đồng. Không dừng lại ở các hoạt động tổng vệ sinh, nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh đang từng bước nhân rộng các mô hình bảo vệ môi trường hiệu quả, như: Phân loại rác thải tại nguồn, “Ngôi nhà 3 sạch”, “Đường hoa phụ nữ”, hố ủ rác hữu cơ, bể biogas gắn với phát triển kinh tế tuần hoàn.
Những mô hình này vừa góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường, vừa tạo cảnh quan nông thôn ngày càng khang trang, sạch đẹp. Kết quả từ phong trào tổng vệ sinh môi trường đã tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của người dân, trở thành nền tảng quan trọng để các địa phương tiếp tục nâng cao chất lượng tiêu chí môi trường, hoàn thiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao và đô thị văn minh.
Xây dựng môi trường đô thị văn minh là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, các tổ chức xã hội và đặc biệt là sự chung tay của mỗi người dân. Thực tiễn tại Thái Nguyên cho thấy, khi ý thức cộng đồng được nâng cao, những thay đổi tích cực sẽ xuất hiện từ những hành động nhỏ nhất như giữ gìn vệ sinh nơi công cộng, tuân thủ quy định về trật tự đô thị hay tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường.
Thái Nguyên phấn đấu thu gom, xử lý 91% chất thải rắn sinh hoạt khu vực đô thị.
Để bảo vệ môi trường bền vững, Tỉnh ủy Thái Nguyên ban hành Kế hoạch số 38-KH/TU thực hiện Đề án "Tăng cường quản lý, khai thác có hiệu quả tài nguyên đất, nước và khoáng sản gắn với bảo vệ môi trường, phát triển bền vững giai đoạn 2026-2030" (Đề án số 09-ĐA/TU) năm 2026. Trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, tỉnh đặt mục tiêu thu gom, xử lý trên 91% chất thải rắn sinh hoạt đô thị; 100% chất thải y tế nguy hại và chất thải công nghiệp nguy hại được xử lý an toàn; 75% khu công nghiệp, 70% cụm công nghiệp đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung;…
Trong bối cảnh tốc độ phát triển ngày càng nhanh, yêu cầu về chất lượng môi trường sống và phát triển bền vững cũng đặt ra nhiều thách thức mới. Vì vậy, việc tiếp tục duy trì và nhân rộng các mô hình cộng đồng tự quản, các phong trào bảo vệ môi trường, xây dựng nếp sống văn minh cần được quan tâm thường xuyên và thực hiện bằng nhiều hình thức phù hợp với thực tế địa phương.
Bên cạnh vai trò định hướng của chính quyền, mỗi người dân cần nhận thức rõ trách nhiệm của mình trong việc giữ gìn cảnh quan, bảo vệ môi trường và xây dựng hình ảnh đô thị thân thiện, hiện đại. Sự thay đổi từ nhận thức đến hành động của từng cá nhân sẽ tạo nên sức mạnh cộng đồng, góp phần hình thành những giá trị văn hóa đô thị bền vững.
Với những kết quả đã đạt được cùng quyết tâm của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của nhân dân, Thái Nguyên đang từng bước xây dựng môi trường sống văn minh, xanh, sạch, đẹp. Đây không chỉ là nền tảng nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân mà còn tạo động lực quan trọng cho sự phát triển kinh tế - xã hội cho toàn tỉnh.
Khánh Ly