Đề án ‘Phát triển tổng thể hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải, phục vụ đa mục tiêu và bảo vệ môi trường bền vững’ được Bộ Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt ngày 8/10/2025.
Đề án nêu rõ quan điểm, phát triển hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải trở thành mô hình mẫu về thủy lợi hiện đại, lấy khai thác nguồn nước và hạ tầng thủy lợi phục vụ đa mục tiêu làm cốt lõi, bảo vệ môi trường sinh thái bền vững làm nền tảng để thúc đẩy các hoạt động phát triển trong vùng, góp phần phát triển kinh tế - xã hội theo hướng đa tầng giá trị dựa trên hạ tầng hiện đại và không gian xanh, gắn với phát huy giá trị lịch sử và văn hóa truyền thống của vùng.
Xác định mục tiêu kiểm soát chất lượng nước và bảo vệ môi trường nước của hệ thống thủy lợi bền vững là yêu cầu cấp thiết, cần được tổ chức thực hiện đồng bộ, kịp thời với sự tham gia có trách nhiệm của các Bộ, ngành, chính quyền địa phương các cấp và người dân. Các giải pháp thực hiện và đầu tư tổng thể, đồng bộ, kết hợp công trình và phi công trình, ưu tiên các công trình phục vụ đa mục tiêu. Phân công trách nhiệm rõ ràng và phối hợp hiệu quả giữa Trung ương và địa phương trong tổ chức thực hiện; đa dạng hóa nguồn lực thực hiện gồm ngân sách Nhà nước, hợp tác đối tác công - tư và xã hội hóa.
Đại công trình thủy nông cung cấp nước phục vụ khoảng116.655 ha đất sản xuất nông nghiệp.
Đáng chú ý, Đề án đặt mục tiêu phát triển tổng thể công tác thủy lợi Bắc Hưng Hải theo hướng hiện đại, phục vụ đa mục tiêu gắn với đa tầng giá trị, bảo vệ môi trường sinh thái bền vững, không gian xanh, bảo đảm an ninh nguồn nước trong vùng và góp phần phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bằng sông Hồng.
Cụ thể: Hoàn thiện, hiện đại hóa hạ tầng thủy lợi, đảm bảo khai thác đa mục tiêu, chủ động cấp nước đủ tiêu chuẩn phục vụ sản xuất, dân sinh và phát triển kinh tế trong vùng theo hướng hiện đại, sinh thái và bền vững; đảm bảo năng lực tiêu thoát nước; chủ động quản lý rủi ro và thích ứng với biến đổi khí hậu để định hướng được phương án quy hoạch không gian tổng thể vùng Bắc Hưng Hải và các khu vực liên quan theo hướng hiện đại và bền vững.
Chủ động quản lý, kiểm soát chất lượng nước trong hệ thống để làm cơ sở phát triển không gian sinh thái và bảo vệ môi trường bền vững. Phát huy tối đa giá trị khai thác đa tầng không gian, hạ tầng và giá trị văn hóa, lịch sử trong vùng với trọng tâm là kết hợp chỉnh trang hạ tầng các công trình trọng điểm của hệ thống, tạo quỹ đất và không gian phát triển đô thị, du lịch, cảnh quan hiện đại.
Hoàn thiện mô hình tổ chức quản lý thủy lợi vùng để nâng tầm vóc, quy mô hoạt động và năng lực quản trị của doanh nghiệp, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác hệ thống thủy lợi, đảm bảo phục vụ đa mục tiêu, phù hợp với yêu cầu phát triển hiện nay. Xây dựng, kết nối cơ sở dữ liệu đồng bộ, phát triển công cụ quản lý, vận hành thông minh, đảm bảo phục vụ đa mục tiêu, phù hợp với yêu cầu phát triển cùng với kiện toàn tổ chức và nâng cao hiệu quả quản lý.
Sau sáp nhập, hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải nằm trong địa bàn các tỉnh, thành phố Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng và Hưng Yên. Đại công trình thủy nông này được khởi công ngày 1/10/1958, hệ thống cấp nước phục vụ khoảng 116.655ha đất sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản; tạo nguồn cấp nước sinh hoạt cho khoảng 3,3 triệu người và tiêu, chống ngập úng cho khoảng 198.995ha.
Đây là hệ thống thủy lợi lớn nhất khu vực phía Bắc. Tuy nhiên, hàng chục năm qua, nước ở hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải đã không đạt chuẩn về chất lượng và nhanh chóng trở thành điểm đen ô nhiễm môi trường, bởi dòng chảy phải tiếp nhận các nguồn nước thải, chất thải sinh hoạt từ cộng đồng dân cư địa phương, nước thải công nghiệp từ các cơ sở sản xuất kinh doanh, dịch vụ, sản xuất nông nghiệp, làng nghề, cơ sở chăn nuôi, nước rỉ từ các bãi rác dân sinh và các loại chất thải rắn khác…, ảnh hưởng rất lớn đến đời sống sinh hoạt cũng như sản xuất nông nghiệp của người dân trong khu vực.
PHẠM DUNG