Quảng Ngãi đang thúc đẩy chuyển đổi xanh trong sản xuất công nghiệp, coi giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng và sử dụng hiệu quả tài nguyên là những giải pháp quan trọng. Đáng chú ý, Khu Kinh tế Dung Quất nằm ở phía Đông của tỉnh, có quy mô hơn 45.000 ha. Đây là trung tâm công nghiệp, năng lượng và cảng biển nước sâu hàng đầu Việt Nam.
Hiện là một trong những khu kinh tế ven biển thành công nhất Việt Nam. Hạt nhân của Khu kinh tế Dung Quất là các dự án quy mô lớn như: Nhà máy Lọc hóa dầu Dung Quất đã hoạt động từ 2009 và đang mở rộng công suất với tổng vốn đầu tư khoảng 5 tỷ USD; 02 Khu liên hợp sản xuất gang thép của Tập đoàn Hòa Phát, với tổng vốn đầu tư hơn 7 tỷ USD, Nhà máy HD Hyundai Eco Vina của Tập đoàn HD Hyundai (Hàn Quốc), với tổng vốn đầu tư hơn 7 tỷ USD;…
Bên cạnh đó còn có Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Bờ Y và Hệ thống các khu công nghiệp vệ tinh. Hiện nay, có 6 khu công nghiệp đang hoạt động gồm Khu Công nghiệp - đô thị VSIP Quảng Ngãi, Khu Công nghiệp Tịnh Phong, Khu Công nghiệp Quảng Phú, Phân Khu công nghiệp Sài Gòn – Dung Quất, Khu công nghiệp Hòa Bình và Khu công nghiệp Sao Mai; đang đầu tư phát triển 4 khu công nghiệp khác. Theo quy hoạch đến năm 2030, toàn tỉnh sẽ có 15 khu công nghiệp với tổng diện tích khoảng 7.425 ha.
Cùng với tiết kiệm năng lượng, đẩy mạnh giảm phát thải giúp doanh nghiệp bảo vệ môi trường, tiết kiệm chi phí .
Quy mô hệ thống khu, cụm công nghiệp ngày càng mở rộng đặt ra yêu cầu cấp thiết về kiểm soát phát thải, đổi mới công nghệ và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Thực tế, các chương trình sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả đã được triển khai tại nhiều khu, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi. Bên cạnh đó, các chương trình tiết kiệm năng lượng đã mang lại hàng chục triệu kWh điện tiết kiệm mỗi năm.
Do đó, cùng với tiết kiệm năng lượng, việc đẩy mạnh giảm phát thải không chỉ đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường mà còn giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí, cải thiện hiệu quả sản xuất, đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn. Trong định hướng phát triển công nghiệp theo hướng bền vững, tỉnh Quảng Ngãi đang ưu tiên thu hút các dự án công nghệ cao, thân thiện với môi trường, sử dụng năng lượng hiệu quả, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp đẩy mạnh chuyển đổi xanh, giảm phát thải khí nhà kính và phát triển kinh tế tuần hoàn.
Theo lãnh đạo Sở Công Thương Quảng Ngãi cho biết, cùng với mục tiêu phát triển các khu, cụm công nghiệp để thu hút đầu tư, tỉnh đặc biệt coi trọng các tiêu chí về môi trường, sản xuất sạch và phát triển tuần hoàn. Một cụm công nghiệp có thể tạo việc làm, đóng góp ngân sách và thúc đẩy các ngành dịch vụ phụ trợ. Tuy nhiên, nếu hạ tầng xử lý môi trường, nhất là hệ thống xử lý nước thải, không theo kịp tốc độ phát triển, những lợi ích kinh tế đạt được sẽ không đủ để bù đắp những tổn thất về môi trường và chất lượng sống của người dân.
Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và thực hiện cam kết giảm phát thải, Quảng Ngãi xác định chuyển đổi xanh là xu hướng tất yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp.
Các tiêu chí về bảo vệ môi trường, tiết kiệm năng lượng, sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm phát thải đã được đưa vào định hướng thu hút đầu tư, ưu tiên các dự án ứng dụng công nghệ hiện đại, tiêu hao ít năng lượng và phát thải thấp. Lãnh đạo Sở Công Thương Quảng Ngãi cho rằng, các thị trường xuất khẩu lớn ngày càng đặt ra những yêu cầu khắt khe về tiêu chuẩn môi trường, phát thải các-bon và trách nhiệm xanh trong chuỗi cung ứng.
Vì vậy, mô hình sản xuất dựa trên công nghệ lạc hậu, tiêu tốn nhiều tài nguyên và phát thải lớn sẽ dần mất lợi thế cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Song song với thu hút đầu tư xanh, tỉnh cũng khuyến khích, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, ứng dụng tự động hóa và chuyển đổi số nhằm nâng cao năng suất, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải khí nhà kính.
Nhiều doanh nghiệp trên địa bàn đã chủ động đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà, tái sử dụng nước sau xử lý, tận dụng phụ phẩm trong sản xuất, góp phần giảm chi phí và sử dụng hiệu quả tài nguyên.
Đến nay, một số doanh nghiệp lớn như Công ty Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR), Công ty CP Thép Hòa Phát Dung Quất và Công ty CP Bia Sài Gòn - Quảng Ngãi đã triển khai nhiều giải pháp sử dụng nhiên liệu sạch, kiểm soát phát thải khí nhà kính, tái sử dụng tài nguyên và từng bước xây dựng mô hình sản xuất theo hướng kinh tế tuần hoàn. Việc thúc đẩy sản xuất xanh và giảm phát thải không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường xuất khẩu mà còn góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển công nghiệp bền vững, gắn tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi.
Với vị trí địa lý thuận lợi, hệ thống hạ tầng kỹ thuật từng bước được đầu tư đồng bộ, môi trường đầu tư, kinh doanh ngày càng được cải thiện cùng sự đồng hành của chính quyền địa phương, các khu kinh tế và khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi đang từng bước khẳng định vai trò là các trung tâm phát triển công nghiệp, logistics, dịch vụ và thương mại của khu vực miền Trung - Tây Nguyên.
Khu kinh tế Dung Quất được định hướng phát triển công nghiệp thân thiện với môi trường. (Ảnh: QN).
Do đó, giảm phát thải đang trở thành yêu cầu tất yếu trong quá trình phát triển công nghiệp của Quảng Ngãi, nhất là khi tỉnh tiếp tục mở rộng hệ thống khu công nghiệp, cụm công nghiệp và thu hút các dự án sản xuất quy mô lớn. Việc thúc đẩy sản xuất xanh không chỉ nhằm thực hiện các mục tiêu về bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu mà còn tạo động lực nâng cao chất lượng tăng trưởng của ngành công nghiệp.
Tại Quyết định số 168/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ Phê duyệt Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Dung Quất, tỉnh Quảng Ngãi đến năm 2045 Khu kinh tế Dung Quất được định hướng phát triển thành một trong những trung tâm kinh tế biển năng động, với nền kinh tế tổng hợp đa ngành, đa lĩnh vực. Một trong những định hướng quan trọng của quy hoạch trong phát triển hệ thống hạ tầng kinh tế Khu kinh tế Dung Quất là tập trung phát triển công nghiệp theo hướng công nghiệp thân thiện với môi trường.
Đồng thời đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu công nghiệp theo hướng ưu tiên thu hút các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp sạch; công nghiệp hỗ trợ; chế biến, chế tạo; xử lý nước thải, rác thải; năng lượng tái tạo; các ngành công nghiệp sử dụng nhiều lao động. Đẩy mạnh phát triển các mô hình khu công nghiệp - đô thị - dịch vụ, khu công nghiệp hỗ trợ, khu công nghiệp sinh thái…
Khi các yêu cầu về môi trường ngày càng được nâng cao, doanh nghiệp chủ động giảm phát thải sẽ có thêm lợi thế trong tiếp cận thị trường, thu hút đầu tư và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Đây cũng là cơ sở để Quảng Ngãi hướng tới nền công nghiệp phát triển bền vững, hiệu quả và có sức cạnh tranh cao hơn trong giai đoạn tới.
Nguyễn Thắng