Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, tình trạng hạn hán và xâm nhập mặn tác động mạnh đến đời sống và sản xuất của người dân xã Tân Phú Đông. Trước thực tế đó, chính quyền địa phương đã chủ động triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm ứng phó hiệu quả.
Các công trình trữ nước ngọt được đầu tư, hệ thống kênh mương được nạo vét, đảm bảo nguồn nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất. Bên cạnh đó, xã cũng tích cực tuyên truyền, vận động người dân thay đổi cơ cấu cây trồng, chuyển sang các loại cây chịu hạn, mặn tốt hơn, đồng thời áp dụng các mô hình sản xuất tiết kiệm nước. Các biện pháp như theo dõi độ mặn, điều tiết lịch thời vụ và phối hợp với ngành chuyên môn cũng được thực hiện chặt chẽ.
Nhờ sự chủ động này, thiệt hại do hạn, mặn từng bước được giảm thiểu, góp phần ổn định đời sống người dân và duy trì phát triển kinh tế địa phương trong điều kiện nhiều thách thức.
Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, với nguồn nước tích trữ trong nội đồng và diễn biến xâm nhập mặn như hiện nay, nước sinh hoạt và sản xuất lúa cơ bản đảm bảo. Năm nay, khả năng nắng có thể kéo dài sang đến tháng 5. Do đó, ngành Nông nghiệp và các địa phương không thể chủ quan mà phải chủ động với kịch bản mặn sẽ xâm nhập cao hơn mùa khô 2024 - 2025 để ứng phó.
Theo Chỉ thị của UBND tỉnh Đồng Tháp về việc phòng, chống hạn, xâm nhập mặn năm 2026 trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu thủ trưởng các sở, ban, ngành tỉnh, cơ quan, đơn vị có liên quan và Chủ tịch UBND các xã, phường trên địa bàn tỉnh chủ động rà soát, xây dựng kế hoạch, phương án và tổ chức triển khai thực hiện tốt nhiệm vụ phòng, chống và ứng phó với hạn, xâm nhập mặn trong mùa khô năm 2025 - 2026.
Hệ thống thuỷ lợi tại Đồng Tháp phát huy hiệu quả trữ ngọt ngăn mặn. (Ảnh: TN).
Trong đó, xã Tân Phú Đông là xã cù lao ven biển của tỉnh Đồng Tháp. Hằng năm, địa phương chịu tác động trực tiếp của biến đổi khí hậu, đặc biệt là tình trạng hạn hán và xâm nhập mặn trong mùa khô. Trước thực trạng trên, chính quyền và người dân địa phương đã chủ động triển khai nhiều giải pháp để phòng, chống.
Chính quyền và người dân Tân Phú Đông chủ động các biện pháp ứng phó hạn, mặn. Nhiều hộ dân đã đào ao trữ nước, áp dụng các mô hình sản xuất thích ứng với điều kiện xâm nhập mặn, bảo vệ sinh kế lâu dài.
Đơn cử, tại vùng chuyên canh cây sả của xã Tân Phú Đông, nông dân cũng chủ động ứng phó hạn, mặn. Theo chia sẻ của người dân ngụ ấp Lý Quàn 1, xã Tân Phú Đông, với 0,5ha sả để bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất, trong năm 2025, người dân đã thuê kobe nạo vét mương nước để tăng lượng tích trữ. Mặc dù sả là cây chịu hạn tốt nhưng cũng cần nguồn nước tưới để giúp cây phát triển. Hiện, nguồn nước ngoài các kênh, rạch nội đồng đã nhiễm mặn. Nhờ nạo vét, nguồn nước ngọt dự trữ trong ao ruộng sả vẫn còn để tưới cho cây.
Xã Tân Phú Đông nằm giữa hai cửa sông là cửa Đại và cửa Tiểu của con sông Tiền, có đường bờ biển dài khoảng 12km. Với đặc thù về điều kiện tự nhiên, địa phương thường xuyên chịu ảnh hưởng của hạn, mặn. Điều này gây khó khăn cho hoạt động sản xuất và sinh hoạt của người dân. Trước tình hình hạn, mặn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, sản xuất của người dân, xã Tân Phú Đông đã chủ động xây dựng kế hoạch phòng, chống hạn, mặn từ sớm, từ xa.
Lãnh đạo Ủy ban nhân dân xã Tân Phú Đông cho biết, để chủ động ứng phó hạn, mặn, địa phương đã tập trung triển khai nhiều giải pháp. Cụ thể, đối với nước sinh hoạt, xã đã và đang vận động một số mạnh thường quân hỗ trợ đầu tư các tuyến ống dẫn nước sạch phục vụ dân sinh.
Đối với những vùng lõm về nước sinh hoạt, địa phương đã đề nghị Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên cấp nước Tiền Giang mở vòi nước công cộng để phục vụ người dân đến lấy sử dụng miễn phí. Hiện, địa phương đã được ngành chức năng triển khai mở được 2 vòi nước công cộng. Ngoài ra, xã cũng tuyên truyền, vận động người dân tận dụng các ao, mương để lót bạt trữ nước ngọt phục vụ sinh hoạt, tưới tiêu.
Đối với nguồn nước phục vụ sản xuất, hằng năm, địa phương đều xây dựng kế hoạch trục vớt lục bình, cỏ dại để tạo sự thông thoáng lòng kênh, rạch nhằm tăng lượng nước tích trữ phục vụ sản xuất.
Một trong những giải pháp quan trọng là kiểm tra, sửa chữa tất cả các cống nhằm bảo đảm việc ngăn mặn, trữ ngọt. Đồng thời, địa phương cũng đang khẩn trương triển khai thực hiện các công trình đầu tư trong năm 2026 theo phân cấp để nạo vét các kênh, rạch nhằm bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất.
Người dân chủ động nguồn nước để phục vụ sản xuất nông nghiệp. (Ảnh minh hoạ).
Lãnh đạo xã thông tin thêm, đối với các giải pháp phi công trình, xã đã tập trung tuyên truyền, vận động người dân tích trữ nước ngọt để phục vụ sản xuất, sinh hoạt, sử dụng nước tiết kiệm; hạn chế thấp nhất tình trạng ô nhiễm nguồn nước trong mùa khô. Địa phương cũng đã phối hợp cơ quan thủy nông quan trắc độ mặn hằng ngày để kịp thời thông tin đến với người dân. Từ đó, người dân biết và chủ động trong việc sản xuất.
Đặc biệt, địa phương còn thường xuyên kiểm tra chất lượng nguồn nước trong các tuyến kênh, rạch nội đồng để cơ quan thủy nông chủ động vận hành cấp bổ hoặc vận hành phục vụ sản xuất. Xã cũng xây dựng phương án ứng phó hạn, mặn đối với từng vùng, khu vực để bảo đảm lượng nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất cho người dân trong mùa khô.
Về lâu dài, xã sẽ tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Địa phương cũng đề xuất tỉnh Đồng Tháp quan tâm đầu tư các công trình để phục vụ chống sạt lở, ngăn mặn, trữ ngọt. Nhờ sự chủ động của chính quyền và sự đồng lòng của người dân, công tác phòng, chống hạn, mặn tại xã Tân Phú Đông từng bước phát huy hiệu quả.
Những kết quả đạt được trong công tác ứng phó với hạn hán và xâm nhập mặn tại xã Tân Phú Đông cho thấy vai trò quan trọng của sự chủ động và linh hoạt trong quản lý, điều hành của chính quyền địa phương. Không chỉ dừng lại ở các giải pháp trước mắt, địa phương còn hướng đến xây dựng chiến lược thích ứng lâu dài, bền vững với biến đổi khí hậu.
Việc nâng cao nhận thức cộng đồng, khuyến khích người dân thay đổi tư duy sản xuất và tăng cường ứng dụng khoa học kỹ thuật đã tạo nền tảng vững chắc cho quá trình phát triển. Trong thời gian tới, xã tiếp tục duy trì và nhân rộng các mô hình hiệu quả, đồng thời tranh thủ sự hỗ trợ từ các cấp, ngành để đầu tư hạ tầng và chuyển giao công nghệ, từ đó góp phần phát triển theo hướng thích ứng, an toàn trước biến đổi khí hậu, hạn mặn khắc nghiệt.
Lê Trung