Cao Bằng: Khai thác, vận hành hiệu quả công trình cấp nước sạch đô thị

Toàn tỉnh hiện có 14 công trình cấp nước đô thị do nhiều chủ thể quản lý, vận hành và khai thác, cụ thể: Công ty TNHH MTV Cấp nước Cao Bằng vận hành, khai thác 10 công trình gồm: Nhà máy nước: Sông Bằng, Tân An, Xuân Hòa; các trạm cấp nước: Nước Hai, Đông Khê, Nguyên Bình, Trùng Khánh, Thông Nông, Hạ Lang, Quảng Uyên; Công ty TNHH Cấp thoát nước thị trấn Bảo Lạc vận hành, khai thác Nhà máy nước Bảo Lạc... 

Tuy nhiên, mức độ khai thác công suất giữa các công trình cấp nước đô thị trên địa bàn tỉnh chưa đồng đều. Một số công trình có mức độ khai thác thấp so với công suất thiết kế, trong khi một số khu vực khác đã khai thác tiệm cận hoặc vượt công suất, dẫn đến tình trạng mất cân đối trong khai thác và phân bổ nguồn nước giữa các đô thị.

Đảm bảo cấp nước sạch là nhiệm vụ quan trọng để nâng cao chất lượng đời sống người dân. 

Tỷ lệ thất thoát nước sạch bình quân toàn tỉnh là 17,9% (dao động lớn từ 12% đến 72,5%), trong đó, công trình cấp nước Xuân Hòa có tỷ lệ thất thoát đặc biệt cao, cần tập trung xử lý để nâng cao hiệu quả vận hành; Tỷ lệ dân cư đô thị được sử dụng nước sạch qua hệ thống cấp nước tập trung toàn tỉnh đạt khoảng 81,9%.

Tuy nhiên còn đô thị Tĩnh Túc chưa được đầu tư hệ thống cấp nước tập trung; đô thị Bảo Lâm hiện đang triển khai dự án “Đầu tư xây dựng hệ thống cấp nước thị trấn Pác Miều, huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng”; đô thị Trà Lĩnh đã có mạng lưới cấp nước nhưng hệ thống xử lý đã xuống cấp không đảm bảo chất lượng cấp cho người dân nên hiện đã dừng cung cấp nước. Người dân tại các đô thị trên hiện chủ yếu sử dụng các nguồn nước phân tán như nước suối, sông và nước mưa, tiềm ẩn nguy cơ không bảo đảm chất lượng nước sinh hoạt.

Trước tình hình trên, tỉnh Cao Bằng phát triển hệ thống cấp nước đô thị theo hướng an toàn, bền vững, phù hợp điều kiện địa hình miền núi, thích ứng với biến đổi khí hậu. Nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống cấp nước hiện có. Kiểm soát, giảm tỷ lệ thất thoát nước, nâng cao chất lượng dịch vụ cấp nước đô thị. Phấn đấu tỷ lệ dân số đô thị được sử dụng nước sạch trên địa bàn tỉnh năm 2026 đạt khoảng 87,4%. giảm tỷ lệ thất thoát nước sạch bình quân trên địa bàn tỉnh giảm từ 17,9% xuống khoảng 15%.

Nâng cao hiệu quả khai thác công suất của các hệ thống cấp nước hiện có phù hợp với nhu cầu sử dụng thực tế; 100% các công trình thực hiện kiểm tra, giám sát chất lượng nước và công bố kết quả chất lượng nước theo quy định. Chất lượng nước sạch cơ bản đáp ứng quy chuẩn hiện hành; 100% đơn vị cấp nước xây dựng hoặc cập nhật phương án cấp nước an toàn đối với hệ thống đang quản lý, vận hành. Duy trì thời gian cấp nước ổn định tại các khu vực đô thị đạt từ 20 - 24 giờ/ngày.

Năm 2026, tỉnh không đặt mục tiêu tái cấu trúc toàn diện hệ thống cấp nước đô thị, mà tập trung nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống hiện có, giảm thất thoát nước, mở rộng phạm vi phục vụ và từng bước hoàn thiện quản lý theo phạm vi phục vụ của từng công trình, tạo nền tảng cho giai đoạn tiếp theo.

Đối với đô thị chưa có hệ thống cấp nước (Tĩnh Túc): tổ chức nghiên cứu, đề xuất đầu tư xây dựng công trình cấp nước trong giai đoạn 2027-2030. Đối với đô thị đã có hệ thống cấp nước nhưng công suất khai thác thấp (Đô thị Trường Hà, xã Trường Hà; Đô thị Phục Hòa (khu vực thị trấn Tà Lùng cũ), xã Phục Hòa): Tập trung mở rộng mạng lưới trong phạm vi phục vụ, tăng tỷ lệ đấu nối, nâng cao sản lượng tiêu thụ, từng bước khai thác hiệu quả công suất hiện có.

Đối với đô thị có hệ thống vận hành tiệm cận hoặc vượt công suất thiết kế (Đô thị Hòa An, xã Hòa An; đô thị Đông Khê, xã Đông Khê): Tập trung cải tạo, nâng công suất cục bộ; đồng thời rà soát, nghiên cứu điều tiết, phân vùng cấp nước hợp lý.

Đối với đô thị có hệ thống vận hành ở mức trung bình, còn dư địa nâng cao hiệu quả (Đô thị Bảo Lạc, xã Bảo Lạc; đô thị Nguyên Bình, xã Nguyên Bình; đô thị Hạ Lang, xã Hạ Lang; đô thị Trùng Khánh, xã Trùng Khánh; đô thị Quảng Uyên, xã Quảng Uyên; đô thị Thông Nông, xã Thông Nông): tập trung tối ưu hóa vận hành, mở rộng phạm vi phục vụ và nâng cao chất lượng dịch vụ cấp nước.

Công tác cải tạo, thay thế các tuyến ống xuống cấp được triển khai (Ảnh minh họa). 

Tập trung cải tạo, thay thế các tuyến ống xuống cấp; tăng cường quản lý vận hành mạng lưới nhằm giảm tỷ lệ thất thoát, thất thu nước sạch. Từng bước mở rộng ứng dụng các giải pháp công nghệ phù hợp (giám sát lưu lượng, áp lực cục bộ, quản lý mạng lưới), phục vụ công tác vận hành và kiểm soát thất thoát nước. Từng bước số hóa dữ liệu hệ thống cấp nước (mạng lưới, khách hàng, vận hành), phục vụ công tác quản lý, giám sát và điều hành.

Tập trung mở rộng mạng lưới cấp nước từ khu vực trung tâm hiện hữu ra các khu dân cư lân cận, phù hợp với điều kiện hạ tầng và khả năng cấp nước của từng công trình. Tổ chức rà soát hiện trạng mô hình quản lý, vận hành các công trình cấp nước; trên cơ sở đó đề xuất phương án sắp xếp theo hướng tinh gọn, nâng cao hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

Triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật nhằm giảm thất thoát, thất thu nước sạch, nâng cao hiệu quả khai thác và vận hành hệ thống cấp nước đô thị trên địa bàn tỉnh. Tập trung vào các nhóm nhiệm vụ chính: Cải tạo, thay thế các tuyến ống xuống cấp, thường xuyên sự cố. Kiểm soát áp lực, lưu lượng và chất lượng nước trên toàn mạng lưới. Ứng dụng công nghệ trong giám sát, cảnh báo và quản lý vận hành. Số hóa dữ liệu hệ thống cấp nước phục vụ quản lý tập trung và điều hành.

Trong năm 2026, tập trung nghiên cứu, đề xuất phương án giao quản lý các công trình cấp nước trong khu kinh tế, gồm: Trà Lĩnh, thị trấn Tà Lùng cũ và thị trấn Hòa Thuận cũ, bảo đảm lựa chọn đơn vị quản lý và hình thức tổ chức thực hiện phù hợp, nâng cao hiệu quả khai thác công trình và chất lượng dịch vụ cấp nước.

Tập trung triển khai hoàn thành các dự án cấp nước đã được phê duyệt và đang thi công, bảo đảm đưa vào vận hành theo tiến độ. Đồng thời ưu tiên thực hiện các dự án cải tạo, nâng cấp, mở rộng hệ thống cấp nước. Việc xem xét đầu tư các dự án xây dựng mới được kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm phù hợp với nhu cầu thực tế và khả năng cân đối nguồn lực./.

Thanh Tú