Mở rộng vùng nuôi tôm công nghệ cao, gia tăng giá trị ngành thủy sản

Tại tỉnh Vĩnh Long, giai đoạn 2021-2025, tổng giá trị sản xuất thủy sản đạt 284 nghìn tỷ đồng, chiếm gần 60% tổng giá trị ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản. Giá trị sản xuất bình quân đạt 550 triệu đồng/ha mặt nước nuôi trồng, cao hơn nhiều so với các lĩnh vực sản xuất khác. Những năm qua, tỉnh đã chuyển đổi hơn 8 nghìn hecta sang nuôi tôm thẻ chân trắng, mở rộng diện tích nuôi nghêu, sò huyết, hàu lên 5,2 nghìn hecta; duy trì ổn định hơn 23 nghìn hecta nuôi cua biển và chuyển đổi hơn 4,5 nghìn hecta sang nuôi tôm thâm canh, nâng tổng diện tích trên 15 nghìn hecta, trong đó khoảng 7 nghìn hecta nuôi công nghệ cao. 

Cùng với mở rộng quy mô, ngành thủy sản đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Hệ thống quan trắc môi trường nước tự động được đưa vào vận hành, giúp theo dõi các chỉ số như độ mặn, pH, nhiệt độ, oxy hòa tan; nhiều thiết bị cho ăn, sục khí và điều khiển môi trường nuôi được tự động hóa, góp phần giảm chi phí, hạn chế rủi ro và nâng cao năng suất.

Ngành thủy sản đang tập trung phát triển các vùng nuôi tập trung theo hướng công nghệ cao, an toàn sinh học và tuần hoàn; ưu tiên đối tượng nuôi chủ lực như tôm sú, tôm thẻ chân trắng, tôm càng xanh, cua biển, nhuyễn thể và cá nước ngọt. Đồng thời, đẩy mạnh cấp mã số vùng nuôi, truy xuất nguồn gốc, liên kết sản xuất nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế.

Chi cục Thủy sản và Biển đảo Vĩnh Long cho biết, các mô hình nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao trên địa bàn tỉnh đang cho hiệu quả vượt trội, với năng suất cao hơn nhiều lần so với hình thức nuôi truyền thống. Theo đó, năng suất bình quân của các vùng nuôi tôm công nghệ cao đạt từ 40-60 tấn/ha, trong khi mô hình nuôi truyền thống chỉ đạt khoảng 10-15 tấn/ha. Nhờ kiểm soát tốt môi trường ao nuôi, chủ động phòng ngừa dịch bệnh và ứng dụng khoa học kỹ thuật, mô hình này giúp nâng sản lượng trên cùng diện tích đất nuôi.

Mô hình nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao cho thấy hiệu quả kinh tế vượt trội. 

Đáng chú ý, dù diện tích nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao hiện chiếm khoảng 32,35% diện tích nuôi tôm thẻ chân trắng, nhưng lại đóng góp tới 56,68% sản lượng tôm thẻ chân trắng và 54,03% tổng sản lượng tôm nước lợ của toàn tỉnh. Hiệu quả của mô hình đến từ việc ứng dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật trong quản lý sản xuất. Người nuôi có thể theo dõi, kiểm soát các yếu tố quan trọng như chất lượng nước, hàm lượng oxy hòa tan, môi trường ao nuôi, từ đó hạn chế rủi ro dịch bệnh, giảm chi phí và rút ngắn thời gian nuôi.

Tại vùng nuôi tôm phường Trường Long Hòa, suốt 3 năm nay, nhiều hộ nông dân đã mạnh dạn chuyển đổi từ phương thức quảng canh sang quy trình nuôi khép kín, siêu thâm canh nhiều giai đoạn ứng dụng công nghệ cao. Hiện toàn phường Trường Long Hòa đã có tổng diện tích nuôi tôm siêu thâm canh công nghệ cao hơn 4.410 ha.

Ông Lê Thanh Tuyền (khóm Ba Động) là một trong những nông dân đi đầu thực hiện mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng ứng dụng công nghệ cao thành công, cho hiệu quả vượt trội. Trên diện tích 12 ha đất, ông Tuyền quy hoạch 5 ao nuôi công nghiệp có diện tích 5 ha, nhiều năm liền năng suất thu hoạch từ 7 - 10 tấn tôm/ao/vụ, lợi nhuận ròng từ 300 đến 400 triệu đồng/ao. Song song đó, ông vẫn duy trì 7 ha nuôi tôm sú quảng canh cải tiến để thu về nguồn thu ổn định 100 triệu đồng mỗi năm.  

Biến đổi khí hậu, dịch bệnh diễn biến phức tạp, giá tôm thương phẩm giảm trong khi chi phí đầu vào tăng đang tạo nhiều áp lực cho người nuôi tôm. Trước những thách thức này, nhiều hộ nuôi tôm ở Vĩnh Long đang từng bước chuyển từ sản xuất riêng lẻ sang liên kết thông qua hợp tác xã, hình thành chuỗi giá trị nhằm giảm chi phí, kiểm soát rủi ro và nâng cao sức cạnh tranh.

HTX Nông nghiệp Long Khánh (xã Long Thành) là một trong những mô hình đang phát huy hiệu quả. Hiện HTX liên kết với khoảng 60 hộ nuôi tôm trên diện tích hơn 120 ha, gồm gần 200 ao nuôi tôm thẻ chân trắng thâm canh mật độ cao từ 150-200 con/m2. Mỗi năm, sản lượng đạt khoảng 800-1.200 tấn, doanh thu từ 130-150 tỷ đồng. Năm 2026, HTX liên kết với Công ty Tongwei đầu tư trung tâm xét nghiệm bệnh học thủy sản nhằm kiểm tra chất lượng nước, xét nghiệm mầm bệnh và kiểm soát con giống trước khi đưa vào nuôi.

Các địa phương từng bước mở rộng vùng nuôi trồng thủy sản ứng dụng công nghệ cao, thích ứng với biến đổi khí hậu. 

Hiện toàn tỉnh có hơn 113.000ha nuôi thủy sản; trong đó, tôm sú hơn 48.300ha, tôm thẻ chân trắng hơn 21.500ha, cua biển 23.500ha…Theo Nghị quyết 15-NQ/TU, đến năm 2030, tỉnh phấn đấu tăng trưởng sản lượng thủy hải sản bình quân khoảng 5%/năm. Tỷ trọng nuôi tôm biển trong tổng giá trị sản xuất thủy sản đạt 10%. Tỷ lệ sản phẩm thủy sản qua chế biến đạt trên 50%, gắn với xây dựng thương hiệu và truy xuất nguồn gốc. Tỉnh đặt mục tiêu kiểm soát, chứng nhận tính hợp pháp đối với 100% sản lượng thủy sản khai thác, nuôi trồng theo định hướng trong nghị quyết.

Định hướng chiến lược của Vĩnh Long là chuyển đổi mạnh mẽ từ phương thức truyền thống sang mô hình nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn và sinh thái nhằm tối ưu hóa nguồn tài nguyên, giảm thiểu tối đa phát thải ô nhiễm và nâng cao năng lực chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu.

Song song với nuôi công nghiệp, tỉnh khuyến khích phát triển các mô hình sinh thái bền vững như tôm - lúa tại các vùng chuyển dịch lợ-ngọt luân canh; thúc đẩy các vùng nuôi đạt chứng nhận quốc tế như ASC, BAP, VietGAP. Việc số hóa vùng nuôi, cấp mã số ao nuôi và kiểm soát chặt chẽ dư lượng kháng sinh được xem là “giấy thông hành” để đưa con tôm Vĩnh Long đến các thị trường lớn như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản.

Tỉnh xác định mục tiêu phát triển theo hướng hiện đại, ứng dụng mạnh mẽ khoa học-công nghệ, chuyển đổi số và kinh tế xanh, xây dựng chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ sản xuất con giống, thức ăn, nuôi trồng, thu hoạch, chế biến, logistics đến tiêu thụ và xuất khẩu. Cùng với đó, tỉnh chú trọng khuyến khích, ưu đãi doanh nghiệp đầu tư các dự án công nghệ cao nhằm góp phần nâng cao chất lượng đầu vào cho ngành thủy sản, thúc đẩy hình thành các vùng nguyên liệu tập trung, tạo điều kiện để người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp tăng cường liên kết sản xuất, thâm nhập sâu vào thị trường xuất khẩu để nâng cao giá trị./.

Bùi Mạnh