Ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong phát triển kinh tế đêm

Trong những năm gần đây, kinh tế ban đêm được nhiều quốc gia xác định là động lực tăng trưởng mới, góp phần mở rộng không gian phát triển dịch vụ, du lịch và thương mại. Tại nhiều thành phố trên thế giới, các hoạt động mua sắm, ẩm thực, giải trí, biểu diễn nghệ thuật và trải nghiệm du lịch diễn ra sôi động vào ban đêm trở thành sản phẩm đặc trưng, thu hút người dân và du khách.

Tại Việt Nam, kinh tế ban đêm phát triển mạnh trong những năm gần đây, nhất là tại các trung tâm du lịch và đô thị lớn. Các mô hình như phố đi bộ, chợ đêm, phố ẩm thực, không gian biểu diễn nghệ thuật và khu vui chơi giải trí đã góp phần kéo dài thời gian lưu trú, tăng chi tiêu của du khách, tạo việc làm và nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến.

Đối với tỉnh Lào Cai, lợi thế nổi trội là có Khu du lịch quốc gia Sa Pa, hệ thống tài nguyên thiên nhiên đa dạng, khí hậu đặc trưng, bản sắc văn hóa phong phú của các dân tộc, cửa khẩu quốc tế và vị trí là đầu mối kết nối hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Đây là những điều kiện thuận lợi để phát triển các sản phẩm kinh tế ban đêm có giá trị gia tăng cao mà nhiều địa phương khác không có.

Lào Cai xác định phát triển kinh tế ban đêm là động lực tăng trưởng mới nhằm khai thác hiệu quả các nguồn lực, mở rộng không gian phát triển dịch vụ, du lịch, thương mại, tạo động lực tăng trưởng mới, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của tỉnh. Việc kéo dài thời gian hoạt động của các ngành dịch vụ góp phần tăng doanh thu, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và hiệu quả khai thác kết cấu hạ tầng.

Địa phương này sẽ huy động hiệu quả các nguồn lực, ưu tiên nguồn lực từ ngân sách nhà nước cho quy hoạch, cơ chế, chính sách, hạ tầng thiết yếu, xúc tiến đầu tư và phát triển nguồn nhân lực; khuyến khích xã hội hóa và đầu tư của doanh nghiệp. Đẩy mạnh chuyển đổi số, du lịch thông minh, thanh toán không dùng tiền mặt và các mô hình kinh doanh hiện đại.

Cùng với nhiệm vụ hoàn thiện chính sách, phát triển đa dạng các loại hình trong kinh tế ban đêm, Lào Cai xác định việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ, trí tuệ nhân tạo là nhiệm vụ cần được đẩy mạnh triển khai. Theo đó, địa phương này tập trung phát triển hạ tầng viễn thông và kết nối số. Trong năm 2026: Khảo sát, lập phương án và triển khai lắp đặt hệ thống Wifi công cộng tốc độ cao, miễn phí tại 100% các khu vực phát triển kinh tế ban đêm trọng điểm. Rà soát và lập kế hoạch nâng cấp hạ tầng mạng di động 4G/5G. Giai đoạn 2027–2030: Hoàn thiện và duy trì ổn định hệ thống Wifi công cộng; nâng cấp hạ tầng mạng di động 4G/5G, đảm bảo dung lượng kết nối thông suốt, không bị nghẽn mạng vào các khung giờ cao điểm tập trung đông du khách ban đêm.

Kinh tế ban đêm sẽ được ưu tiên triển khai thí điểm tại một số xã, phường khu vực trung tâm (Ảnh minh họa). 

Nghiên cứu xây dựng Bản đồ số du lịch đêm cập nhật theo thời gian thực (Real-time Digital Map), tích hợp đầy đủ thông tin, chỉ dẫn về điểm đến, ẩm thực, vui chơi, mua sắm, cơ sở lưu trú, giao thông, chuỗi sự kiện và các dịch vụ thiết yếu ban đêm. Kết nối, tích hợp đồng bộ và liên thông dữ liệu của Bản đồ số du lịch đêm vào Nền tảng du lịch thông minh của tỉnh (Lào Cai Tour), giúp người dân và du khách dễ dàng tra cứu, truy cập trên một nền tảng duy nhất.

Nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phát triển Trợ lý ảo du lịch, cung cấp thông tin, thuyết minh tự động đa ngôn ngữ, gợi ý hành trình trải nghiệm thông minh, cá nhân hóa theo nhu cầu du khách về văn hóa truyền thống, ẩm thực, mua sắm và kết nối các sản phẩm OCOP, dịch vụ đặc trưng của địa phương. Lập danh mục và thiết kế hệ thống mã QR tra cứu thông tin tại các di tích, điểm tham quan, chợ đêm, làng nghề. Bảo đảm toàn bộ hệ thống dữ liệu số chính xác, thường xuyên được cập nhật, liên thông, an toàn thông tin và dễ dàng tiếp cận.

Giai đoạn 2027–2030: Đưa vào vận hành chính thức và thường xuyên cập nhật dữ liệu thời gian thực trên Bản đồ số du lịch đêm thuộc nền tảng Lào Cai Tour; hoàn thiện Trợ lý ảo AI phục vụ du khách 24/7; phủ sóng hoàn thiện hệ thống mã QR tra cứu thông tin, thuyết minh tự động đa ngôn ngữ tại 100% các điểm tham quan, di tích, chợ đêm, làng nghề trên địa bàn tỉnh.

Mục tiêu mà Lào Cai đặt ta trong năm nay là ban hành hướng dẫn, tuyên truyền và triển khai phủ sóng hạ tầng thanh toán điện tử (QR Code, POS, Ví điện tử, Ví thanh toán quốc tế WeChat Pay/Alipay tại khu vực biên giới) đến các cửa hàng, gian hàng OCOP, nhà hàng, hộ kinh doanh ẩm thực và tiểu thương tại chợ đêm địa bàn thí điểm. Khảo sát, lập dự án và triển khai lắp đặt hệ thống Camera giám sát an ninh thông minh tích hợp AI nhận diện hành vi tại các trục đường chính thuộc khu vực kinh tế ban đêm, kết nối về Trung tâm điều hành thông minh (IOC) của địa phương và Công an các xã, phường. 

Giai đoạn 2027–2030: Mở rộng và duy trì phủ sóng hạ tầng thanh toán điện tử đến 100% các cửa hàng, gian hàng OCOP, nhà hàng, hộ kinh doanh ẩm thực và tiểu thương tại chợ đêm trên toàn tỉnh. Hoàn thiện lắp đặt camera AI trên toàn bộ các trục đường, ngõ ngách thuộc khu vực kinh tế ban đêm, bảo đảm an ninh trật tự tuyệt đối cho du khách Bản đồ số du lịch đêm cập nhật thời gian thực tích hợp trên Nền tảng Du lịch thông minh tỉnh Lào Cai (Lào Cai Tour). Ứng dụng Trợ lý ảo AI thuyết minh, gợi ý hành trình và cá nhân hóa trải nghiệm du khách. Mạng lưới Wifi miễn phí, Hệ thống mã QR đa ngôn ngữ và hạ tầng thanh toán không dùng tiền mặt phủ rộng 100% điểm dịch vụ đêm. Trạm camera AI an ninh kết nối IOC địa phương.

Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì xây dựng cơ sở dữ liệu số về doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cơ sở lưu trú, điểm du lịch, sản phẩm dịch vụ và các hoạt động kinh tế ban đêm; kết nối với hệ thống quản lý du lịch thông minh, phục vụ công tác điều hành, giám sát và cung cấp thông tin cho du khách. Đẩy mạnh công tác truyền thông, quảng bá nhằm xây dựng hình ảnh kinh tế ban đêm Lào Cai gắn với bản sắc văn hóa các dân tộc, cảnh quan thiên nhiên đặc sắc và lợi thế du lịch biên giới, du lịch nghỉ dưỡng, du lịch cộng đồng; từng bước hoàn thiện bộ nhận diện và hệ thống truyền thông quảng bá các sản phẩm kinh tế ban đêm của tỉnh trên môi trường số.

Ưu tiên quảng bá các sản phẩm đặc trưng như chợ đêm Sa Pa, chợ đêm Bắc Hà, phố đi bộ phường Lào Cai, phường Yên Bái, không gian văn hóa dân tộc, biểu diễn nghệ thuật truyền thống, ẩm thực vùng cao và các hoạt động trải nghiệm văn hóa bản địa nhằm nâng cao khả năng nhận diện thương hiệu và sức hấp dẫn của điểm đến. Tăng cường liên kết với các doanh nghiệp lữ hành, nền tảng du lịch số, hiệp hội du lịch và các địa phương trong khu vực để quảng bá, kết nối thị trường, mở rộng kênh phân phối sản phẩm và thu hút khách du lịch đến trải nghiệm các sản phẩm kinh tế ban đêm của tỉnh.

Lào Cai khuyến khích ứng dụng công nghệ số trong quản lý điểm đến, cung cấp thông tin du lịch, hỗ trợ du khách, thanh toán điện tử và quảng bá các sản phẩm kinh tế ban đêm; từng bước nâng cao chất lượng trải nghiệm của du khách và hiệu quả quản lý hoạt động kinh tế ban đêm. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và hạ tầng thông minh trong phát triển kinh tế ban đêm. Nghiên cứu xây dựng Bản đồ số du lịch đêm thời gian thực, tích hợp đầy đủ thông tin, chỉ dẫn về điểm đến, ẩm thực, vui chơi, mua sắm, lưu trú, giao thông, sự kiện và các dịch vụ thiết yếu trên địa bàn./.

Lê Thư