Theo báo cáo của UBND tỉnh Cà Mau, địa phương ghi nhận tổng sản lượng thủy sản 10 tháng năm 2026 đạt 1.094.560 tấn, tăng 6,4% so với cùng kỳ. Chỉ tiêu này gồm cả nuôi trồng và khai thác, trong khi quản lý đội tàu biển đang được địa phương hiện đại hóa bằng cơ sở dữ liệu, thiết bị giám sát hành trình và hồ sơ điện tử.
Các giải pháp công nghệ đang được đẩy mạnh ứng dụng như: Hệ thống quan trắc môi trường nuôi trồng thủy sản rừng ngập mặn (AQUAM), Hệ thống quản lý chuỗi giá trị nông sản (Vfarm), Phần mềm Tôm sinh thái Cà Mau ứng dụng công nghệ Blockchain và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành thủy sản của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã được đưa vào khai thác. Các nền tảng này hỗ trợ quản lý vùngnuôi, cơ sở sản xuất giống, vật tư đầu vào, theo dõi môi trường nuôi, truy xuất nguồn gốc sản phẩm và kết nối các chủ thể tham gia chuỗi giá trị thủy sản.
Trong lĩnh vực khai thác, Hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (Vnfishbase), Hệ thống giám sát hành trình tàu cá (VMS) và Nền tảng nhật ký khai thác thủy sản điện tử (eLogbook) đã được triển khai, phục vụ quản lý đội tàu, đăng ký, đăng kiểm, cấp phép khai thác, theo dõi hoạt động khai thác trên biển và quản lý sản lượng thủy sản.
Toàn tỉnh có 5.157 tàu cá, trong đó 1.922 tàu dài từ 15m trở lên. Đội tàu quy mô lớn đặt ra yêu cầu quản lý đồng bộ từ đăng ký, đăng kiểm, cấp phép đến điều kiện hoạt động và theo dõi khi phương tiện rời bến. Việc ứng dụng công nghệ số đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nghề cá, từng bước hình thành cơ sở dữ liệu phục vụ công tác thống kê, dự báo và quản lý nguồn lợi thủy sản.
Tuy nhiên, các hệ thống hiện nay chủ yếu được xây dựng theo từng lĩnh vực chuyên ngành riêng lẻ, chưa hình thành nền tảng số tích hợp cho toàn bộ chuỗi giá trị thủy sản. Dữ liệu từ các khâu sản xuất giống, nuôi trồng, khai thác, chế biến, truy xuất nguồn gốc và tiêu thụ sản phẩm chưa được kết nối và khai thác đồng bộ; khả năng chia sẻ dữ liệu, phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định còn hạn chế.
Nhiều hoạt động quản lý vẫn dựa trên việc tổng hợp dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau, chưa đáp ứng yêu cầu điều hành trên cơ sở dữ liệu thời gian thực. Bên cạnh đó, việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến như Internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), viễn thám, phân tích dữ liệu không gian và các công nghệ dự báo thông minh trong giám sát môi trường nuôi, cảnh báo dịch bệnh, dự báo nguồn lợi thủy sản và thị trường tiêu thụ còn ở giai đoạn đầu.
Việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình tàu cá góp phần nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát hoạt động khai thác (Ảnh minh họa: LK).
Hạn chế về tích hợp dữ liệu, hạ tầng số và nền tảng điều hành thông minh đang là một trong những điểm nghẽn ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý, năng lực dự báo, khả năng hỗ trợ ra quyết định và quá trình chuyển đổi số toàn diện ngành thủy sản trong giai đoạn tới. Hạ tầng công nghệ thông tin tại một số vùng nuôi chưa đồng bộ; hệ thống quan trắc, thu thập và truyền dữ liệu còn thiếu, ảnh hưởng đến khả năng giám sát và cập nhật thông tin theo thời gian thực. Cơ sở dữ liệu thủy sản còn phân tán, thiếu đồng bộ và chưa được chuẩn hóa thống nhất; dữ liệu về vùng nuôi, giống thủy sản, môi trường, dịch bệnh, sản lượng và truy xuất nguồn gốc chưa được kết nối, chia sẻ hiệu quả giữa các hệ thống và các cấp quản lý.
Nền tảng GIS phục vụ quản lý vùng nuôi và cơ sở dữ liệu thủy sản tập trung của tỉnh chưa được hình thành đầy đủ. Các hệ thống số hiện có chủ yếu phục vụ từng lĩnh vực nghiệp vụ riêng lẻ, chưa tạo được nền tảng tích hợp phục vụ quản trị, phân tích, dự báo và điều hành trên cơ sở dữ liệu tổng hợp. Bên cạnh đó, nguồn lực đầu tư cho chuyển đổi số chưa đáp ứng yêu cầu phát triển; cơ chế huy động sự tham gia của doanh nghiệp, tổ chức khoa học và các thành phần kinh tế trong xây dựng hệ sinh tháisố ngành thủy sản còn chưa hiệu quả.
Những hạn chế này làm giảm hiệu quả khai thác dữ liệu, năng lực dự báo, cảnh báo sớm và khả năng điều hành số của ngành thủy sản trong giai đoạn hiện nay. Trước yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý trong lĩnh vực thủy sản, Cà Mau tiếp tục toàn hiện hạ tầng dữ liệu số của ngành, phấn đấu 100% tàu cá thuộc diện quản lý được cập nhật trên cơ sở dữ liệu số tập trung. 100% tàu cá thuộc diện bắt buộc lắp thiết bị giám sát hành trình được quản lý, giám sát trực tuyến. 100% cảng cá triển khai các nền tảng quản lý nghề cá điện tử theo quy định. Trên 90% sản lượng thủy sản chủ lực được áp dụng truy xuất nguồn gốc điện tử.
Hình thành hệ thống quan trắc, cảnh báo môi trường và dịch bệnh trực tuyến tại các vùng nuôi trọng điểm. Xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu thủy sản tập trung, thống nhất trên phạm vi toàn tỉnh, bao gồm dữ liệu nuôi trồng thủy sản, khai thác thủy sản, nguồn lợi thủy sản, cơ sở sản xuất giống, vùng nuôi, đối tượng nuôi chủ lực, cơ sở thu mua, chế biến, tiêu thụ và truy xuất nguồn gốc thủy sản; đồng bộ, cập nhật và quản lý dữ liệu trên môi trường số; từng bước hình thành cơ sở dữ liệu thủy sản liên thông, phục vụ quản lý nhà nước, tổ chức sản xuất, bảo vệ nguồn lợi thủy sản, truy xuất nguồn gốc và phát triển thủy sản bền vững.
Xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu số về nuôi trồng thủy sản; tích hợp dữ liệu vùng nuôi, môi trường, dịch bệnh, sản lượng và thị trường phục vụ quản lý, dự báo và hỗ trợ ra quyết định. Ứng dụng công nghệ số, IoT, GIS, viễn thám, AI và dữ liệu lớn trong giám sát môi trường, cảnh báo dịch bệnh, truy xuất nguồn gốc và quản lý chuỗi giá trị thủy sản. Từng bước hình thành hệ sinh thái số ngành thủy sản, nâng cao hiệu quả quản lý, năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh của sản phẩm thủy sản./.
Ngọc Trang