Sáng 7/10, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải, Tổ trưởng Tổ công tác số 1, cùng đoàn công tác kiểm tra hoạt động khai thác cát tại 9 điểm khai thác và bến thuộc các xã Xuân Lâm, Đại Đồng, Thuần Trung, Đô Lương và Bạch Ngọc.
Qua kiểm tra thực tế, các mỏ đã lắp đặt trạm cân và hệ thống camera nhằm phục vụ giám sát hoạt động khai thác, vận chuyển khoáng sản. Tuy nhiên, hệ thống giám sát tại các điểm kiểm tra chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu quản lý. Đáng chú ý, camera tại các bến chủ yếu tập trung ghi hình khu vực trạm cân, chưa bao quát toàn bộ quá trình phương tiện ra, vào bến. Điều này khiến việc kiểm soát phương tiện và sản lượng khoáng sản vận chuyển chưa đạt yêu cầu.
Chủ tịch UBND tỉnh cùng đoàn công tác kiểm tra hoạt động khai thác cát tại 9 điểm khai thác và bến thuộc các xã Xuân Lâm, Đại Đồng, Thuần Trung, Đô Lương và Bạch Ngọc.
Hệ thống giám sát chưa bao quát, 9 mỏ phải tạm dừng
Tại hiện trường, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An yêu cầu việc lắp đặt camera và trạm cân tại các mỏ cát phải được thực hiện thống nhất, bảo đảm có thể kiểm soát toàn bộ quá trình phương tiện ra, vào cũng như khối lượng khoáng sản được vận chuyển. Theo yêu cầu, mỗi mỏ phải có trạm cân đạt tiêu chuẩn, kết nối dữ liệu với cơ quan thuế; đồng thời bố trí tối thiểu 3 camera, gồm camera giám sát tổng thể phương tiện vào, phương tiện ra và khu vực trạm cân.
Hệ thống giám sát phải bảo đảm kết nối dữ liệu để cơ quan quản lý Nhà nước có thể theo dõi, kiểm tra hoạt động khai thác, vận chuyển khoáng sản. Doanh nghiệp viễn thông được giao hỗ trợ các mỏ về mặt kỹ thuật trong quá trình hoàn thiện hệ thống.
Từ kết quả kiểm tra, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu 9 mỏ cát tạm dừng hoạt động cho đến khi hoàn thành việc lắp đặt, bố trí lại vị trí camera đáp ứng yêu cầu. Chỉ sau khi cơ quan có thẩm quyền và chính quyền địa phương kiểm tra, xác nhận đủ điều kiện theo quy định, các mỏ mới được hoạt động trở lại.
Lãnh đạo UBND tỉnh yêu cầu tạm dừng hoạt động 9 mỏ cát, hoàn thiện hệ thống giám sát.
9 mỏ bị yêu cầu tạm dừng gồm 3 mỏ tại xã Xuân Lâm và 1 mỏ tại xã Đại Đồng của Công ty CP Khai thác cát sạn và Vận tải Thanh Chương; 1 mỏ tại xã Đại Đồng của Công ty TNHH MTV Thanh Hưng; 1 mỏ của Công ty TNHH VLXD và TM Sơn Hà tại xã Thuần Trung; 1 mỏ của Công ty TNHH Đầu tư xây dựng Tuấn Thiện tại xã Đô Lương; 1 mỏ của Công ty CP Lưu Cát Thành tại xã Đô Lương và 1 mỏ của Công ty TNHH Thương mại tổng hợp Bảo Ngân tại xã Bạch Ngọc. Các doanh nghiệp cũng được yêu cầu thực hiện đầy đủ việc xuất hóa đơn đối với sản lượng khoáng sản tiêu thụ. Trường hợp không thực hiện đúng quy định, mỏ sẽ bị đình chỉ hoạt động.
Nâng cao hiệu quả quản lý, hạn chế thất thoát tài nguyên
Việc yêu cầu tạm dừng 9 mỏ cát cho thấy yêu cầu kiểm soát hoạt động khai thác khoáng sản đang được Nghệ An đặt ở mức chặt chẽ hơn, nhất là đối với sản lượng khai thác và khối lượng khoáng sản được đưa ra khỏi khu vực mỏ.
Đối với khai thác cát lòng sông, việc kiểm soát phương tiện ra, vào bến và đối chiếu sản lượng thực tế có ý nghĩa quan trọng. Nếu dữ liệu giám sát không đầy đủ, cơ quan quản lý sẽ gặp khó khăn trong việc xác định chính xác khối lượng khoáng sản được khai thác, vận chuyển và tiêu thụ.
Bởi vậy, việc kết nối trạm cân, camera và dữ liệu phục vụ quản lý không chỉ nhằm kiểm soát hoạt động của doanh nghiệp mà còn góp phần hạn chế nguy cơ thất thoát tài nguyên, khai thác vượt sản lượng được cấp phép hoặc vận chuyển, tiêu thụ khoáng sản không đúng quy định.
Nâng cao hiệu quả quản lý góp phần khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên khoáng sản.
Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành tăng cường hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thiện các điều kiện theo quy định; chính quyền địa phương tạo điều kiện để doanh nghiệp hoạt động nhưng phải gắn với trách nhiệm quản lý Nhà nước.
Lực lượng Công an xã được giao trực tiếp kiểm tra, xác định rõ trách nhiệm trong trường hợp hệ thống giám sát không kết nối được. Công tác quản lý các mỏ được yêu cầu đưa vào nội dung giao ban hằng tuần để kịp thời phát hiện và xử lý những vấn đề phát sinh. Cấp ủy, chính quyền địa phương cũng phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra thất thoát khoáng sản, khai thác trái phép hoặc vận chuyển, tiêu thụ khoáng sản không đúng quy định.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh Nghệ An đang triển khai Kết luận số 165-KL/TU ngày 30/7/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về tăng cường quản lý hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn. Theo đó, tỉnh tập trung kiểm soát sản lượng khai thác, nguồn gốc khoáng sản, hoạt động vận chuyển, tiêu thụ; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong giám sát và nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp, chính quyền địa phương trong quản lý tài nguyên.
Việc tạm dừng 9 mỏ cát vì hệ thống giám sát chưa đáp ứng yêu cầu cũng cho thấy nguyên tắc quan trọng trong quản lý tài nguyên: Khai thác được cấp phép không đồng nghĩa với việc được phép buông lỏng giám sát. Khi chưa kiểm soát được sản lượng và dòng khoáng sản từ mỏ đến nơi tiêu thụ, nguy cơ thất thoát tài nguyên và phát sinh sai phạm vẫn còn hiện hữu./.
Mỹ Hà