Trong những năm gần đây, Phú Thọ chú trọng triển khai nhiều giải pháp nhằm tái tạo và phát triển nguồn lợi thủy sản gắn với bảo vệ môi trường sinh thái. Bên cạnh việc tổ chức thả các loài cá giống bản địa xuống sông, hồ và các thủy vực tự nhiên, địa phương còn tăng cường tuyên truyền, vận động người dân nâng cao ý thức bảo vệ nguồn lợi thủy sản.
Công tác kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác và bảo vệ môi trường nước cũng được các cơ quan chức năng thực hiện thường xuyên nhằm hạn chế các hành vi vi phạm, góp phần duy trì sự cân bằng của hệ sinh thái thủy sinh. Các chương trình tái tạo nguồn lợi thủy sản không chỉ giúp phục hồi quần thể các loài thủy sản có giá trị kinh tế mà còn tạo điều kiện để các loài sinh vật thủy sinh phát triển ổn định, bảo tồn đa dạng sinh học và nâng cao khả năng thích ứng của hệ sinh thái trước những tác động của biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường.
Sau khi sáp nhập từ ba tỉnh Hòa Bình, Vĩnh Phúc và Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ mới sở hữu quy mô diện tích tự nhiên trên 9.361 km² với hệ thống thủy văn đa dạng, trải dài từ vùng trung du đến miền núi cao. Đây là vùng đất có lợi thế đặc biệt để phát triển nuôi trồng thủy sản, nhất là thủy sản hồ chứa.
Phú Thọ hiện có 3.882 hồ, đập lớn nhỏ, trong đó có 75 công trình hồ, đập lớn, 211 hồ đập vừa và hơn 3.500 hồ đập nhỏ. Đặc biệt, hệ thống các con sông lớn như sông Đà, sông Lô, sông Thao, sông Chảy cùng các hồ thủy điện, hồ thủy lợi tạo nên nguồn tài nguyên mặt nước dồi dào phục vụ phát triển thủy sản…
Theo thống kê năm 2025, diện tích nuôi trồng thủy sản tỉnh Phú Thọ đạt gần 20 nghìn ha. Tổng sản lượng thủy sản đạt trên 83 nghìn tấn, tăng 3,5% so với năm 2024. Trong đó, sản lượng nuôi trồng đạt trên 76 nghìn tấn, sản lượng đánh bắt thủy sản các loài đạt khoảng 7 nghìn tấn. Số lượng nuôi cá lồng trên sông và hồ chứa trên 6 nghìn lồng. Sản lượng giống đạt hơn 5 tỷ con. Tỷ lệ giống đặc sản, giống có năng suất, chất lượng cao đưa vào nuôi chiếm 68% cơ cấu giống nuôi.
Toàn tỉnh hiện có 68 khu nuôi thủy sản tập trung với diện tích 4,3 nghìn ha; 24 cơ sở và khu nuôi thủy sản tập trung được chứng nhận nuôi theo tiêu chuẩn VietGAP với diện tích 255,6 ha. Ngoài ra, toàn tỉnh có 6 cơ sở (3 doanh nghiệp, 3 hợp tác xã) và 7 hộ kinh doanh sơ chế, chế biến và bảo quản sản phẩm thủy sản.
Với nguồn lợi thủy sản của tỉnh tương đối phong phú với thành phần loài khá đa dạng (chiên, lăng, bỗng, anh vũ, ngạnh, trắm, chép, diêu hồng...) cùng một số loài thủy sinh khác được hình thành từ hệ thống sông lớn và mạng lưới hồ chứa, ao đầm tạo điều kiện thuận lợi để địa phương phát triển ngành nuôi trồng thuỷ sản.
Phú Thọ có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển nuôi trồng thuỷ sản. (Ảnh: DV).
Giai đoạn 2021 - 2025, ngân sách nhà nước đã bố trí trên 140 tỷ đồng hỗ trợ phát triển sản xuất thủy sản. Qua đó, góp phần khai thác, phát huy được tiềm năng, lợi thế, nâng cao giá trị thu nhập trong sản xuất thủy sản; bình quân thu nhập đạt 199 triệu đồng/ha. Để tái tạo nguồn lợi thủy sản bền vững, ngành nông nghiệp tích cực tham mưu cho tỉnh về chính sách tái tạo, bảo vệ nguồn lợi thủy sản, góp phần bổ sung, cải thiện môi trường sống, khôi phục khả năng tái tạo và phục hồi mật độ quần thể của các loài thủy sản đã bị khai thác quá mức cho các đầm, hồ tự nhiên trên địa bàn tỉnh.
Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ động phối hợp với các sở, ngành chức năng, địa phương tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền, phổ biến quyền lợi, trách nhiệm của cộng đồng trong công tác bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản. Đáng chú ý, trong tháng 5/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp UBND phường Thống Nhất, Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Phú Thọ khu vực Hòa Bình tổ chức lễ phát động thả cá giống phóng sinh, tái tạo nguồn lợi thủy sản trên lòng hồ Hòa Bình với tổng khối lượng hơn 3 tấn cá giống các loại.
Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, hoạt động thả cá phóng sinh, tái tạo nguồn lợi thủy sản là việc làm thiết thực, có ý nghĩa về kinh tế, môi trường và xã hội, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng trong việc chung tay bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên. Thông qua nguồn ngân sách nhà nước cùng các nguồn lực xã hội hóa từ tổ chức, cá nhân và Phật tử, tỉnh đã tổ chức 15 đợt thả giống thủy sản với tổng khối lượng hàng chục tấn tại nhiều sông, hồ, đầm tự nhiên.
Các địa điểm được triển khai gồm hệ thống hồ trong Khu di tích lịch sử Đền Hùng, hồ Hòa Bình, hồ Cánh Tạng, Công viên Văn Lang, Đầm Vạc, ngòi Giành, sông Hồng, sông Lô... cùng nhiều thủy vực khác trên địa bàn. Các địa phương trong tỉnh cũng quan tâm, thực hiện nhiều giải pháp để tái tạo và bảo vệ nguồn lợi thủy sản, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và phát triển ngành thủy sản theo hướng bền vững.
Tỉnh Phú Thọ tổ chức thả cá, tái tạo nguồn giống thuỷ sản.
Lãnh đạo UBND xã Trung Sơn chia sẻ, địa phương phối hợp chặt chẽ với ngành nông nghiệp thực hiện việc tái tạo nguồn lợi thủy sản, bảo vệ môi trường sống để các loài thủy sản phát triển, đặc biệt là loài bản địa có giá trị kinh tế. Thông qua tuyên truyền, ý thức trách nhiệm bảo vệ môi trường và nguồn lợi thủy sản của người dân được nâng cao. Công tác bảo vệ và phát triển nguồn lợi thuỷ sản, trong đó có hoạt động thả phóng sinh, tái tạo nguồn lợi thủy sản được các cấp, ngành và Nhân dân trên địa bàn tỉnh quan tâm thực hiện.
Bên cạnh đó, ngành Nông nghiệp và Môi trường Phú Thọ cũng khuyến khích người dân nuôi thủy sản theo hướng tập trung, thâm canh, hữu cơ, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Phú Thọ phấn đấu đến năm 2030, giá trị tăng thêm lĩnh vực thủy sản tăng bình quân 3,7%/năm; giá trị đất nuôi trồng thủy sản đạt 250 triệu đồng/ha; diện tích mặt nước nuôi trồng thủy sản duy trì ổn định 19.500 ha; phát triển diện tích nuôi thâm canh và bán thâm canh đạt trên 10.000 ha…
Để bảo tồn, bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản bền vững, UBND tỉnh Phú Thọ đẩy mạnh triển khai Quyết định số 1598/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Kế hoạch, chính sách và giải pháp thực hiện Quy hoạch bảo vệ và khai thác nguồn lợi thủy sản thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Kế hoạch được Thủ tướng Chính phủ ban hành nhằm định hướng cho các bộ, ngành và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trong việc phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) để thực hiện Quy hoạch.
Cùng với đó, xây dựng lộ trình, tổ chức thực hiện nhằm bảo đảm các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp của Quy hoạch theo từng giai đoạn từ nay đến năm 2030; xác định phương thức, nguồn lực, cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trong triển khai thực hiện.
Yêu cầu đặt ra là bảo đảm theo hướng tăng quy mô diện tích các khu bảo tồn biển, khu bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản, khu cư trú nhân tạo cho loài thuỷ sản biển; kết hợp việc điều chỉnh số lượng tàu khai thác phù hợp với nguồn lợi thuỷ sản; giảm cường lực khai thác; kết hợp chuyển đổi nghề, ngư cụ khai thác thuỷ sản ảnh hưởng lớn đến môi trường, hệ sinh thái sang các nghề thân thiện với môi trường và nguồn lợi thủy sản.../.
Nguyễn Thành