Phát triển khu công nghiệp sinh thái gắn với mục tiêu bảo vệ môi trường

Trong bối cảnh nhiều quốc gia đang hướng tới giảm phát thải carbon và siết chặt tiêu chuẩn môi trường đối với hàng hóa nhập khẩu, việc chuyển đổi từ khu công nghiệp truyền thống sang khu công nghiệp sinh thái càng trở nên cấp thiết.

TP. HCM sau hợp nhất đã hình thành một không gian công nghiệp quy mô lớn nhất cả nước khi hội tụ đầy đủ 3 trụ cột gồm công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến - chế tạo và công nghiệp nền tảng như năng lượng, hóa dầu, luyện kim, cảng biển. Từ đó, tạo tiền đề để xây dựng chuỗi giá trị công nghiệp hoàn chỉnh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế. 

Hiện toàn thành phố có 67 khu chế xuất và khu công nghiệp đã được thành lập, trong đó 58 khu đang hoạt động với tỷ lệ lấp đầy khoảng 70%. Theo quy hoạch tầm nhìn đến năm 2050, thành phố sẽ phát triển tổng số 105 khu công nghiệp với tổng diện tích khoảng 50.000 ha. 

Theo Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP. HCM, trước yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, thành phố đang đẩy mạnh chuyển đổi các khu chế xuất, khu công nghiệp truyền thống sang mô hình khu công nghiệp sinh thái và tuần hoàn, hướng tới tối ưu hóa sử dụng tài nguyên, thúc đẩy cộng sinh công nghiệp và giảm phát thải.

Một trong những động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi là dự án "Triển khai khu công nghiệp sinh thái tại Việt Nam theo hướng tiếp cận từ Chương trình Khu công nghiệp sinh thái toàn cầu", được triển khai từ năm 2020. Dự án do Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO) phối hợp với Bộ Tài chính thực hiện.

Tham gia dự án, khu công nghiệp Hiệp Phước đã từng bước xây dựng mô hình sản xuất tuần hoàn thông qua cộng sinh công nghiệp, cho phép các doanh nghiệp chia sẻ và tái sử dụng nguyên liệu, năng lượng, nước, phụ phẩm và chất thải. Sau thời gian triển khai, khu công nghiệp đã cải thiện chất lượng môi trường, nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về sản xuất xanh và xác định hơn 100 cơ hội cộng sinh công nghiệp giữa các doanh nghiệp trong khu vực.

Thúc đẩy chuyển đổi xanh trong phát triển công nghiệp đang được các địa phương đẩy mạnh triển khai. 

Trong khi đó, Khu công nghiệp chuyên sâu Phú Mỹ 3 cũng đang phát triển theo mô hình khu công nghiệp sinh thái và kinh tế tuần hoàn. Với quy mô gần 1.000 ha, khu công nghiệp đã hoàn tất hồ sơ đề nghị công nhận là khu công nghiệp sinh thái đầu tiên của Việt Nam, đồng thời ứng dụng công nghệ quản lý thông minh, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. 

Tại Đề án Chuyển đổi xanh giai đoạn 2026 - 2035, tầm nhìn đến năm 2050, TP. HCM đặt mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 20% khu công nghiệp vận hành theo mô hình sinh thái và nâng lên 30% vào năm 2035. Đồng thời, toàn bộ khu công nghiệp và cụm công nghiệp sẽ lắp đặt điện mặt trời mái nhà, bảo đảm ít nhất 20% nhu cầu điện đến từ năng lượng tái tạo, cùng với các chỉ tiêu về công nghệ sạch, tái chế chất thải, tái sử dụng nước và áp dụng các tiêu chuẩn quản lý môi trường.  

Hiện nay, Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP. HCM đang đẩy mạnh tuyên truyền, tư vấn và hướng dẫn các nhà đầu tư thực hiện các dự án đầu tư vào các khu công nghiệp, khu chế xuất, đặc biệt là các dự án thuộc công nghệ cao, bán dẫn, trung tâm dữ liệu và đổi mới sáng tạo; phổ biến rộng rãi các chính sách kích cầu đầu tư của TP. HCM nhằm khuyến khích các doanh nghiệp trong nước và các doanh nghiệp FDI đổi mới công nghệ để nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh, hướng tới mục tiêu phát triển xanh và bền vững của Thành phố. 

Đáng chú ý, UBND TP. HCM đã ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Đề án “Định hướng phát triển các khu công nghiệp, khu chế xuất của TP. HCM giai đoạn 2023-2030 và tầm nhìn đến năm 2045”. Trong đó, TP. HCM sẽ tập trung tổ chức chuyển đổi 5 khu công nghiệp, khu chế xuất trên địa bàn thành phố, gồm: Tân Thuận, Bình Chiểu, Tân Bình, Cát Lái 2 và Hiệp Phước nhằm chuyển đổi các khu công nghiệp, khu chế xuất này theo hướng đẩy mạnh phát triển kinh tế tuần hoàn và phát triển xanh, bền vững và giảm phát thải carbon trong giai đoạn sắp tới./.

Đức An