Siết chặt quản lý chất thải nguy hại, hướng tới phát triển nông nghiệp “xanh”

Trong tiến trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp, Đắk Lắk đang đặt trọng tâm vào việc kiểm soát và xử lý chất thải nguy hại phát sinh từ hoạt động sản xuất nông nghiệp. Thực tế cho thấy, việc lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón hóa học cùng với khâu thu gom, xử lý bao bì sau sử dụng chưa đồng bộ đã và đang gây áp lực lớn lên môi trường đất, nước và không khí.

Trước yêu cầu cấp thiết đó, địa phương đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ như xây dựng các điểm thu gom chất thải nguy hại tại khu vực nông thôn, tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức cho nông dân, đồng thời khuyến khích áp dụng các mô hình canh tác thân thiện môi trường.

Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh liên kết giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân trong thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải cũng được chú trọng, nhằm hình thành chuỗi quản lý khép kín, hiệu quả. Không dừng lại ở đó, Đắk Lắk còn từng bước thúc đẩy ứng dụng khoa học – công nghệ vào sản xuất, hướng tới giảm thiểu phát sinh chất thải ngay từ đầu vào.

Những chuyển biến này không chỉ góp phần bảo vệ hệ sinh thái nông nghiệp mà còn nâng cao chất lượng, giá trị nông sản, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong và ngoài nước. Đây được xem là nền tảng quan trọng để địa phương tiến tới xây dựng một nền nông nghiệp xanh, hiện đại và bền vững.

Theo thống kê của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, giai đoạn 2022 - 2024, cả nước đã thu gom gần 2.500 tấn bao gói thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) sau sử dụng, nhưng vẫn còn hơn 550 tấn chưa được xử lý.

Đắk Lắk đẩy mạnh thu gom vỏ, bao gói thuốc BVTV. 

Tại tỉnh Đắk Lắk - địa phương có hơn 845.000 ha đất nông nghiệp, mỗi năm sử dụng khoảng 2,38 triệu tấn thuốc và phát sinh hơn 200 tấn bao bì - áp lực càng lớn hơn. Theo lãnh đạo Chi cục Trồng trọt và BVTV tỉnh Đắk Lắk, công tác thu gom bao bì thuốc BVTV vẫn còn hạn chế do hạ tầng thiếu đồng bộ, bể chứa xuống cấp, hoạt động thu gom không được thực hiện thường xuyên. Bên cạnh đó, một số địa phương chưa chủ động triển khai, trong khi người dân còn thiếu kiến thức, thông tin và khả năng xử lý.

Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Đắk Lắk cho biết, để giải quyết bài toán xử lý rác thải nguy hại từ thuốc BVTV cần sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người nông dân. Đặc biệt, các doanh nghiệp sản xuất sản phẩm này cần quan tâm hơn đến thiết kế và xử lý bao bì sau sử dụng, nhằm giảm thiểu tác động đến môi trường.

Doanh nghiệp có thể trích một phần kinh phí từ sản phẩm bán ra để hỗ trợ người dân hoặc ủy quyền cho đại lý thu hồi, mua lại, xử lý rác thải và chính quyền địa phương hỗ trợ điều phối. Đáng chú ý, ngày 1/4 vừa qua, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 110/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, cụ thể hóa về trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và trách nhiệm xử lý chất thải của nhà sản xuất, nhập khẩu.

Theo đại diện Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Nghị định số 110/2026/NĐ-CP ra đời đánh dấu một bước hoàn thiện quan trọng trong khuôn khổ pháp lý về EPR, đặc biệt là đối với bao bì thuốc BVTV. Điểm đáng chú ý là nguồn kinh phí đóng góp được tách riêng cho từng loại sản phẩm, trong đó kinh phí từ bao bì thuốc BVTV phải được sử dụng đúng cho việc thu gom, xử lý loại chất thải này.

Cơ chế mới cũng làm rõ hơn quy trình quản lý, phân bổ và sử dụng nguồn quỹ, đồng thời đơn giản hóa thủ tục để địa phương có thể tiếp cận nguồn hỗ trợ. Chính sách này được kỳ vọng sẽ giải quyết vấn đề rác thải nguy hại trong sản xuất, hướng đến nền nông nghiệp bền vững, an toàn cho nông dân và cả cộng đồng.

Tại Việt Nam, trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) được chính thức đưa vào khuôn khổ pháp lý với Luật Bảo vệ môi trường 2020, trong đó, quy định rõ trách nhiệm của nhà sản xuất, nhập khẩu trong việc tái chế sản phẩm, bao bì hoặc đóng góp tài chính để hỗ trợ xử lý chất thải.

Có thể thấy, việc chú trọng xử lý chất thải nguy hại góp phần quan trọng trong phát triển nông nghiệp bền vững. Những nỗ lực từ hoàn thiện cơ chế chính sách, đầu tư hạ tầng thu gom, đến thay đổi nhận thức và hành vi của người sản xuất đang từng bước mang lại hiệu quả rõ rệt.

Đắk Lắk thường xuyên tuyên truyền, nâng cao nhận thức người dân trong việc  sử dụng thuốc BVTV. 

Bên cạnh đó, trong giai đoạn tiếp theo, Đắk Lắk hướng tới thường xuyên tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho các tổ chức, hộ gia đình trực tiếp sản xuất nông, lâm nghiệp có sử dụng thuốc BVTV và thu gom, vận chuyển, xử lý bao gói thuốc BVTV sau sử dụng; nâng cao trình độ của đội ngũ cán bộ quản lý để thực hiện công tác tuyên truyền, hướng dẫn cho người dân trong việc sử dụng, thu gom, vận chuyển, xử lý bao gói thuốc BVTV sau sử dụng và bảo vệ môi trường; từng bước xây dựng và hoàn thiện kết cấu hạ tầng bể chứa; khu vực lưu chứa (nếu có) đảm bảo cho công tác thu gom, lưu trữ bao gói thuốc BVTV được thuận lợi, phù hợp với đặc điểm tình hình các vùng canh tác nông nghiệp;

Đồng thời hướng dẫn, vận động các tổ chức, cá nhân sử dụng thuốc BVTV thực hiện thu gom bao gói thuốc BVTV sau sử dụng đúng quy định; triển khai thực hiện kịp thời, có hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường, nhất là đối với bao gói thuốc BVTV sau sử dụng; huy động các nguồn lực, nguồn tài trợ hợp pháp; hướng tới xã hội hóa hoạt động tuyên truyền, thu gom, vận chuyển và xử lý bao gói thuốc BVTV sau sử dụng.

Để phát triển nông nghiệp theo hướng xanh, bền vững, vai trò của người nông dân cần được đặt ở vị trí trung tâm, nhằm xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp sạch, minh bạch và có trách nhiệm với môi trường.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu hội nhập ngày càng sâu rộng, việc phát triển nông nghiệp theo hướng xanh không còn là lựa chọn mà đã trở thành xu thế tất yếu. Với định hướng đúng đắn và sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành, Đắk Lắk có cơ sở để kỳ vọng vào một nền nông nghiệp phát triển hài hòa giữa kinh tế và môi trường, góp phần nâng cao chất lượng sống cho người dân và bảo vệ tài nguyên đất đai.

Xuân Trường