Ngày Đại dương Thế giới (8/6): ‘Bảo tồn biển vững mạnh cho hành tinh xanh’

Ngày 8/6/1992 tại Hội nghị Thượng đỉnh về trái đất ở Ri-ô đờ Gia-nây-rô (Bra-xin), Chính phủ Ca-na-đa đã đề xuất sáng kiến về “Ngày Đại dương Thế giới”. Đây là sự kiện quốc tế quan trọng, nhằm tôn vinh đại dương thế giới và bày tỏ mối quan tâm gắn bó với biển và đại dương, vì tương lai của loài người.

Theo đó, mục tiêu chung của Ngày Đại dương Thế giới là nâng cao nhận thức cho cộng đồng và các nhà hoạch định chính sách của mỗi quốc gia về vai trò quan trọng của biển và đại dương đối với đời sống con người; đồng thời, cổ vũ các hành vi tích cực vì sự “bền vững của biển cả”. Vì thế, ngay sau đề xuất này, Ngày Đại dương Thế giới (8/6) được Ủy ban Văn hóa, Khoa học và Giáo dục thế giới (UNESCO) công nhận.

Từ đó đến nay, nhất là từ cuộc họp quốc tế về “Hành động cùng nhau vì tương lai của hành tinh xanh” (năm 2002), hằng năm đã có hàng trăm tổ chức của nhiều quốc gia tổ chức trọng thể Ngày này. Với các hoạt động phong phú, như: tuần hành vì đại dương; con đường xanh kết nối con người, thủy sản và thị trường bền vững; tọa đàm đại dương hòa bình; thi nghệ thuật và văn hóa biển…Ngày Đại dương Thế giới đã tạo sự cổ vũ mạnh mẽ về ý thức bảo vệ môi trường biển trên toàn cầu. Vì thế, từ năm 2009, Liên hợp quốc chính thức thông qua chủ trương kỷ niệm Ngày Đại dương Thế giới (8/6) ở tất cả các nước thành viên.

Nhiều địa phương của Việt Nam tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ, làm sạch môi trường biển.

Là quốc gia có vùng biển rộng, bờ biển dài, những năm qua, Việt Nam luôn tích cực hưởng ứng và tham gia có trách nhiệm trong việc giữ gìn màu xanh của biển. Trong các hoạt động liên quan đến Ngày Đại dương Thế giới, Việt Nam là một trong những nước tham gia từ rất sớm, với nhiều hoạt động thiết thực cả trong nước và quốc tế.

Những hoạt động này không chỉ có ý nghĩa quan trọng đối với việc nâng cao nhận thức, xây dựng động cơ, trách nhiệm cho cộng đồng về bảo vệ môi trường biển, đảo vì tương lai xanh, mà còn là cơ hội để giới thiệu về tiềm năng tài nguyên biển và phát triển kinh tế biển, góp phần đưa nước ta trở thành một quốc gia mạnh về biển, giàu lên từ biển. Đồng thời, đây cũng là thông điệp khẳng định với thế giới, Việt Nam là quốc gia biển, có trách nhiệm cùng cộng đồng quốc tế trong việc nỗ lực giải quyết những vấn đề về biển, hải đảo góp phần chung tay bảo vệ đại dương xanh, hành tinh xanh của nhân loại.

Biển, đảo và đại dương đóng một vai trò cực kỳ quan trọng và có tầm ảnh hưởng to lớn đến nhiều khía cạnh của cuộc sống con người, bao gồm kinh tế, chính trị, môi trường và văn hóa. Theo đó, về mặt kinh tế, biển cung cấp nguồn lợi hải sản phong phú, dầu khí, khoáng sản và nhiều nguồn tài nguyên khác. Ngành công nghiệp khai thác và chế biến hải sản, dầu khí và các khoáng sản biển đóng góp lớn vào GDP của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Đặc biệt, Việt Nam sở hữu bờ biển dài hơn 3.260 km và hàng nghìn hòn đảo lớn nhỏ, bao gồm hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc gia. Đại dương cũng là tuyến đường giao thương quốc tế chính, với phần lớn hàng hóa toàn cầu được vận chuyển qua đường biển, giúp kết nối các quốc gia và thúc đẩy phát triển kinh tế. Ngoài ra, du lịch biển đảo với các bãi biển và đảo hấp dẫn thu hút hàng triệu du khách mỗi năm, góp phần phát triển ngành du lịch và tạo việc làm cho người dân địa phương.

Trên phương diện chính trị và an ninh, các vùng biển và đảo là phần không thể tách rời của lãnh thổ quốc gia, có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ. An ninh hàng hải cũng là yếu tố then chốt, bởi biển và đại dương là nơi diễn ra nhiều hoạt động hàng hải quan trọng. Việc kiểm soát và bảo vệ các tuyến đường biển, ngăn chặn các hoạt động tội phạm như buôn lậu, cướp biển và các mối đe dọa an ninh khác là nhiệm vụ quan trọng của các quốc gia.

Về môi trường, biển và đại dương là nơi sinh sống của hàng triệu loài sinh vật, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái và đa dạng sinh học. Đại dương cũng có vai trò điều hòa khí hậu toàn cầu, hấp thụ lượng lớn CO2 và điều chỉnh nhiệt độ khí quyển thông qua các dòng hải lưu. Những yếu tố này không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn đảm bảo sự sống còn của nhiều loài sinh vật trên Trái đất. 

Về văn hóa và lịch sử, nhiều cộng đồng ven biển có lịch sử lâu đời và nền văn hóa phong phú gắn liền với biển và đảo. Những di sản văn hóa biển đảo không chỉ đóng góp vào bản sắc văn hóa của các dân tộc mà còn là nguồn tài nguyên quý giá cho nghiên cứu khoa học. Biển và đại dương cung cấp nhiều thông tin quý báu về lịch sử Trái đất, các quá trình địa chất và sinh học, góp phần vào sự phát triển của tri thức nhân loại.  Vì thế, biển, đảo và đại dương có vị trí và vai trò không thể thay thế trong sự phát triển toàn diện của con người và hành tinh. Việc bảo vệ và khai thác bền vững các tài nguyên biển là nhiệm vụ cấp bách và quan trọng đối với mỗi quốc gia trên toàn thế giới…

Ngày Đại dương Thế giới (8/6/2026) được Liên Hợp Quốc lựa chọn chủ đề “Strong Marine Protected Areas for Our Blue Planet - Các khu bảo tồn biển vững mạnh cho hành tinh xanh của chúng ta”, nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của các khu bảo tồn biển và hệ sinh thái biển trong bảo tồn đa dạng sinh học, duy trì cân bằng sinh thái, bảo đảm sinh kế bền vững và tăng cường khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

THANH BÌNH