Lâm Đồng: Siết chặt quản lý hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý rác

Cùng với quá trình đô thị hóa và gia tăng dân số, lượng rác thải sinh hoạt tại Lâm Đồng không ngừng tăng, đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý từ khâu thu gom đến vận chuyển, xử lý. Thực tế cho thấy, nhiều địa phương đã mở rộng mạng lưới thu gom, tăng tỷ lệ bao phủ dịch vụ và từng bước cải thiện điều kiện vệ sinh môi trường.

Tuy nhiên, tại một số khu vực vùng sâu, vùng xa, việc thu gom vẫn chưa đồng đều; tình trạng đổ rác không đúng nơi quy định, tập kết rác tạm thời hoặc chậm vận chuyển vẫn còn xảy ra, ảnh hưởng đến cảnh quan và môi trường sống của người dân. Bên cạnh đó, việc phân loại rác tại nguồn chưa được thực hiện rộng rãi, trong khi hạ tầng và phương tiện thu gom ở một số nơi còn hạn chế.

Với lượng rác thải sinh hoạt phát sinh gần 2.500 tấn mỗi ngày, ỷ lệ thu gom tại khu vực đô thị đạt 90-95% và khu vực nông thôn đạt 60-75%. Do đó, công tác thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải tại tỉnh Lâm Đồng đang được đẩy mạnh triển khai.

Bên cạnh những thuận lợi, công tác bảo vệ môi trường vẫn còn những khó khăn, thách thức, nhất là áp lực từ quá trình phát triển kinh tế - xã hội, đô thị hóa, lượng chất thải phát sinh ngày càng gia tăng và yêu cầu nâng cao chất lượng môi trường sống của người dân. Thống kê cho thấy, toàn tỉnh hiện có 8 nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt đang hoạt động, nhưng năng lực xử lý thực tế vẫn chưa đáp ứng kỳ vọng đặt ra khi các dự án được cấp phép đầu tư.

Các địa phương của Lâm Đồng tăng cường thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt. (Ảnh: BT). 

Nhiều nhà máy từng được định hướng xây dựng theo mô hình xử lý tổng hợp, bao gồm đốt rác, sản xuất phân compost từ chất hữu cơ và tận dụng tro xỉ để sản xuất gạch block không nung. Tuy nhiên, do đầu ra của các sản phẩm này không ổn định, nhiều dây chuyền đã phải dừng hoạt động hoặc hoạt động cầm chừng. Điều đó khiến phần lớn các cơ sở hiện nay chủ yếu xử lý rác bằng hình thức đốt, kết hợp tái chế và chôn lấp. Trong khi lượng rác thải sinh hoạt ngày càng gia tăng tại các đô thị, khu du lịch và khu dân cư đông đúc...

Do đó, công nghệ xử lý ở nhiều nơi chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn. Theo lãnh đạo Công an tỉnh Lâm Đồng, qua kiểm tra thực tế, nhiều cơ sở xử lý rác còn hạn chế về công nghệ, một số nơi vẫn áp dụng hình thức đốt thủ công.

Bên cạnh đó, hạ tầng và thiết bị tại nhiều nhà máy đã xuống cấp sau thời gian dài vận hành, thường xuyên phát sinh hư hỏng, ảnh hưởng đến hiệu quả xử lý. Áp lực càng lớn hơn khi khối lượng rác phát sinh tại các khu vực như: Đà Lạt, Bảo Lộc và khu vực Phan Thiết trước đây liên tục tăng.

Nếu các nhà máy gặp sự cố hoặc hoạt động không ổn định, nguy cơ tồn đọng rác thải hoàn toàn có thể xảy ra, tác động không nhỏ đến môi trường và đời sống người dân. Không chỉ các nhà máy xử lý, hệ thống bãi chôn lấp rác trên địa bàn tỉnh cũng đang đối mặt nhiều áp lực.

Toàn tỉnh hiện có 39 bãi chôn lấp chất thải rắn sinh hoạt. Phần lớn các bãi có quy mô nhỏ, công nghệ chôn lấp không hợp vệ sinh. Chỉ một số ít bãi được xử lý bằng chế phẩm sinh học hoặc vôi bột để giảm mùi, còn lại chủ yếu là chôn lấp lộ thiên hoặc bán lộ thiên. Nhiều bãi rác không đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật về môi trường, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến cảnh quan và nguồn nước ngầm.

Đáng chú ý, một số bãi chôn lấp đã quá tải hoặc ngừng tiếp nhận rác, trong khi địa phương còn lúng túng trong việc tìm phương án xử lý thay thế. Nguyên nhân được chỉ ra là hệ thống xử lý chất thải sinh hoạt của tỉnh chủ yếu do doanh nghiệp tư nhân đầu tư và vận hành.

Việc phụ thuộc vào các cơ sở xử lý của doanh nghiệp khiến địa phương gặp khó khăn khi năng lực xử lý không đáp ứng yêu cầu hoặc phát sinh sự cố trong quá trình hoạt động. Trước thực trạng trên, UBND tỉnh đã yêu cầu UBND các xã, phường và đặc khu khẩn trương hoàn thiện thủ tục đấu thầu hoặc đặt hàng để lựa chọn đơn vị thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt theo đúng quy định.

Sở Tài chính được giao tiếp tục nghiên cứu, tham mưu bố trí nguồn vốn đầu tư xây dựng các nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt tại các khu vực Đà Lạt, Bảo Lộc, Phan Thiết và Gia Nghĩa nhằm đáp ứng nhu cầu xử lý rác ngày càng tăng, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào các cơ sở xử lý của doanh nghiệp tư nhân. UBND tỉnh cũng giao Công an tỉnh tiếp tục theo dõi hoạt động của các nhà máy xử lý rác, bãi chôn lấp và các đơn vị thu gom, vận chuyển chất thải; kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường. Lãnh đạo UBND tỉnh Lâm Đồng đã trực tiếp chỉ đạo, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 1, số 2, số 3 và UBND các xã, phường, đặc khu chịu trách nhiệm trước UBND tỉnh việc thu gom, vận chuyển, tiếp nhận và xử lý rác thải, không để xảy ra tình trạng tồn đọng, ùn ứ rác thải tại địa phương.

Lâm Đồng yêu cầu các xã, phường không để trình trạng tồn đọng, ùn ứ rác thải.  (Ảnh: MH). 

Quản lý hiệu quả rác thải sinh hoạt không chỉ góp phần giữ gìn cảnh quan mà còn tác động trực tiếp đến chất lượng môi trường và sức khỏe cộng đồng. Đối với Lâm Đồng, địa phương có thế mạnh về nông nghiệp, du lịch và hệ sinh thái tự nhiên, việc duy trì hoạt động thu gom rác thải ổn định, đúng quy trình càng có ý nghĩa trong bảo vệ tài nguyên và hình ảnh của địa phương.

Cùng với đó, UBND tỉnh Lâm Đồng ban hành Quyết định số 1058/QĐ-UBND về KẾ hoạch bảo vệ môi trường trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030. Kế hoạch nhấn mạnh mục tiêu cụ thể đến năm 2030 sẽ kiểm soát hiệu quả các nguồn gây ô nhiễm; bảo đảm 100% khu công nghiệp đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt quy chuẩn; các cụm công nghiệp được đầu tư, xây dựng hệ thống xử lý nước thải theo quy định.

Duy trì chất lượng không khí đô thị đạt quy chuẩn quốc gia; 100% nguồn thải lớn lắp đặt hệ thống quan trắc tự động, truyền dữ liệu theo quy định; kiểm soát chặt chẽ phát thải bụi mịn PM2.5. Nâng cao hiệu quả quản lý chất thải; tỷ lệ thu gom chất thải rắn sinh hoạt đạt tối thiểu 95% tại khu vực đô thị và 90% tại khu vực nông thôn; giảm tỷ lệ chôn lấp xuống dưới 20%; nâng cao tỷ lệ tái chế, tái sử dụng và thu hồi năng lượng từ chất thải; phấn đấu 100% chất thải nguy hại và chất thải y tế được quản lý, thu gom, xử lý đúng quy định…

Việc siết chặt quản lý thu gom rác thải sinh hoạt là yêu cầu cần thiết để nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường và chất lượng cuộc sống của người dân. Bên cạnh việc đầu tư hạ tầng, tổ chức thu gom khoa học, các địa phương cần tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền nhằm nâng cao ý thức của cộng đồng, từ đó công tác quản lý rác thải sẽ ngày càng hiệu quả, góp phần xây dựng môi trường xanh, sạch và phát triển bền vững tại Lâm Đồng.

Phạm Đông