Lâm Đồng kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải nguy cơ gây ô nhiễm môi trường

Theo đánh giá của UBND tỉnh, quy mô phát triển kinh tế, quá trình đô thị hóa và cường độ khai thác tài nguyên ngày càng lớn đã và đang gia tăng áp lực lên các thành phần môi trường như không khí, nước, đất, tài nguyên rừng và phát thải khí nhà kính, đặt ra yêu cầu tăng cường quản lý môi trường theo hướng tổng hợp và bền vững trong giai đoạn 2026 - 2030. 

Nguy cơ ô nhiễm không khí cục bộ tại các đô thị, khu công nghiệp và khu vực khai thác khoáng sản; hạ tầng thu gom và xử lý nước thải, chất thải rắn chưa đồng bộ; áp lực môi trường từ phát triển công nghiệp, khai khoáng và kinh tế biển; suy giảm tài nguyên rừng và đa dạng sinh học tại một số khu vực; gia tăng phát thải khí nhà kính và tác động của biến đổi khí hậu; đồng thời mạng lưới quan trắc và cơ sở dữ liệu môi trường vẫn còn hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu quản lý trong bối cảnh quy mô phát triển kinh tế - xã hội ngày càng lớn.

Trước thực tế trên, trong giai đoạn 2026-2030, Lâm Đồng tiếp tục quản lý môi trường theo nguyên tắc phòng ngừa là chính; kiểm soát chặt chẽ các nguồn phát thải lớn, nhất là trong lĩnh vực công nghiệp, khai khoáng, năng lượng, đô thị và ven biển; giảm thiểu ô nhiễm không khí, đặc biệt là bụi mịn PM2.5 theo lộ trình quốc gia; gắn kiểm soát ô nhiễm với chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh và các-bon thấp;

Lâm Đồng xác định bảo vệ môi trường là nền tảng và điều kiện tiên quyết cho phát triển bền vững.

Lồng ghép mục tiêu bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính và thích ứng với biến đổi khí hậu vào quy hoạch, kế hoạch và chương trình phát triển các ngành, lĩnh vực; thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, sản xuất và tiêu dùng bền vững; sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên thiên nhiên. Phát huy vai trò của cả hệ thống chính trị, cộng đồng và doanh nghiệp; tăng cường phân cấp gắn với trách nhiệm giải trình; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học và công nghệ trong quản lý môi trường, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. 

Lâm Đồng đặt mục tiêu đến năm 2030 kiểm soát hiệu quả các nguồn gây ô nhiễm; bảo đảm 100% khu công nghiệp đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt quy chuẩn; các cụm công nghiệp được đầu tư, xây dựng hệ thống xử lý nước thải theo quy định. Duy trì chất lượng không khí đô thị đạt quy chuẩn quốc gia; 100% nguồn thải lớn lắp đặt hệ thống quan trắc tự động, truyền dữ liệu theo quy định; kiểm soát chặt chẽ phát thải bụi mịn PM2.5.

Nâng cao hiệu quả quản lý chất thải; tỷ lệ thu gom chất thải rắn sinh hoạt đạt tối thiểu 95% tại khu vực đô thị và 90% tại khu vực nông thôn; giảm tỷ lệ chôn lấp xuống dưới 20%; nâng cao tỷ lệ tái chế, tái sử dụng và thu hồi năng lượng từ chất thải; phấn đấu 100% chất thải nguy hại và chất thải y tế được quản lý, thu gom, xử lý đúng quy định ảo đảm an ninh nguồn nước;

Giảm phát thải khí nhà kính phù hợp lộ trình quốc gia; phấn đấu giảm tối thiểu 16% tổng phát thải so với kịch bản phát triển thông thường (BAU); hoàn thiện và vận hành hệ thống kiểm kê, đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV) cấp tỉnh; nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo và ứng phó với tác động của biến đổi khí hậu.

Để kiểm soát ô nhiễm không khí tỉnh kiểm soát chặt chẽ các nguồn phát thải lớn từ khu công nghiệp, cơ sở khai thác và chế biến bauxite, titan, sản xuất vật liệu xây dựng, giao thông vận tải và hoạt động xây dựng; yêu cầu lắp đặt, vận hành ổn định hệ thống quan trắc khí thải tự động, truyền dữ liệu theo quy định; xử lý nghiêm các trường hợp vượt quy chuẩn; Tổ chức kiểm kê, cập nhật cơ sở dữ liệu phát thải khí và bụi mịn PM2.5 theo ngành, lĩnh vực; xây dựng và vận hành hệ thống theo dõi, đánh giá chất lượng môi trường không khí cấp tỉnh, bảo đảm kết nối, chia sẻ dữ liệu phục vụ quản lý và công bố thông tin.

Tăng cường quản lý hoạt động thi công xây dựng, san lấp mặt bằng, vận chuyển vật liệu; áp dụng biện pháp giảm bụi, che chắn, tưới nước và kiểm soát phương tiện ra vào công trình; kiểm soát việc đốt phụ phẩm nông nghiệp và chất thải ngoài trời. Phát triển giao thông xanh, khuyến khích sử dụng phương tiện tiết kiệm năng lượng, thân thiện môi trường; từng bước thực hiện kiểm soát khí thải phương tiện cơ giới theo lộ trình quốc gia; lồng ghép mục tiêu giảm ô nhiễm không khí trong quy hoạch đô thị và phát triển hạ tầng giao thông.

Đối với nguồn nước, quản lý chặt chẽ các nguồn xả thải vào lưu vực sông, hồ, nước dưới đất và vùng biển ven bờ; yêu cầu các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ thực hiện đầy đủ quy định về xử lý nước thải trước khi xả ra môi trường; tăng cường giám sát, kiểm tra và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Ưu tiên đầu tư, nâng cấp hệ thống thu gom và xử lý nước thải sinh hoạt tại đô thị trung tâm, khu dân cư tập trung và khu vực nhạy cảm về môi trường; bảo đảm 100% khu công nghiệp đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt quy chuẩn; từng bước hoàn thiện hạ tầng xử lý nước thải tại các cụm công nghiệp theo quy định;

Khuyến khích tái sử dụng nước thải sau xử lý trong sản xuất, dịch vụ và tưới tiêu phù hợp quy chuẩn; xây dựng cơ sở dữ liệu lưu vực sông, tăng cường quản lý tổng hợp tài nguyên nước theo hướng liên ngành, liên vùng, bảo đảm an ninh nguồn nước trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Lâm Đồng hoàn thiện hạ tầng đáp ứng nhu cầu thu gom, phân loại và xử lý rác thải. 

Để ngăn nguy cơ ô nhiễm đất, tỉnh quản lý chặt chẽ việc sử dụng đất theo quy hoạch; kiểm soát chuyển mục đích sử dụng đất, nhất là đất rừng, đất ven biển và khu vực nhạy cảm về môi trường; lồng ghép yêu cầu bảo vệ môi trường trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất các cấp. Tăng cường giám sát hoạt động khai thác bauxite, titan và khoáng sản khác; yêu cầu thực hiện đầy đủ biện pháp bảo vệ môi trường, quản lý bùn thải, chất thải rắn và cải tạo, phục hồi môi trường sau khai thác theo quy định; phòng ngừa nguy cơ ô nhiễm đất và nước dưới đất.

Kiểm soát ô nhiễm đất tại khu công nghiệp, cụm công nghiệp, bãi chôn lấp chất thải và khu vực có nguy cơ cao; tổ chức điều tra, khoanh vùng và xử lý các điểm ô nhiễm tồn lưu; ngăn ngừa phát sinh ô nhiễm thứ cấp ăng cường quan trắc, đánh giá chất lượng đất định kỳ; xây dựng và cập nhật cơ sở dữ liệu môi trường đất phục vụ quản lý, cảnh báo và phòng ngừa suy thoái, ô nhiễm đất trên địa bàn tỉnh.

Đáng chú ý, đối với chất thải rắn tổ chức thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn theo lộ trình; xây dựng mô hình thu gom, vận chuyển phù hợp với điều kiện từng địa bàn và mô hình chính quyền địa phương 02 cấp; nâng cao trách nhiệm của tổ chức, cá nhân phát sinh chất thải.

Từng bước giảm tỷ lệ chôn lấp trực tiếp xuống dưới 20%; ưu tiên đầu tư, nâng cấp công nghệ tái chế, tái sử dụng và thu hồi năng lượng từ chất thải phù hợp quy mô phát sinh; kiểm soát chặt chẽ nước rỉ rác, khí phát sinh và ô nhiễm thứ cấp tại các bãi chôn lấp Thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp, du lịch và dịch vụ; khuyến khích tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp, chất thải hữu cơ; giảm thiểu rác thải nhựa dùng một lần tại đô thị, khu du lịch và ven biển.

Tỉnh quản lý chặt chẽ nguồn phát sinh chất thải nguy hại từ các cơ sở công nghiệp, khai khoáng, y tế và dịch vụ; yêu cầu thực hiện đầy đủ việc phân định, phân loại, lưu giữ, vận chuyển và chuyển giao chất thải nguy hại theo đúng quy định; cập nhật thông tin vào hệ thống quản lý điện tử. Tăng cường giám sát hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải nguy hại; ứng dụng hệ thống theo dõi, giám sát trực tuyến nhằm kiểm soát chặt chẽ quá trình vận chuyển, ngăn ngừa đổ thải trái phép và ô nhiễm môi trường.

Rà soát, quy hoạch và đầu tư cơ sở xử lý chất thải nguy hại phù hợp quy mô phát sinh; khuyến khích áp dụng công nghệ xử lý tiên tiến, an toàn môi trường; bảo đảm 100% chất thải nguy hại và chất thải y tế được quản lý, xử lý đúng quy định. Đầu tư, nâng cấp và mở rộng mạng lưới quan trắc môi trường tự động đối với không khí, nước mặt, nước biển ven bờ và nước thải tại các khu công nghiệp; bảo đảm giám sát liên tục tại đô thị trung tâm, khu công nghiệp, khu khai khoáng và khu vực nhạy cảm về môi trường; từng bước hiện đại hóa trung tâm tiếp nhận, xử lý và phân tích dữ liệu quan trắc.

Lâm Đồng đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý môi trường; ứng dụng công nghệ thông tin trong tiếp nhận hồ sơ môi trường, giám sát nguồn thải, quản lý chất thải nguy hại và theo dõi thực hiện chỉ tiêu môi trường; từng bước áp dụng công nghệ phân tích dữ liệu, trí tuệ nhân tạo phục vụ dự báo và quản lý tổng hợp.

Tăng cường thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất đối với các cơ sở có nguy cơ gây ô nhiễm cao, nhất là trong lĩnh vực công nghiệp, khai khoáng, năng lượng, xử lý chất thải và khu công nghiệp; tập trung vào việc chấp hành quy định về xả thải, vận hành hệ thống xử lý, quan trắc tự động và quản lý chất thải nguy hại. Giám sát chặt chẽ việc lắp đặt, vận hành và truyền dữ liệu của hệ thống quan trắc tự động; kịp thời phát hiện, yêu cầu khắc phục khi có dấu hiệu vượt quy chuẩn; xử lý nghiêm hành vi che giấu, làm sai lệch dữ liệu quan trắc và các vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường.../.

Bùi Thảo