Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam góp ý dự thảo Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi)

Cuộc họp thu hút đông đảo chuyên gia đầu ngành của Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam tham gia theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến tại ba đầu cầu Hà Nội, TP.Huế và TP. Hồ Chí Minh, nhằm đóng góp ý kiến điều chỉnh, bổ sung Luật Bảo vệ môi trường.

Đây là một trong những hoạt động trọng tâm của VACNE trong thời gian qua. Sau khi Hội nhận được văn bản của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội và Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam đề nghị góp ý đối với dự thảo “Điều chỉnh, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường”, lãnh đạo và các Ủy viên Thường vụ Hội đã tổ chức tọa đàm, thảo luận và gửi nhiều ý kiến góp ý bằng văn bản, tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn, góp phần hoàn thiện dự thảo luật.

(Ảnh minh họa)

Tại cuộc họp, các chuyên gia bày tỏ sự đồng tình với nội dung dự thảo, đồng thời đóng góp nhiều ý kiến nhằm hoàn thiện văn bản. Bên cạnh đó, nhiều đại biểu đề nghị làm rõ một số nội dung, đặc biệt là cơ chế hậu kiểm, việc phân quyền gắn với các giải pháp triển khai, nhất là yêu cầu về chuyển đổi số để bảo đảm tính khả thi khi thực hiện.

Đồng thời cần làm rõ, điều chỉnh, sửa đổi những thuật ngữ đã ghi trong hàng loạt các điều Luật; Những quy định cụ thể về các chủ thể cũng như khách thể trong hoạt động đánh giá tác động môi trường, nhằm tránh lẫn lộn trong phạm vi áp dụng, thẩm quyền và làm rõ hơn trách nhiệm của cơ quan quản lý. Đặc biệt, nhiều ý kiến quan tâm tới vấn đề Kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số đã ghi trong bộ Luật, nhất là việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về chất thải, về hoàn thiện công cụ, cơ chế ưu đãi tài chính và xây dựng, vận hành thị trường các-bon phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Chuyên gia Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam góp ý bổ sung hoàn thiện Luật Bảo vệ Môi trường.

Với tinh thần thẳng thắn và trách nhiệm cao, các chuyên gia của VACNE cũng đề xuất: cần bổ sung, hoàn chỉnh Chương XIII Luật Bảo vệ môi trường hiện hành, với tên gọi là “Quyền và trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức xã hội và cộng đồng dân cư trong bảo vệ môi trường”.

Chương này nên có 5 điều: Quyền và trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Quyền và trách nhiệm của các tổ chức chính trị - xã hội; Quyền và trách nhiệm của các tổ chức tôn giáo; Quyền và trách nhiệm của cộng đồng dân cư (theo thuật ngữ đã quy định tại Khoản 2 Điều 2 của Nghị định 185/2026/NĐ-CP ngày 26/5/2026).

Bên cạnh đó, các ý kiến đều nhất trí yêu cầu Ban sọan thảo bổ sung vào Luật Bảo vệ môi trường nguyên tắc lập một kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường thống nhất đối với cơ sở, địa phương có nhiều nguồn nguy cơ.

Trong đó các nội dung ứng phó sự cố chuyên ngành được thể hiện thành các phần, chương, kịch bản hoặc phụ lục chuyên ngành của cùng một kế hoạch; quy định rõ giá trị pháp lý của nội dung chuyên ngành đã được tích hợp trong kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường, rà soát; sửa đổi đồng bộ các văn bản chuyên ngành về tràn dầu, hóa chất, phòng cháy chữa cháy, phòng thủ dân sự và quản lý chất thải để bảo đảm thống nhất với định hướng lồng ghép, tích hợp; quy định cơ chế thẩm định, phê duyệt, ban hành, cập nhật và kiểm tra kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường theo hướng một đầu mối, liên ngành, nhiều chuyên môn cùng tham gia,v.v.

Có ý kiến cho rằng phải bổ sung vấn đề rác thải điện tử vào bộ Luật mới, bởi loại rác này đang hiện hữu với khối lượng rất lớn và khó xử lý, trong khi chúng ta chưa có những quy định pháp luật tương xứng như một số loại chất thải nguy hại khác.

Vì thế, cần thiết phải bổ sung các quy định nhằm phân loại chất thải điện tử (nguy hại và không nguy hại), bổ sung các quy định nhằm nâng cao trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp sản xuất thiết bị điện tử, các quy định liên quan việc thu gom, xử lý chất thải điện tử và các quy định liên quan khác.

Đặc biệt, các đại biểu đều nhất trí tiếp tục xem xét bổ sung yếu tố “hồi tố” trong Luật, bởi Điều 53 trong Luật Bảo vệ môi trường đầu tiên (năm 1993) đã có quy định này trong xử lý vi phạm về môi trường. Điều luật này đã được đánh giá rất cao, được vận dụng trong thực tế và mang ý nghĩa răn đe rõ ràng, hiệu quả.

Những ý kiến đóng góp của các chuyên gia VACNE thể hiện tinh thần trách nhiệm, bám sát thực tiễn và yêu cầu đổi mới trong công tác bảo vệ môi trường. Các kiến nghị không chỉ tập trung hoàn thiện quy định pháp luật, tháo gỡ những vướng mắc trong tổ chức thực hiện mà còn đề xuất nhiều giải pháp về phân quyền, hậu kiểm, chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn...Đây sẽ là cơ sở tham khảo quan trọng, góp phần hoàn thiện Luật Bảo vệ môi trường theo hướng đồng bộ, khả thi và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước.

Đình Duy