Hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật đáp ứng yêu cầu thu gom, phân loại rác thải

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Ngãi, hiện nay toàn tỉnh phát sinh 1.130 tấn chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày. Tổng khối lượng được thu gom, xử lý ở khu vực phía Đông đạt khoảng 65%, khu vực phía Tây đạt 52%. Công tác thu gom chủ yếu do các công ty dịch vụ môi trường, hợp tác xã và tổ đội vệ sinh thực hiện. 

Về hệ thống xử lý, trên địa bàn tỉnh hiện có 03 nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt, 01 khu xử lý chất thải rắn y tế nguy hại tập trung, 06 khu chôn lấp rác hợp vệ sinh, 01 khu xử lý rác thải chủ yếu bằng phương pháp đốt và chôn lấp hợp vệ sinh, 03 lò đốt và 18 hố/bãi chôn lấp tạm. Trên địa bàn tỉnh đang triển khai nhiều dự án xử lý rác, tuy nhiên còn chậm tiến độ do vướng thủ tục đầu tư, đất đai, quy hoạch và lựa chọn nhà đầu tư... điều này dẫn đến nguy cơ ùn ứ rác thải, ô nhiễm môi trường.

Các địa phương cần tiếp tục triển khai hiệu quả công tác thu gom, phân loại rác thải theo quy định của UBND tỉnh. 

Trước thực tế trên, Quảng Ngãi khẩn trương triển khai nhiều giải pháp. Bên cạnh việc đẩy nhanh tiến độ các nhà máy xử lý rác thải, UBND tỉnh yêu cầu các địa phương tiếp tục triển khai công tác phân loại chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) tại nguồn trên nền tảng kết quả thực hiện phân loại CTRSH đã được triển khai trong giai đoạn 2024 - 2025 nhằm từng bước đưa công tác phân loại CTRSH tại nguồn đi vào nề nếp, đồng bộ, thực chất và hiệu quả trên phạm vi toàn tỉnh.

Quảng Ngãi từng bước hoàn thiện hệ thống tổ chức thực hiện, cơ chế phối hợp, hạ tầng kỹ thuật, phương tiện thu gom, vận chuyển và năng lực xử lý CTRSH phù hợp với yêu cầu phân loại; bảo đảm sự thống nhất giữa khâu phân loại tại nguồn với khâu thu gom, vận chuyển và xử lý, đáp ứng yêu cầu quản lý CTRSH theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường và phù hợp với điều kiện thực tế của tỉnh Quảng Ngãi;

Địa phương này thực hiện phân loại CTRSH đồng bộ từ đô thị đến nông thôn theo lộ trình ưu tiên từ khu vực thuận lợi đến khu vực khó khăn; ưu tiên tái chế, tái sử dụng, xử lý tại chỗ đối với các khu vực miền núi cao, hải đảo điều kiện giao thông cách trở. Từ năm 2026-2027: Triển khai phân loại CTRSH tại nguồn trên địa bàn đặc khu Lý Sơn và 03 phường: Cẩm Thành, Nghĩa Lộ và Kon Tum.

Mỗi xã, phường phải xây dựng được 01 mô hình thí điểm về phân loại CTRSH từ hộ gia đình, cá nhân; phối hợp với đơn vị thu gom, vận chuyển CTRSH xác định cụ thể thời gian, phương thức chuyển giao CTRSH tại các hộ gia đình; phổ biến đến hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn quản lý biết, thực hiện. Đối với các xã có bãi chôn lấp CTRSH tự phát, không hợp vệ sinh, kịp thời xây dựng lộ trình xử lý, cải tạo hoặc đóng cửa các bãi chôn lấp theo đảm bảo các quy định về môi trường.

Triển khai đầu tư xây dựng, vận hành hệ thống thu gom, lưu giữ, trung chuyển, vận chuyển và xử lý CTRSH; hệ thống các công trình, biện pháp, thiết bị công cộng phục vụ quản lý CTRSH Quy định hình thức và mức kinh phí hộ gia đình, cá nhân phải chi trả cho công tác thu gom, vận chuyển, xử lý CTRSH dựa trên khối lượng hoặc thể tích chất thải đã được phân loại.

Từ năm 2028 trở đi, tỷ lệ các hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn tỉnh được trang bị kiến thức về phân loại CTRSH tại nguồn đạt 100%. Đến năm 2030, ít nhất 80% số hộ đô thị, 60% số hộ nông thôn thực hiện phân loại CTRSH tại nguồn theo quy định. Tỷ lệ cơ sở trong các KCN, CCN; cơ sở sản xuất, kinh doanh dịch vụ, du lịch triển khai phân loại CTRSH tại nguồn đạt trên 70%.

Tỷ lệ trường học, cơ sở y tế triển khai phân loại CTRSH tại nguồn đạt tỷ lệ 100%. Tỷ lệ chợ, siêu thị, trung tâm thương mại được tuyên truyền, hướng dẫn và thực hiện phân loại CTRSH tại nguồn đạt trên 60%. Bên cạnh đó, 100% số xã, phường, đặc khu thành lập tổ kiểm tra, giám sát sự tuân thủ quy định về thu gom CTRSH sau phân loại để triển khai các biện pháp xử lý vi phạm về bảo vệ môi trường đối với các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý CTRSH không chấp hành các quy định của Nhà nước... 

Về phương án thu gom CTRSH sau phân loại: UBND các xã, phường, đặc khu căn cứ vào điều kiện thực tế tại địa phương quyết định phương án thu gom phù hợp và có những giải pháp điều chỉnh kịp thời, đảm bảo công tác thu gom, vận chuyển CTRSH sau khi phân loại tại địa phương đạt hiệu quả, tiết kiệm và đáp ứng các yêu cầu về bảo vệ môi trường. 

Đối với chất thải rắn cồng kềnh, UBND cấp xã chủ trì, phối hợp với đơn vị thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn cồng kềnh để xác định vị trí, thời gian tập kết, thời gian hoạt động và quy mô tiếp nhận chất thải rắn cồng kềnh tại điểm tập kết phù hợp, hạn chế việc người dân đổ thải không đúng quy định. Vị trí tập kết chất thải rắn cồng kềnh đảm bảo không gian lưu chứa và thuận lợi kết nối giao thông.

Triển khai phân loại rác hiệu quả góp phần giảm áp lực trong quá trình thu gom, xử lý rác thải (Ảnh minh họa: MH). 

Khuyến khích các địa phương phát động phong trào thu gom chất thải tái chế từ các hộ gia đình, tổ chức, các điểm công cộng…. thông qua các Hội, Đoàn thể để bán cho các cơ sở thu mua phế liệu. Nguồn kinh phí thu được từ việc bán phế liệu được Hội, Đoàn thể sử dụng để duy trì các hoạt động tuyên truyền, vận động và các hoạt động khác phục vụ cho công tác phân loại CTRSH tại nguồn tại địa điểm thực hiện.

Đối với một số khu vực miền núi cao, hải đảo giao thông không thuận lợi, chưa có điều kiện tổ chức thu gom, vận chuyển, xử lý CTRSH tập trung thì chính quyền địa phương hướng dẫn Nhân dân sử dụng chất thải thực phẩm làm thức ăn chăn nuôi, làm phân hữu cơ hoặc chất cải tạo đất; chất thải có khả năng tái sử dụng, tái chế thu gom để bán phế liệu... 

Việc tuyên truyền, hướng dẫn các nội dung liên quan đến công tác phân loại CTRSH tại nguồn trên địa bàn tỉnh được thực hiện đến mọi đối tượng bao gồm: Lực lượng làm công tác bảo vệ môi trường các cấp, trọng tâm là cấp xã; thành viên Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội (trọng tâm là Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên); các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn tỉnh; học sinh các cấp, trọng tâm là cấp tiểu học và trung học cơ sở; các cơ sở tham gia vào hoạt động thu gom, vận chuyển, tái chế, xử lý CTRSH. 

Tỉnh chú trọng hoàn thiện hệ thống thu gom, vận chuyển, xử lý CTRSH: Cải tạo, nâng cấp, bố trí quỹ đất đầu tư mới theo quy hoạch các điểm tập kết, trạm trung chuyển CTRSH đáp ứng yêu cầu hạ tầng kỹ thuật thu gom, vận chuyển, xử lý CTRSH tại các địa phương; thiết lập mạng lưới, đầu tư xây dựng các điểm thu gom, phân loại, tập kết và tái chế CTRSH;

Ứng dụng công nghệ thông tin trong cung cấp dịch vụ vệ sinh môi trường, thu gom CTRSH (thu phí qua app; giám sát hành trình xe thu gom; tiếp nhận, xử lý kiến nghị qua app,…) trong giám sát, cập nhật cơ sở dữ liệu về không gian địa lý cho việc quản lý công tác phân loại, thu gom sau phân loại./.

Thu Trang