Trong những năm gần đây, cùng với quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp, Tuyên Quang xác định phát triển chăn nuôi theo hướng bền vững, gắn với bảo vệ môi trường là nhiệm vụ trọng tâm. Thực tế cho thấy, chăn nuôi quy mô lớn, tập trung nếu không kiểm soát tốt chất thải sẽ gây ô nhiễm nguồn nước, không khí, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân nông thôn.
Trước yêu cầu đó, tỉnh đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường trong phát triển chăn nuôi. Trong đó, việc khuyến khích áp dụng các mô hình chăn nuôi tuần hoàn, an toàn sinh học, sử dụng hầm biogas, đệm lót sinh học và tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp được chú trọng.
Song song với đó, công tác tuyên truyền, hướng dẫn kỹ thuật cho người chăn nuôi được tăng cường, từng bước nâng cao nhận thức về trách nhiệm bảo vệ môi trường. Nhiều địa phương đã chủ động lồng ghép mục tiêu môi trường vào quy hoạch vùng chăn nuôi, góp phần hạn chế tình trạng ô nhiễm phát sinh, tạo nền tảng cho ngành chăn nuôi phát triển nhanh chóng, tuần hoàn.
Đơn cử, theo chia sẻ của người dân thôn Phú Thịnh, xã Yên Sơn mỗi năm nuôi khoảng 300 con gà. Sau được tiếp cận kỹ thuật nuôi gà trên đệm lót sinh học dày người dân đã tận dụng rơm rạ sau khi thu hoạch, chế phẩm vi sinh làm đệm lót chuồng gà.
Chuồng gà dùng đệm lót sinh học không có mùi hôi, gà khỏe mạnh, lớn nhanh hơn, không phải dọn chuồng gà thường xuyên; lớp đệm lót chuồng gà sau mỗi lứa gà trở thành nguồn phân bón hữu cơ cho cây trồng. Ngoài ra, người dân còn tự ủ phân hữu cơ từ phụ phẩm cây trồng để bón cho cây trồng như: ổi, chanh leo, cây cảnh giúp đất tơi xốp, màu mỡ, giảm ô nhiễm môi trường và giảm khoảng 50% chi phí mua phân bón hóa học.
Là 1 trong 5 kỹ thuật của Dự án “Tuyên truyền, vận động nông dân xử lý rác thải tại Việt Nam, góp phần vào nỗ lực giảm phát thải khí nhà kính của cộng đồng quốc tế” được triển khai trên địa bàn phường Mỹ Lâm từ năm 2023 đến nay, kỹ thuật nuôi trùn quế đã mang lại hiệu quả.
Sử dụng đệm lót sinh học trong chăn nuôi giúp giảm thiểu mùi hôi phát tán ra môi trường. (Ảnh: PH).
Theo đại diện Hội Nông dân phường Mỹ Lâm, mô hình nuôi trùn quế phù hợp với điều kiện của nhiều gia đình chăn nuôi trâu, bò trên địa bàn xã. Mô hình tận dụng nguồn chất thải từ chăn nuôi trâu, bò làm thức ăn cho trùn quế, từ đó tạo ra nguồn thức ăn cho chăn nuôi gà, cá.
Hội Nông dân cơ sở đã tích cực tuyên truyền, tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật cho người chăn nuôi trâu, bò. Nhờ đó, tỷ lệ xả chất thải chăn nuôi ra môi trường giảm hơn 60% so với trước khi triển khai kỹ thuật.
Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho từng hộ gia đình, mô hình chăn nuôi tuần hoàn còn góp phần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong cộng đồng dân cư. Ba năm qua, các cấp Hội Nông dân đã xây dựng 650 mô hình, vận động 8.104 hộ gia đình tham gia thực hiện 5 kỹ thuật của dự án “Tuyên truyền, vận động nông dân xử lý rác thải tại Việt Nam, góp phần vào nỗ lực giảm phát thải khí nhà kính của cộng đồng quốc tế”;
Đồng thời triển khai hiệu quả 2 mô hình thử nghiệm gồm: Xử lý gốc rạ bằng chế phẩm sinh học và nuôi gà trên đệm lót sinh học dày. Số hộ áp dụng các kỹ thuật của dự án tăng 35% so với trước khi triển khai; tỷ lệ đốt rơm rạ trên đồng ruộng giảm 50%... Lãnh đạo Hội Nông dân tỉnh Tuyên Quang đánh giá, qua quá trình triển khai mô hình và dự án, nhận thức của người dân chuyển biến rõ rệt.
Từ chỗ thường xuyên đốt rơm rạ, xả thải trực tiếp ra môi trường, nhiều hộ đã biết tận dụng phụ phẩm cây trồng, chất thải chăn nuôi làm thức ăn cho vật nuôi và sản xuất phân bón hữu cơ. Ngoài nguồn lực từ dự án, Hội Nông dân tỉnh đã tổ chức nhiều hoạt động xử lý rác thải.
Tiêu biểu là việc vận động xây dựng 199 mô hình “Phân loại và xử lý rác thải nông nghiệp, rác thải sinh hoạt hữu cơ thành phân bón tại nguồn” với 7.384 hộ tham gia; tổ chức 56 lớp tập huấn cho 3.810 hội viên nông dân; đưa nội dung xử lý rác thải, bảo vệ môi trường vào giáo trình giảng dạy của 22 lớp dạy nghề cho 770 học viên.
Các mô hình chăn nuôi tuần hoàn mang lại hiệu quả rõ rệt đối với công tác bảo vệ môi trường. (Ảnh: PH).
Thời gian tới, các cấp hội sẽ tiếp tục khuyến khích hội viên áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn trong sản xuất nông nghiệp, góp phần giảm thiểu ô nhiễm, nâng cao thu nhập và xây dựng nông thôn mới bền vững. Việc phát triển mô hình chăn nuôi tuần hoàn không chỉ là giải pháp trước mắt mà còn là hướng đi lâu dài, phù hợp với mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn của tỉnh.
Từ đó, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân khu vực nông thôn. Tại Nghị quyết số 95/NQ-HĐND của tỉnh Tuyên Quang được ban hành vào tháng 12/2025 về kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội năm 2026 trên địa bàn tỉnh, đã nhấn mạnh mục tiêu xây dựng, phát triển toàn diện, đồng bộ kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội.
Phát triển mạnh các ngành kinh tế; chú trọng phát triển công nghiệp theo hướng kinh tế tuần hoàn, tăng trưởng xanh và thân thiện với môi trường; thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp hiệu quả, bền vững; phát triển du lịch theo hướng chuyên nghiệp, xanh, đặc trưng, bền vững, sớm trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh Tuyên Quang.
Quá trình giảm ô nhiễm môi trường trong phát triển chăn nuôi không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn là hướng đi tất yếu đối với Tuyên Quang trong giai đoạn hiện nay. Người chăn nuôi ngày càng chủ động áp dụng các biện pháp xử lý chất thải phù hợp, tận dụng phụ phẩm để tái sử dụng, qua đó giảm áp lực lên đất, nước và không khí.
Cùng với đó, nhận thức về trách nhiệm bảo vệ môi trường trong hoạt động sản xuất nông nghiệp được nâng lên, hình thành thói quen chăn nuôi gắn với gìn giữ cảnh quan nông thôn. Những chuyển biến tích cực này không chỉ hạn chế nguy cơ ô nhiễm, dịch bệnh mà còn nâng cao giá trị, chất lượng sản phẩm chăn nuôi, tạo niềm tin cho thị trường.
Trong bối cảnh yêu cầu phát triển bền vững ngày càng rõ nét, Tuyên Quang đang cho thấy quyết tâm đồng hành giữa lợi ích kinh tế và môi trường, hướng tới nền chăn nuôi thân thiện, hiệu quả và lâu dài, góp phần xây dựng nông thôn xanh, sạch, an toàn cho cộng đồng.
Minh Thắng