Gia Lai: Nâng cao tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới

Trong lộ trình xây dựng nông thôn mới, xã Chư Păh (tỉnh Gia Lai) xác định tiêu chí môi trường là một trong những tiêu chí khó nhưng có ý nghĩa trực tiếp đến chất lượng cuộc sống của người dân. Thời gian qua, địa phương đã tập trung triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của cộng đồng trong công tác bảo vệ môi trường.

Công tác thu gom, phân loại và xử lý rác thải sinh hoạt được quan tâm thực hiện thường xuyên; các tuyến đường liên thôn, khu dân cư được vận động dọn vệ sinh định kỳ, trồng hoa, cây xanh, tạo cảnh quan sáng – xanh – sạch – đẹp. Bên cạnh đó, xã chú trọng tuyên truyền người dân sử dụng nước sạch, xây dựng nhà tiêu, chuồng trại hợp vệ sinh, hạn chế xả thải trực tiếp ra môi trường.

Các đoàn thể như Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên phát huy vai trò nòng cốt thông qua những mô hình, phần việc cụ thể, góp phần lan tỏa ý thức bảo vệ môi trường trong cộng đồng. Nhờ cách làm bài bản, phù hợp với điều kiện thực tế, tiêu chí môi trường tại xã Chư Păh từng bước được củng cố, tạo nền tảng cho phát triển nông thôn bền vững. Theo đại diện thôn Hreng, cho biết, ban đầu vận động bà con rất khó. Nhưng nhờ kiên trì họp dân, tuyên truyền luật, rồi đưa ra quy định xử phạt hành vi gây ô nhiễm; nêu gương những hộ làm tốt, dần dần ai cũng thay đổi.

Để việc tuyên truyền trở nên gần gũi, xã đã lồng ghép nội dung bảo vệ môi trường vào sinh hoạt chi đoàn, chi hội phụ nữ, buổi ngoại khóa ở trường học. Các em học sinh trở thành “tuyên truyền viên nhỏ tuổi”, nhắc nhở cha mẹ giữ gìn vệ sinh xóm làng. Cũng tại làng Hreng, vừa qua khi tham gia 2 mô hình “Xây dựng chuồng trại gia súc, gia cầm hợp vệ sinh” và “Thu gom, phân loại và xử lý rác thải sinh hoạt tại hộ gia đình” do Hội Nông dân xã triển khai, 27 hộ dân được hỗ trợ vật liệu để xây chuồng bò kiên cố, mỗi chuồng trị giá khoảng 3 triệu đồng.

Nhờ đó, tình trạng nuôi nhốt gia súc dưới sàn nhà vốn gây mùi hôi, mất vệ sinh dần được khắc phục. Cùng với đó, mô hình phân loại rác sinh hoạt được 30 hộ tham gia với thùng rác hai ngăn cấp phát đến từng gia đình. Một tổ thu gom rác được thành lập, hàng tuần thu gom rác không tái chế đưa đến bãi tập kết tại thôn 2.

Rác hữu cơ được ủ thành phân bón phục vụ sản xuất nông nghiệp. Từ những mô hình điểm, xã tiếp tục nhân rộng ra toàn địa bàn. Hiệu quả thấy rõ khi lượng rác thải bừa bãi giảm mạnh, các tuyến đường trở nên thoáng sạch, cảnh quan sáng - xanh - sạch - đẹp được định hình.

Người dân trồng hoa, cây xanh tạo cảnh quan ven đường.

Lãnh đạo UBND xã Chư Păh, khẳng định, tiêu chí môi trường muốn bền vững phải bắt đầu từ nhận thức. Khi người dân hiểu, họ sẽ tự giác làm; khi cộng đồng cùng làm, môi trường sẽ được bảo vệ lâu dài. Bên cạnh đó, xã Chư Păh có diện tích cà phê khá lớn.

Cùng với sự phát triển sản xuất là lượng lớn bao bì thuốc bảo vệ thực vật thải ra mỗi năm. Trước đây, nông dân thường vứt bao bì lại vườn hoặc đốt, gây ô nhiễm đất và không khí. Để giải quyết, xã đã phối hợp Phòng Kinh tế xã lắp đặt 100 điểm thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật tại các vùng sản xuất chính.

Nhờ đó, ý thức của người làm nông thay đổi rõ rệt. Bên cạnh đó, người dân cũng được vận động xây bể lắng tại khu vực sơ chế nông sản để hạn chế nước thải tràn ra môi trường, bảo vệ nguồn suối mạch nước sạch quan trọng nuôi sống nhiều làng xung quanh khu vực.

Hiện nay, xã Chư Păh đã đạt nhiều kết quả khả quan, 98% hộ dân dùng nước hợp vệ sinh, nhiều tổ dân phố, thôn làng duy trì “Chủ nhật xanh”, 85% hộ chăn nuôi bảo đảm vệ sinh chuồng trại, 100% trường học áp dụng mô hình “Trường học xanh”. Tuy nhiên, không dừng lại ở đó, xác định tiêu chí môi trường là tiêu chí quan trọng tạo nền tảng phát triển bền vững, xã đã xây dựng kế hoạch dài hạn giai đoạn 2025 - 2030.

Trong đó, chú trọng ứng dụng công nghệ trong quản lý và thu gom rác thải, mở rộng tuyến đường kiểu mẫu, tiếp tục trồng cây xanh, nhân rộng mô hình kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp. Tiêu biểu, xã đã ký kết với đơn vị thu gom rác trên địa bàn thu gom rác sinh hoạt cho người dân; xây dựng đúng tiêu chuẩn 1 điểm tập kết rác của xã; 70 thùng rác công cộng được đặt tại trụ sở xã, trường học, chợ và các tuyến đường đông dân cư.

Cán bộ phụ trách môi trường Phòng Kinh tế xã Chư Păh, chia sẻ, khó nhất là thay đổi thói quen. Giờ bà con biết phân loại rác, biết đem rác đến điểm tập kết, đường làng sạch hơn.

Đặc biệt việc sử dụng nước sạch cũng được xã quan tâm. Hiện xã Chư Păh đã phối hợp Trạm cấp nước và Dịch vụ đô thị mở rộng hệ thống cung cấp giúp các hộ xa trung tâm xã được tiếp cận nguồn nước sạch.  Cùng với đó, xã vận động người dân xây dựng nhà vệ sinh đạt chuẩn, chuồng trại hợp vệ sinh; hướng dẫn xử lý nước thải bằng hố ga và bể lọc sinh học.

Nâng cao tiêu chí môi trường, bảo vệ hệ sinh thái nông nghiệp được xác định là nhiệm vụ trọng tâm tại xã Chư Păh.

Hiện 85% hộ có nhà vệ sinh đạt chuẩn; 70% hộ có chuồng trại vệ sinh. Ngoài ra, trong hai năm qua, xã Chư Păh còn trồng mới hơn 3.000 cây xanh dọc các tuyến đường liên thôn và trung tâm. Nhiều thôn đăng ký xây dựng “Khu dân cư kiểu mẫu”, lấy tiêu chí môi trường làm vai trò nòng cốt.

Các cơ quan, trường học, trạm y tế, UBND xã đều duy trì khuôn viên xanh - sạch - đẹp, bảng pano tuyên truyền về môi trường được thiết kế bắt mắt, dễ tiếp cận. Tuy đã đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận, song xã Chư Păh vẫn đối mặt không ít thách thức. Một số làng còn có tỷ lệ hộ nghèo cao, điều kiện đầu tư hố rác, nhà vệ sinh đạt chuẩn còn hạn chế.

Địa bàn rộng khiến công tác thu gom rác sinh hoạt chưa bao phủ hoàn toàn. Thói quen sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật vô cơ vẫn còn phổ biến. Nhưng những khó khăn ấy chưa bao giờ khiến địa phương nản lòng, mà huy động sức dân cùng triển khai. Nhờ vậy, năm 2025, xã Chư Păh đã đạt toàn bộ các chỉ tiêu về môi trường trong bộ tiêu chí nông thôn mới. Theo lãnh đạo UBND xã Chư Păh, xây dựng tiêu chí môi trường trong nông thôn mới không chỉ là việc hôm nay, mà là trách nhiệm đối với tương lai.

Nâng cao tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới không chỉ là yêu cầu về mặt tiêu chí, mà còn là yếu tố then chốt để xã Chư Păh hướng tới mục tiêu phát triển lâu dài và bền vững. Những kết quả bước đầu cho thấy khi chính quyền địa phương quyết tâm, người dân đồng thuận và các tổ chức đoàn thể vào cuộc tích cực, công tác bảo vệ môi trường sẽ có chuyển biến rõ nét.

Tuy nhiên, để tiêu chí môi trường được duy trì vững chắc, xã Chư Păh cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức tự giác của người dân, đồng thời từng bước hoàn thiện hệ thống thu gom, xử lý rác thải theo hướng đồng bộ, hiệu quả hơn. Việc lồng ghép bảo vệ môi trường với các phong trào xây dựng đời sống văn hóa, xây dựng nông thôn mới nâng cao sẽ góp phần tạo sự lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng; qua đó góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống, xây dựng diện mạo nông thôn ngày càng khang trang, sạch đẹp.

Hoài Thương