Bảo vệ môi trường nông thôn ngày càng gắn chặt với chất lượng cuộc sống và quá trình phát triển kinh tế - xã hội tại mỗi địa phương. Cùng với tốc độ đô thị hóa, sản xuất nông nghiệp hàng hóa và sự gia tăng các hoạt động dịch vụ, lượng rác thải sinh hoạt, phụ phẩm nông nghiệp, nước thải chăn nuôi và bao bì thuốc bảo vệ thực vật phát sinh ở khu vực nông thôn cũng có xu hướng tăng.
Tại nhiều nơi, việc thu gom rác đã được tổ chức thường xuyên hơn, các tuyến đường, khu dân cư được vệ sinh định kỳ, mô hình phân loại rác tại nguồn từng bước hình thành. Một số địa phương còn xây dựng khu dân cư sáng - xanh - sạch - đẹp, vận động người dân hạn chế sử dụng túi nilon, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp và giữ gìn nguồn nước.
Tuy nhiên, áp lực môi trường vẫn hiện hữu ở những khu vực có làng nghề, chăn nuôi tập trung hoặc sản xuất xen kẽ trong khu dân cư. Việc kiểm soát nguồn thải vì thế không chỉ nằm ở khâu thu gom mà cần được thực hiện ngay từ quá trình sản xuất, tiêu dùng và xử lý chất thải. Hướng đến mục tiêu bảo vệ môi trường bền vững, thời gian qua tỉnh Đồng Tháp đẩy mạnh triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, nhằm nâng cao ý thức cộng đồng trên địa bàn.
Đồng Tháp là tỉnh nông nghiệp với gần 500.000ha vườn cây ăn trái, lúa, hoa màu. Mỗi năm, nông dân sử dụng khoảng 3.000 tấn thuốc bảo vệ thực vật. Để bảo vệ môi trường, địa phương đã tăng cường thu gom, xử lý bao bì thuốc, nâng cao ý thức người dân, hướng đến nền nông nghiệp xanh, bền vững, Đến nay, Đồng Tháp đã bố trí khoảng 10.800 bể chứa và 1.200 kho lưu chứa bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng tại các vùng sản xuất nông nghiệp.
Người dân Đồng Tháp thu gom vỏ bao gói thuốc bảo vệ thực vật. (Ảnh: KN).
Hệ thống này đã tạo điều kiện thuận lợi để người dân thu gom, tập kết bao gói thuốc bảo vệ thực vật đúng nơi quy định, góp phần giảm đáng kể tình trạng vứt bỏ bao gói trên đồng ruộng, kênh, mương và góp phần bảo vệ môi trường nông thôn. Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp cho biết: Địa phương đang đẩy mạnh triển khai các quy định về thu gom, xử lý bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng, coi đây là tiêu chí quan trọng trong xây dựng nông thôn mới và phát triển nông nghiệp xanh.
Tuy nhiên, hiệu quả triển khai giữa các địa phương chưa đồng đều. Một số nơi công tác quản lý, duy tu, bảo trì bể chứa, tổ chức thu gom định kỳ và tuyên truyền chưa được thực hiện thường xuyên, dẫn đến hiệu quả khai thác hệ thống thu gom chưa đạt như kỳ vọng. Một số địa phương vẫn còn xảy ra tình trạng người dân bỏ lẫn rác sinh hoạt hoặc các loại chất thải khác vào bể chứa, thùng chứa bao gói thuốc bảo vệ thực vật.
Nguyên nhân chủ yếu là do một bộ phận người dân chưa nhận thức đầy đủ về mục đích của các bể chứa, trong khi công tác quản lý, tuyên truyền và hướng dẫn ở một số địa phương chưa được duy trì thường xuyên.
Nhìn tổng thể, nhận thức của người dân tỉnh Đồng Tháp đang có những chuyển biến tích cực. Tại vùng trồng lúa, sầu riêng xã Mỹ Thành, tỉnh Đồng Tháp, nông dân đều phân loại, tập kết bao gói thuốc bảo vệ thực vật đến các hố chứa được nhà nước đầu tư. Đáng chú ý, tỉnh Đồng Tháp đã cụ thể hóa các quy định về thu gom, vận chuyển và xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật, lồng ghép vào tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới.
Trong giai đoạn 2024-2025, Đồng Tháp tổ chức 44 đợt thu gom, thu về khoảng 21,5 tấn bao bì thuốc bảo vệ thực vật. Các mô hình “đổi rác lấy quà” tiếp tục phát huy hiệu quả, tạo động lực để người dân tham gia tích cực. Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, thời gian qua, ngành đã phối hợp ủy ban nhân dân cấp xã, các tổ chức chính trị-xã hội, doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật và các đơn vị liên quan đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân thu gom, phân loại và đưa bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng vào các bể chứa, thùng chứa được bố trí tại các vùng sản xuất.
Định kỳ, các địa phương cùng với đơn vị có chức năng tổ chức thu gom, vận chuyển và xử lý bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng theo đúng quy định về quản lý chất thải nguy hại. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền được lồng ghép thông qua các lớp tập huấn, mô hình sản xuất an toàn, quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), “3 giảm 3 tăng”, “1 phải 5 giảm”, nông nghiệp sinh thái... góp phần nâng cao nhận thức của người sản xuất về sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn, hiệu quả và bảo vệ môi trường.
Các đoàn viên, thanh niên tổ chức dọn dẹp, vệ sinh môi trường.
Đáng chú ý, hưởng ứng Ngày Chủ nhật xanh lần thứ IV và Chiến dịch “Làm cho thế giới sạch hơn” năm 2026, đoàn viên, thanh niên tại 102 xã, phường và các Đoàn trực thuộc trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp đồng loạt triển khai nhiều công trình, phần việc thiết thực. Các hoạt động tập trung vào vệ sinh môi trường, thu gom và xử lý rác thải, trồng, chăm sóc cây xanh, chỉnh trang đường giao thông, xây dựng cảnh quan nông thôn.
Bên cạnh đó, lực lượng trẻ còn hỗ trợ người dân chuyển đổi số, tiếp cận các tiện ích công nghệ, qua đó mở rộng nội dung hoạt động cộng đồng, gắn bảo vệ môi trường với nâng cao chất lượng đời sống tại địa phương.
Môi trường nông thôn không chỉ là không gian sinh sống mà còn gắn với đất sản xuất, nguồn nước, hệ sinh thái và sinh kế của hàng triệu người dân. Những mô hình cộng đồng tự quản, tuyến đường không rác, phân loại chất thải tại nguồn hay tận dụng phụ phẩm nông nghiệp cho thấy thay đổi về nhận thức có thể chuyển thành hành động cụ thể trên toàn tỉnh Đồng Tháp.
Một vùng quê đáng sống không chỉ được nhận diện qua đường làng khang trang hay những công trình mới, mà còn qua chất lượng nguồn nước, không khí và cảnh quan. Do đó, giữ môi trường sạch đã trở thành một phần quan trọng trong hoạt động sản xuất và sinh hoạt, hướng tới nâng cao đời sống của người dân.
Ngọc Ánh