Chủ động kiểm soát nguồn thải có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có nhiều khu, cụm công nghiệp, nhà máy chế biến khoáng sản, đơn vị thu gom, xử lý chất thải (chất thải nguy hại, rác thải sinh hoạt, chất thải y tế), hàng nghìn trang trại, gia trại chăn nuôi gia súc, gia cầm… Thời gian qua, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Tỉnh ủy, UBND tỉnh, sự tham gia của cả hệ thống chính trị, công tác bảo vệ môi trường trên địa bàn tỉnh đã đạt được một số kết quả tích cực.

Đối với hoạt động sản xuất công nghiệp, toàn tỉnh đã thành lập 12 KCN, trong đó 6 KCN đã đi vào hoạt động là: KCN Sông Công I, KCN Điềm Thụy, KCN Nam Phổ Yên, KCN Yên Bình, KCN Sông Công II và KCN Thanh Bình. Tính đến nay, phần lớn các KCN đang hoạt động đã hoàn thành hệ thống xử lý nước thải tập trung. Các CCN cũng đang được đẩy nhanh tiến độ đầu tư hạ tầng môi trường. 

Trước yêu cầu về bảo vệ môi trường, Thái Nguyên kiên quyết không chấp nhận các dự án có nguy cơ gây ô nhiễm lớn, hoặc sử dụng công nghệ lạc hậu. Việc thẩm định công nghệ sản xuất và xử lý chất thải được thực hiện nghiêm túc, nhằm đảm bảo yếu tố phòng ngừa ô nhiễm ngay từ đầu.

Hoàn thiện hạ tầng bảo vệ môi trường trong đó có hệ thống xử lý nước thải là yêu cầu bắt buộc để các KCN có thể đi vào vận hành. 

Trong lĩnh vực quản lý chất thải đang chuyển dần từ phương thức chôn lấp sang các giải pháp hiện đại hơn như tái chế và đốt thu hồi năng lượng. Việc phân loại rác tại nguồn được khuyến khích triển khai rộng rãi, kết hợp với xã hội hóa dịch vụ thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải. Trên địa bàn tỉnh hiện có nhiều nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt và chất thải nguy hại đi vào vận hành, góp phần giảm áp lực lên môi trường.

Đơn cử như Nhà máy xử lý rác thải công nghiệp Thái Nguyên, tại phường Phúc Thuận. Nhà máy gồm 2 lò đốt chất thải nguy hại công suất 24 tấn/ngày/lò, cùng với hệ thống tái chế dầu thải công suất 15 tấn/ngày và hệ thống thu hồi và xử lý thiết bị điện, điện tử công suất 30 tấn/ngày; hệ thống xử lý bóng đèn huỳnh quang công suất 1,5 tấn/ngày; 2 hệ thống phá dỡ ắc quy thải công suất 24 tấn/ngày/hệ thống; hệ thống tái chế kim loại (nhôm, kẽm) công suất 10 tấn/ngày... 

Dự án Nhà máy xử lý chất thải rắn công nghiệp và y tế tỉnh Thái Nguyên đang được triển khai trên địa bàn phường Phúc Thuận, với công suất khoảng 500 tấn/ngày đêm, sẽ là giải pháp hữu hiệu trong xử lý rác thải công nghiệp và y tế trên địa bàn. Thái Nguyên từng bước xây dựng hệ thống quan trắc môi trường hiện đại, phủ kín toàn tỉnh trong giai đoạn 2026-2035. Hệ thống này không chỉ giúp theo dõi chất lượng không khí và nguồn nước mà còn có chức năng cảnh báo sớm các nguy cơ ô nhiễm, hỗ trợ cơ quan quản lý đưa ra biện pháp ứng phó kịp thời. 

Mặc dù đạt được nhiều kết quả, theo đánh giá của UBND tỉnh công tác bảo vệ môi trường, tình trạng ô nhiễm môi trường tại một số địa phương còn diễn biến phức tạp. Công tác quản lý nhà nước, công tác kiểm tra, kiểm soát, xử lý vi phạm có lúc, có nơi chưa thường xuyên, thiếu quyết liệt.

Theo kết quả quan trắc môi trường trên địa bàn tỉnh, tại một số khu vực, địa điểm, chất lượng môi trường không khí, nước mặt có diễn biến ô nhiễm cục bộ, cần phải tăng cường kiểm soát nguồn phát sinh; tại các khu vực trạm quan trắc môi trường không khí tự động, liên tục của tỉnh trong 06 tháng đầu năm, tỷ lệ số ngày có chất lượng không khí tốt - trung bình tại 04 trạm quan trắc chất lượng môi trường không khí của tỉnh đạt trên 45%, có một vài thời điểm ghi nhận chất lượng không khí kém, xấu và rất xấu.

Để tăng cường hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước, công tác đấu tranh, xử lý tội phạm, vi phạm pháp luật và giải quyết các cơ sở gây ô nhiễm, khu vực địa điểm ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, góp phần bảo vệ chất lượng môi trường lành mạnh, bảo đảm sức khoẻ Nhân dân, thu hút du lịch, nhà đầu tư, thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững, UBND tỉnh yêu cầu các sở, ban, ngành tỉnh, UBND các xã, phường và các đơn vị có liên quan tập trung tổ chức thực quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả các giải pháp: 

Công an tỉnh chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan tiếp tục tổ chức tiến hành tổng rà soát, đánh giá các cơ sở sản xuất, kinh doanh gây ô nhiễm môi trường, đặc biệt là ô nhiễm không khí, khí thải; các tổ chức, cá nhân hoạt động tiếp nhận, thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải hoặc thực hiện các dịch vụ khác về bảo vệ môi trường; các tổ chức, cá nhân có chức năng, nhiệm vụ thẩm định, cấp phép, tư vấn, quan trắc, vận hành, quản lý, phân bổ nguồn lực… về bảo vệ môi trường có dấu hiệu vi phạm; 

Sở Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn UBND các xã, phường tiến hành tổng rà soát, tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật và tham mưu giải quyết các cơ sở gây ô nhiễm, khu vực địa điểm ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, cơ cơ gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, đặc biệt là ô nhiễm không khí trên địa bàn;

Tổ chức kiểm tra các cơ sở khai thác, chế biến khoáng sản; tăng cường công tác quan trắc, kiểm tra, giám sát chặt chẽ các nguồn ô nhiễm, giám sát chặt chẽ các nguồn khí thải, đặc biệt là vào ban đêm; cần có chỉ đạo thực hiện giải pháp cụ thể cho từng khu vực, lĩnh vực (trong đó chú trọng các nội dung hạn chế ô nhiễm trong thi công xây dựng; hệ thống đốt, xử lý rác thải, xử lý nguyên liệu tái chế; các mỏ, khu vực khai thác, chế biến khoáng sản; các cơ sở sản xuất, kinh doanh; các khu, cụm công nghiệp; các tuyến đường trung tâm tỉnh; lộ trình di dời các nhà máy, cơ sở sản xuất ra khỏi khu vực đô thị...). 

Sở Xây dựng hướng dẫn, phối hợp với UBND các xã, phường tổ chức kiểm tra các công trình xây dựng cần có có các giải pháp giảm thiểu bụi (trang bị hệ thống phun sương, phun nước làm ẩm, hệ thống rửa xe trước khi ra vào công trường, quét dọn bùn đất các tuyến đường ra/vào công trường, mỏ vật liệu xây dựng…); giải pháp giảm thiểu ô nhiễm tại các mỏ vật liệu xây dựng (cát, sỏi, đất san lấp, các loại đá xây dựng…); lắp đặt biển báo quy định tải trọng tại các tuyến đường theo quy định... 

Hoạt động khai thác khoáng sản cần chú trọng đến công tác bảo vệ môi trường. 

Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh tham mưu, đề xuất đầu tư xây dựng hoàn thiện, đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật, đảm bảo các yêu cầu về bảo vệ môi trường tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp; thường xuyên rà soát, đôn đốc, hướng dẫn chủ đầu tư các dự án, cơ sở sản xuất trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp hoàn thiện các thủ tục pháp lý về môi trường;

Tăng cường kiểm tra, giám sát việc tuân thủ quy định pháp luật về bảo vệ môi trường đối với các dự án, cơ sở sản xuất trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp, đặc biệt là việc xây dựng và vận hành các công trình xử lý chất thải, các giải pháp vệ sinh mặt bằng sân công nghiệp, quét dọn, hút bụi, phun nước rửa sạch các tuyến đường nội bộ trong khu công nghiệp; yêu cầu các cơ sở có giải pháp che chắn, rửa xe vận chuyển nguyên vật liệu trước khi ra khỏi cơ sở, công trình. 

Tham mưu bố trí nguồn vốn đầu tư xây dựng hệ thống thu gom, xử lý nước thải tập trung tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp đảm bảo 100% khu công nghiệp và cụm công nghiệp đang hoạt động có hệ thống thu gom, thoát nước và xử lý nước thải tập trung được cấp giấy phép môi trường theo quy định.

Sở Văn hóa, Thể Thao và Du lịch yêu cầu các cơ sở du lịch, khách sạn phải có hệ thống xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn trước khi xả thải ra môi trường, đặc biệt là các cơ sở tiếp giáp với sông, suối, hồ; tăng cường thu gom rác tại điểm tham quan; khuyến khích sử dụng vật liệu thân thiện môi trường (túi giấy, chai thủy tinh, vật liệu tái chế) tại các cơ sở du lịch; áp dụng mô hình tái chế, tái sử dụng rác thải, sản phẩm thân thiện môi trường từ rác thải du lịch; tiết kiệm điện - nước.

UBND các xã, phường tiến hành tổng rà soát, tăng cường đấu tranh, xử lý tội phạm, vi phạm pháp luật và tham mưu giải quyết các cơ sở gây ô nhiễm, khu vực địa điểm ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, đặc biệt là ô nhiễm không khí trên địa bàn xã, phường.

Tăng cường công tác tuyên truyền để Nhân dân, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp tự giác chấp hành quy định pháp luật về bảo vệ môi trường, tích cực tố giác các tổ chức, cá nhân vi phạm; chỉ đạo các cơ quan chuyên môn tiến hành rà soát, đánh giá và kịp thời xử lý triệt để các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường, hoạt động xây dựng, quản lý, sử dụng đất đai và các lĩnh vực khác có nguy cơ gây ô nhiễm, các khu vực, địa điểm ô nhiễm môi trường nghiêm trọng tại địa phương, không để hình thành các điểm nóng, phức tạp./.

Mai Hương