Xã Sơn Đông, tỉnh Quảng Ngãi có nhiều lợi thế về cảnh quan biển và hệ sinh thái biển, đặc biệt là rong mơ, tạo điều kiện để địa phương phát triển các loại hình du lịch gắn với thiên nhiên. Rong mơ xuất hiện theo mùa, tạo nên không gian sinh thái đặc trưng, đồng thời góp phần duy trì môi trường sống cho nhiều loài sinh vật biển.
Nhận thấy giá trị này, địa phương từng bước quan tâm đến việc bảo vệ, gìn giữ hệ sinh thái rong mơ, hạn chế những hoạt động khai thác thiếu kiểm soát có thể ảnh hưởng đến môi trường biển. Cùng với bảo tồn, giá trị cảnh quan của rong mơ được khai thác để tạo thêm những trải nghiệm cho du khách, nhất là các hoạt động tìm hiểu hệ sinh thái, khám phá cảnh quan ven biển và trải nghiệm đời sống của cộng đồng địa phương.
Rong mơ không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ hệ sinh thái biển, tạo môi trường sinh sống cho nhiều loài thủy sinh. Tại xã Đông Sơn hiện có gần 190ha rong mơ, phân bổ chủ yếu tại vùng biển các thôn Châu Thuận Biển, Phú Quý và An Hải. Bên cạnh đó, xã Đông Sơn sở hữu nhiều điểm đến hấp dẫn như bãi biển Châu Tân, Hòn Nhàn, mũi Ba Làng An...
Không gian ven biển chưa chịu nhiều tác động của quá trình đô thị hóa đã tạo điều kiện thuận lợi để địa phương phát triển các sản phẩm du lịch cộng đồng, nghỉ dưỡng và trải nghiệm làng biển. Khoảng thời gian lý tưởng cho du lịch Quảng Ngãi nói chung và biển Châu Tân nói riêng là từ khoảng tháng 4 đến tháng 8. Đây là mùa khô, ít mưa, nắng đẹp, thời tiết rất thuận tiện cho việc di chuyển cũng như tham gia các hoạt động tham quan, vui chơi, giải trí.
Người dân địa phương thu hoạch rong mơ.
Cùng với đó, Mũi Ba Làng An được cấu tạo bởi những vách đá trầm tích của núi lửa cùng với dòng biển xanh màu ngọc bích trong. Nhìn từ trên cao có thể thấy vẻ đẹp huyền ảo và quyến rũ. Gần mũi Ba Làng An còn có một miệng núi lửa đã ngưng hoạt động rộng khoảng 30m2.
Bên trong miệng núi lửa có khá nhiều rong biển mọc lên, bên ngoài được phủ một lớp san hô dày đặc với nhiều sắc màu rực rỡ. Tất cả những điểm này được hòa quyện vào nhau, tạo nên cảnh đẹp hoang sơ độc đáo hiếm có thể tìm thấy tại nơi nào ở Quảng Ngãi.
Đến thăm mũi Ba Làng An, du khách sẽ có cơ hội được trải nghiệm rất nhiều điều thú vị như đi dọc bờ biển ngắm cảnh cũng như chụp ảnh. Ngoài ra, du khách có thể ghé thăm ngọn hải đăng Ba Làng An. Song song, Hòn Nhàn là một cụm đá trầm tích núi lửa nằm ở vùng biển gần bờ, có làn nước trong xanh và hệ sinh thái đa dạng. Những lớp đá đen xếp tầng, dựng đứng sau hàng triệu năm kiến tạo, khắc họa nên một khung cảnh vừa kỳ vĩ, vừa rất khác biệt.
Hòn Nhàn còn là nơi trú ngụ yên bình của nhiều loài chim biển. Hòn Nhàn vẫn giữ được sự sạch sẽ và nguyên sơ. Những năm gần đây, hoạt động du lịch tại khu vực đã có những bước phát triển ban đầu với hàng chục cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, lưu trú. Đến với Đông Sơn, du khách được trải nghiệm nhiều hoạt động thú vị như lặn biển ngắm rạn san hô, những bãi rong mơ đung đưa theo dòng nước, hay chèo SUP men theo các gành đá đen xếp tầng hùng vĩ.
Trên nền tảng thiên nhiên sẵn có, chính quyền địa phương đang từng bước xây dựng các sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn với bảo tồn. Theo người dân thôn Phú Quý, khu vực này đã thành lập Tổ cộng đồng bảo vệ rong mơ. Việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản gắn với phát triển du lịch sẽ giúp nâng cao sinh kế cho người dân, thông qua các tour đưa khách ra Hòn Nhàn lặn ngắm san hô và chèo SUP. Còn theo lãnh đạo UBND xã Đông Sơn, định hướng phát triển du lịch của xã không chỉ dừng lại ở mục tiêu kinh tế mà còn hướng tới bảo tồn bền vững tài nguyên thiên nhiên. Vấn đề phát triển kinh tế biển đã được Ban Thường vụ và Đảng ủy xã thảo luận kỹ lưỡng ngay từ khi mới thành lập, đồng thời được đưa vào Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã lần thứ nhất.
Địa phương đánh giá rất cao tiềm năng với 22 km bờ biển và các bãi tắm đẹp, tạo tiền đề cho các hoạt động từ đánh bắt, nuôi trồng đến dịch vụ du lịch. Minh chứng cho hiệu quả của hướng đi này là việc thành lập Tổ bảo vệ rong mơ và du lịch cộng đồng với nhân sự chủ chốt là người địa phương.
Lãnh đạo địa phương thông tin thêm, qua mùa khai thác rong mơ năm 2026, năng suất và sản lượng đều cao hơn các năm trước, cho thấy hiệu quả bước đầu trong công tác bảo vệ. Hiện xã đang vừa làm vừa rút kinh nghiệm, quyết tâm xây dựng mô hình thành công để tạo thêm sinh kế bền vững cho người dân. Để nâng cao chất lượng dịch vụ, xã Đông Sơn đang đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực. Địa phương đang tổ chức các lớp tập huấn trực tiếp và trực tuyến với sự hướng dẫn của các chuyên gia về kỹ năng đón tiếp khách, quản trị điểm đến và cung ứng dịch vụ lưu trú.
Vẻ đẹp của các vùng rong mơ và biển Quảng Ngãi nói chung thu hút du khách tới tham quan, chiêm ngưỡng.
Thời gian tới, xã sẽ tổ chức các tour trải nghiệm thử nghiệm để nhóm dịch vụ thực hành, từ đó hoàn thiện và đưa ra thị trường những sản phẩm du lịch chất lượng, chuyên nghiệp nhất. Phát huy giá trị hệ sinh thái rong mơ trong phát triển du lịch là hướng đi có ý nghĩa đối với xã Sơn Đông, tỉnh Quảng Ngãi, bởi vừa khai thác được lợi thế tự nhiên, vừa góp phần gìn giữ môi trường biển.
Khi rong mơ được bảo vệ, cảnh quan và hệ sinh thái ven biển được duy trì, tạo nền tảng cho những trải nghiệm du lịch gần gũi với thiên nhiên. Quan trọng hơn, quá trình này có thể nâng cao vai trò của cộng đồng trong bảo tồn tài nguyên, để người dân trở thành chủ thể cùng gìn giữ và phát huy giá trị của biển.
Du lịch dựa trên hệ sinh thái rong mơ cũng mở ra cơ hội quảng bá hình ảnh địa phương, đa dạng hóa sản phẩm và tạo thêm nguồn thu cho người dân. Tuy nhiên, việc khai thác cần được thực hiện phù hợp với đặc điểm mùa vụ và khả năng phục hồi của hệ sinh thái, tránh tác động tiêu cực đến môi trường.
Với cách tiếp cận hài hòa giữa bảo tồn và trải nghiệm, rong mơ có thể trở thành một điểm nhấn riêng, góp phần tạo sức hút cho du lịch Sơn Đông và thúc đẩy sinh kế cộng đồng theo hướng ổn định, lâu dài.
Đức Sơn