Theo thống kê, hiện nay toàn xã Nguyên Bình có khoảng 20 ha rau màu các loại, tập trung nhiều nhất ở các xóm: Lũng Kèng, Nà Gọn, Vũ Minh… 100% hộ dân được tập huấn khoa học kỹ thuật về trồng và chăm sóc rau theo hướng an toàn sinh học. Việc áp dụng quy trình VietGAP giúp người dân kiểm soát tốt hơn các khâu từ lựa chọn giống, làm đất, chăm sóc đến thu hoạch và bảo quản sản phẩm.
Đặc biệt, người dân được hướng dẫn sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định, bảo đảm thời gian cách ly, góp phần hạn chế nguy cơ tồn dư hóa chất trong nông sản. Bên cạnh yếu tố an toàn, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP còn tạo điều kiện để rau củ của địa phương nâng cao giá trị, tăng khả năng cạnh tranh và từng bước xây dựng uy tín với người tiêu dùng.
Việc gắn sản xuất với nhu cầu thị trường cũng giúp người dân chủ động hơn trong lựa chọn chủng loại, sản lượng và thời điểm thu hoạch. Đây là hướng đi phù hợp với mục tiêu phát triển nông nghiệp hàng hóa, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân địa phương. Nếu trước đây, người dân chủ yếu trồng rau theo phương thức truyền thống với quy mô nhỏ lẻ, manh mún, chưa chú trọng đến chất lượng nên giá trị sản phẩm chưa cao. Thì những năm gần đây, người dân được hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh và sơ chế rau sau thu hoạch đúng quy trình.
Nhờ đó chất lượng sản phẩm được nâng lên rõ rệt, đồng thời thành lập các nhóm sở thích trồng rau sạch theo hướng liên kết tiêu thụ sản phẩm giúp sản phẩm rau ổn định đầu ra. Theo người dân xóm Lũng Kèng, xóm có khoảng 7 ha rau màu các loại, trong đó có 4 ha trồng rau cải bắp.
Để đẩy mạnh chuyển cơ cấu cây trồng đem lại hiệu quả kinh tế, thu nhập ổn định cho nông dân địa phương, xóm phối hợp với các tổ chức đoàn thể tuyên truyền, vận động người dân mở rộng diện tích trồng rau, phát triển các loại rau màu canh tác theo hướng an toàn sinh học đạt tiêu chuẩn VietGAP gắn với thị trường tiêu thụ. 100% hộ tham gia mô hình trồng rau cải bắp sạch an toàn.
Trong quá trình trồng và chăm sóc, người dân được tham gia các lớp tập huấn chuyển giao khoa học kỹ thuật trồng rau theo hướng an toàn sinh học, đảm bảo rau sạch phục vụ cho thị trường. Diện tích rau trên địa bàn ngày càng được mở rộng, giúp cải thiện đời sống, góp phần giảm nghèo tại địa phương.
Sản xuất rau an toàn, đạt tiêu chuẩn là hướng đi trọng tâm để ngành nông nghiệp địa phương phát triển bền vững. (Ảnh minh hoạ).
Bên cạnh những thuận lợi, việc phát triển các vùng sản xuất rau an toàn trên địa bàn xã gặp một số khó khăn như: quy mô sản xuất nhỏ, chưa hình thành các vùng sản xuất tập trung chuyên canh quy mô lớn gắn với chế biến và thị trường tiêu thụ ổn định theo chuỗi, việc liên kết giữa phát triển vùng nguyên liệu và cơ sở chế biến thiếu chặt chẽ, diện tích được chứng nhận các tiêu chuẩn an toàn còn thấp; năng suất, giá trị sản phẩm chưa cao, chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế…
Trước thực tế trên, lãnh đạo UBND xã Nguyên Bình thông tin, hàng năm, UBND xã phối hợp với Chi cục Trồng trọt tỉnh và các hợp tác xã, doanh nghiệp tổ chức tập huấn, chia sẻ kiến thức giúp người dân cập nhật mới các thông tin, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất rau an toàn… Xã tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân mở rộng diện tích trồng rau sạch, áp dụng quy trình sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, sử dụng giống và vật tư nông nghiệp bảo đảm chất lượng, hạn chế thuốc bảo vệ thực vật và hóa chất, liên kết sản xuất, tiêu thụ để nâng cao giá trị sản phẩm.
Bên cạnh đó, làm tốt công tác quy hoạch các vùng sản xuất tập trung, hỗ trợ người dân ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật; tăng cường tập huấn, chuyển giao kỹ thuật và khuyến khích thành lập các tổ hợp tác, hợp tác xã để tổ chức sản xuất theo chuỗi. Đồng thời, địa phương tích cực kết nối với doanh nghiệp, siêu thị và các đơn vị thu mua nhằm xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ; chú trọng xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và quảng bá sản phẩm…
Phát triển vùng rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP không chỉ mang lại lợi ích trước mắt về chất lượng sản phẩm mà còn mở ra hướng phát triển bền vững cho sản xuất nông nghiệp tại xã Nguyên Bình. Khi quy trình sản xuất được chuẩn hóa, người dân có điều kiện nâng cao ý thức về an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và từng bước thay đổi phương thức canh tác truyền thống.
Tuy nhiên, để mô hình phát huy hiệu quả lâu dài, chính quyền địa phương cần tiếp tục hỗ trợ người dân về kỹ thuật, giống, vật tư đầu vào, quy trình chứng nhận và kết nối với doanh nghiệp, hợp tác xã, hệ thống phân phối. Cùng với đó, việc xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và quảng bá sản phẩm cần được quan tâm nhằm nâng cao giá trị rau an toàn. Khi sản xuất và tiêu thụ được liên kết chặt chẽ, rau VietGAP Nguyên Bình sẽ trở thành một trong những hướng phát triển nông nghiệp hiệu quả, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân bản địa.
Hoàng Quân