Tại xã Chiềng La, tỉnh Sơn La, hoạt động chăn nuôi đang từng bước được phát triển theo hướng gắn với bảo vệ môi trường. Đây là yêu cầu cần thiết trong bối cảnh nhiều hộ dân có xu hướng mở rộng quy mô đàn gia súc, gia cầm, kéo theo lượng chất thải phát sinh ngày càng lớn.
Nhằm hạn chế nguy cơ ô nhiễm, các hộ chăn nuôi được tuyên truyền, vận động nâng cao ý thức giữ gìn vệ sinh chuồng trại, thu gom và xử lý chất thải đúng cách. Nhiều gia đình chủ động xây dựng khu vực chăn nuôi tách biệt với nơi sinh hoạt, thường xuyên vệ sinh chuồng trại, tận dụng chất thải làm phân bón phục vụ sản xuất nông nghiệp.
Cùng với đó, việc sử dụng nguồn nước hợp lý, giữ gìn cảnh quan khu dân cư cũng được quan tâm. Những chuyển biến trong nhận thức và cách làm của người dân không chỉ góp phần giảm mùi hôi, hạn chế phát sinh chất thải ra môi trường mà còn tạo điều kiện nâng cao hiệu quả chăn nuôi, cải thiện chất lượng cuộc sống và xây dựng nếp sống nông thôn văn minh, sạch đẹp. Thống kê cho thấy, hiện trên địa bàn xã Chiềng La có gần 5.500 con trâu, bò và hơn 2.100 con lợn; có 1 gia trại nuôi lợn thương phẩm tập trung, cùng hàng chục hộ chăn nuôi quy mô vừa.
Cùng với nâng cao hiệu quả kinh tế, xã đã tập trung tuyên truyền vận động các hộ chăn nuôi chủ động xây dựng bể biogas, ủ phân vi sinh, thu gom và xử lý chất thải, góp phần xây dựng môi trường nông thôn xanh, sạch.
Các mô hình chăn nuôi gắn với bảo vệ môi trường được ngành nông nghiệp tỉnh Sơn La khuyến khích triển khai.
Để nhân rộng mô hình chăn nuôi, gắn với bảo vệ môi trường, các phòng chuyên môn của xã Chiềng La đã chủ động phối hợp lồng ghép tuyên truyền Luật Bảo vệ môi trường, Luật Chăn nuôi và tác hại của việc ô nhiễm môi trường đối với sức khỏe cộng đồng cũng như sự lây lan dịch bệnh trên đàn vật nuôi... cho 400 lượt người tại các bản Tông Cọ, Lè, Bó Mạ, Chiềng Cang, Chiềng La và Ngàm Tợ.
Cùng với đó, địa phương cử cán bộ chuyên môn trực tiếp xuống cơ sở hướng dẫn người dân áp dụng các giải pháp xử lý chất thải phù hợp. Theo đại diện phòng Nông nghiệp và Môi trường xã Chiềng La, cho biết, phòng đã cử cán bộ chuyên môn phối hợp với Ban Quản lý các bản hướng dẫn hộ dân xây dựng bể biogas cải tiến, sử dụng chế phẩm sinh học khử mùi chuồng trại, ủ phân hoai mục bằng nấm Trichoderma.
Qua áp dụng, mùi hôi tại các khu vực chăn nuôi giảm trên 80%, góp phần hạn chế dịch bệnh. Phân hữu cơ sau xử lý được tận dụng bón cho cà phê, cỏ chăn nuôi, rau màu, giảm chi phí mua phân bón hóa học.
Cách làm này đang từng bước hình thành vòng tuần hoàn ngay trong sản xuất của các hộ gia đình, giảm chi phí đầu vào và nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Hiện nay, chăn nuôi đóng góp khoảng 30-35% tổng giá trị sản xuất nông - lâm nghiệp - thủy sản của Chiềng La, tạo việc làm tại chỗ cho hàng trăm lao động và trở thành sinh kế giúp nhiều gia đình nâng cao thu nhập, vươn lên thoát nghèo.
Lãnh đạo UBND xã Chiềng La, cho biết, để phát triển chăn nuôi gắn với bảo vệ môi trường bền vững, xã chỉ đạo các phòng chuyên môn phối hợp với ban quản lý các bản vận động các hộ đưa nội dung giữ gìn vệ sinh môi trường chăn nuôi, di dời chuồng trại ra xa nhà ở vào quy ước của bản, tạo sự tự giác trong cộng đồng.
Đồng thời, tăng cường kiểm tra việc thu gom, xử lý chất thải, kịp thời nhắc nhở và xử lý những trường hợp vi phạm, không để ô nhiễm ảnh hưởng đến đời sống, sức khỏe nhân dân. Bên cạnh vận động người dân tự giác thực hiện, xã Chiềng La tăng cường kiểm tra, giám sát việc chấp hành các quy định về bảo vệ môi trường.
Từ đầu năm đến nay, các cơ quan chức năng của xã đã lập biên bản nhắc nhở, yêu cầu 4 hộ khắc phục tình trạng để nước thải chăn nuôi chảy ra đường trục bản. Các hộ đều chấp hành khắc phục sau khi được nhắc nhở, chưa có trường hợp phải xử phạt hành chính. Với sự hỗ trợ tích cực của chính quyền địa phương, tư duy chăn nuôi của nông dân xã Chiềng La đang từng bước thay đổi, cùng với chú trọng tăng đàn, tăng thu nhập, phải giữ môi trường sống trong lành.
Chất thải và nước rửa chuồng được xử lý trong chăn nuôi góp phần bảo vệ môi trường tự nhiên. (Ảnh minh hoạ).
Theo chia sẻ của người dân trên địa bàn bản Tông Cọ, gia đình có hai chuồng nuôi 8 con lợn luôn được vệ sinh sạch sẽ; nước thải và chất thải chăn nuôi được thu gom đưa vào bể biogas để xử lý, vừa bảo vệ môi trường, vừa có khí đốt phục vụ sinh hoạt.
Gia đình đã đầu tư khoảng 30 triệu đồng xây dựng bể biogas, chất thải và nước rửa chuồng đều được xử lý, nhờ đó, khu vực chăn nuôi không còn mùi hôi, đàn lợn phát triển tốt. Khí gas sinh ra được dẫn vào bếp phục vụ đun nấu hằng ngày, giúp gia đình giảm chi phí sinh hoạt. Thu nhập của gia đình từ nuôi lợn gần 100 triệu đồng mỗi năm.
Từ hiệu quả thực tế, nhiều hộ chăn nuôi của xã Chiềng La đã chú trọng xử lý chất thải chăn nuôi, bảo vệ môi trường, như đầu tư công trình khí sinh học, ủ phân vi sinh, vừa hạn chế ô nhiễm, vừa tận dụng chất thải phục vụ sản xuất.
Bảo vệ môi trường trong chăn nuôi là yếu tố quan trọng để xã Chiềng La phát triển sản xuất ổn định, lâu dài. Thực tế cho thấy, khi người dân chủ động vệ sinh chuồng trại, thu gom, xử lý chất thải và sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên, hoạt động chăn nuôi không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn góp phần giữ gìn môi trường sống.
Những mô hình chăn nuôi gắn với xử lý chất thải, tận dụng phụ phẩm làm phân bón đang mở ra cách làm phù hợp với điều kiện sản xuất của địa phương. Để duy trì kết quả này, mỗi hộ chăn nuôi cần tiếp tục nâng cao ý thức, xem bảo vệ môi trường là một phần trong quá trình sản xuất, thay vì nhiệm vụ riêng biệt.
Sự chủ động từ người dân, cùng với việc thường xuyên tuyên truyền, hướng dẫn và kiểm tra tại cơ sở, sẽ góp phần hình thành thói quen chăn nuôi an toàn, sạch hơn. Qua đó, Chiềng La có thêm nền tảng để phát triển chăn nuôi theo hướng hiệu quả, bền vững, hướng tới xây dựng không gian nông thôn xanh, sạch, phù hợp với mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
Kim Hiếu