Tại Hà Nội, hệ thống các khu công nghệ cao và KCN tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong thu hút đầu tư, thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu. Đáng chú ý, UBND thành phố Hà Nội ban hành quy định tiêu chí KCN, CCN sinh thái trên địa bàn thành phố và lộ trình, cơ chế, chính sách hỗ trợ chuyển đổi các KCN, CCN đang hoạt động sang mô hình sinh thái. Đây là bước cụ thể hóa định hướng phát triển công nghiệp gắn với tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và sử dụng hiệu quả tài nguyên.
Theo đó, KCN sinh thái phải đáp ứng đồng thời các nhóm tiêu chí về hạ tầng kỹ thuật, bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên, phát triển kinh tế tuần hoàn và cộng sinh công nghiệp. Nhà đầu tư hạ tầng có trách nhiệm xây dựng hạ tầng số, công khai thông tin môi trường, thiết lập cơ chế giám sát việc sử dụng nguyên liệu, năng lượng, nước và chất thải của doanh nghiệp; đồng thời thực hiện chế độ báo cáo theo quy định.
Hà Nội không chỉ đặt tiêu chí cho các KCN mới mà còn xây dựng lộ trình chuyển đổi các KCN, CCN đang hoạt động. Trong giai đoạn 2026-2028, thành phố rà soát, đánh giá, phân loại các KCN hiện hữu, xây dựng đề án chuyển đổi và đăng ký chứng nhận KCN sinh thái trình cấp có thẩm quyền xem xét. Giai đoạn 2029-2045, các giải pháp chuyển đổi được triển khai theo đề án được phê duyệt, hướng tới hoàn thành chuyển đổi các KCN, CCN đang hoạt động sang mô hình sinh thái trước năm 2045.
Thúc đẩy chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, giảm thiểu các-bon và quản lý phát thải khí nhà kính là một trong những nhiệm vụ quan trọng được thành phố yêu cầu đẩy mạnh triển khai nhằm bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới. Theo đó, thành phố yêu cầu chuyển đổi xanh công nghiệp để mở rộng thị trường, nâng sức cạnh tranh: Gắn cơ cấu lại ngành công nghiệp, phát triển công nghiệp công nghệ cao với lộ trình di dời cơ sở sản xuất gây ô nhiễm ra khỏi nội thành.
Chuyển đổi xanh đối với doanh nghiệp công nghiệp để mở rộng thị trường, nâng sức cạnh tranh theo hướng gắn yêu cầu môi trường với khả năng tiếp cận thị trường và chuỗi cung ứng; kiểm kê phát thải; quản lý, giảm phát thải khí nhà kính; sử dụng năng lượng tái tạo và nâng hiệu suất năng lượng; phát triển công nghiệp vật liệu mới và công nghiệp tái chế, sử dụng vật liệu xanh, vật liệu phát thải thấp; từng bước áp dụng quản trị Môi trường - Xã hội - Quản trị doanh nghiệp (ESG) và các tiêu chuẩn môi trường, năng lượng phù hợp; gắn phát triển sản phẩm vật liệu mới với nghiên cứu - phát triển, kiểm định tiêu chuẩn và khả năng thương mại hóa.
Ưu tiên phát triển khu công nghiệp sinh thái, đô thị phát thải thấp; Chuyển đổi khu công nghiệp, khu công nghệ cao, cụm công nghiệp theo mô hình xanh - sinh thái - tuần hoàn; rà soát các khu/cụm công nghiệp hiệu quả thấp, ô nhiễm hoặc không còn phù hợp để đề xuất chuyển đổi mô hình, công năng theo quy hoạch và pháp luật, hoặc di dời cơ sở sản xuất gây ô nhiễm ra khỏi nội thành; hỗ trợ chuyển đổi nghề, sinh kế cho người lao động trong quá trình chuyển đổi xanh.
Thành phố tăng tốc chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn tại các khu, cụm công nghiệp.
Đối với doanh nghiệp Nhà nước thuộc phạm vi Thành phố quản lý, phát huy vai trò tiên phong, dẫn dắt chuyển đổi xanh: 100% doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước áp dụng quản trị doanh nghiệp hiện đại trên nền tảng số; 100% doanh nghiệp này có kế hoạch giảm phát thải khí nhà kính; phấn đấu tối thiểu 70% doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ cổ phần/vốn chi phối có kế hoạch chuyển đổi năng lượng xanh. Xây dựng cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới, chuyển đổi công nghệ sản xuất sạch hơn, tiết kiệm năng lượng; hỗ trợ đánh giá hiện trạng công nghệ, kiểm toán năng lượng, xây dựng phương án đầu tư, tiếp cận tín dụng xanh và áp dụng tiêu chuẩn môi trường, tiêu chuẩn xanh.
Thành phố chú trọng phát triển công nghiệp xanh, công nghiệp vật liệu mới và công nghiệp tái chế: Tái cơ cấu công nghiệp theo hướng tăng tỷ trọng công nghệ cao, công nghệ số, công nghệ xanh; phát triển công nghiệp vật liệu mới, công nghiệp tái chế, thiết bị tiết kiệm năng lượng; thúc đẩy sử dụng vật liệu xanh, vật liệu tái chế, vật liệu thân thiện môi trường và giải pháp xây dựng xanh. Gắn phát triển sản phẩm vật liệu mới với nghiên cứu - phát triển, kiểm định tiêu chuẩn và khả năng thương mại hóa.
Xây dựng chương trình phát triển vật liệu mới - tái chế vật liệu; xác định danh mục nhóm vật liệu ưu tiên, tiêu chí kỹ thuật và môi trường, sản lượng vật liệu xanh, tỷ lệ vật liệu được tái chế/tái sử dụng; khuyến khích hình thành chuỗi thu hồi - phân loại - tái chế - tái sử dụng vật liệu từ xây dựng, công nghiệp và các nguồn phù hợp.
Chuyển đổi khu công nghiệp, khu công nghệ cao, cụm công nghiệp theo mô hình xanh - sinh thái - tuần hoàn: Rà soát, xây dựng lộ trình chuyển đổi khu công nghiệp, khu công nghệ cao, cụm công nghiệp theo mô hình xanh, thông minh, sinh thái và tuần hoàn; thí điểm chuyển đổi 2-3 khu công nghiệp xanh - thông minh đến năm 2030; xây dựng bộ chỉ số đánh giá phát thải trên đơn vị sản phẩm/giá trị sản xuất, hiệu suất năng lượng, tỷ lệ tái sử dụng nước, tỷ lệ tái chế chất thải, mức độ cộng sinh công nghiệp, tỷ lệ doanh nghiệp áp dụng chuyển đổi số, tiêu chuẩn xanh.
Đối với 2-3 khu công nghiệp thí điểm chuyển đổi, xây dựng hệ chỉ số đo lường hiệu suất tối thiểu như: giá trị tạo ra/ha; phát thải trên đơn vị sản phẩm hoặc giá trị sản xuất; năng suất lao động công nghiệp; tỷ lệ doanh nghiệp áp dụng chuyển đổi số; tỷ lệ nội địa hóa và doanh nghiệp vệ tinh trong chuỗi; chi R&D/doanh thu; hiệu suất năng lượng, tỷ lệ tái sử dụng nước và tái chế chất thải. Rà soát các khu sản xuất công nghiệp, cơ sở sản xuất ô nhiễm trong khu vực nội đô không còn phù hợp quy hoạch; gắn di dời, xử lý ô nhiễm và phục hồi môi trường đất với tái thiết không gian sau di dời, ưu tiên chuyển đổi thành khu sáng tạo văn hóa, trung tâm biểu diễn, không gian văn hóa cộng đồng, hạ tầng xanh hoặc chức năng công cộng phù hợp quy hoạch.
Ưu tiên hạ tầng xử lý môi trường tập trung, hạ tầng số, logistics thông minh, sử dụng năng lượng hiệu quả và mô hình cộng sinh công nghiệp; thúc đẩy trao đổi phụ phẩm, năng lượng, nước và vật liệu giữa các doanh nghiệp; rà soát các khu/cụm công nghiệp hiệu quả thấp, ô nhiễm hoặc không còn phù hợp để đề xuất chuyển đổi mô hình, công năng theo quy hoạch và pháp luật.
Thúc đẩy sử dụng năng lượng tái tạo, nâng cao hiệu suất năng lượng và giảm tiêu hao năng lượng trong cơ sở sản xuất, công trình và hạ tầng đô thị; thực hiện chương trình điện mặt trời mái nhà tại công trình phù hợp, bảo đảm an toàn. Đối với chỉ tiêu năng lượng tái tạo, giao cơ quan chuyên ngành rà soát, xác lập và cập nhật theo quy hoạch của ngành và định hướng đổi mới, mô hình phát triển gắn với xác lập mô hình tăng trưởng hai con số của Thủ đô, đồng thời duy trì mục tiêu giảm tiêu hao năng lượng sơ cấp trên mỗi đơn vị GRDP khoảng 1- 1,5%/năm.
Thành phố khuyến khích lắp đặt điện mặt trời mái nhà tại các KCN.
Nghiên cứu xây dựng và triển khai chương trình điện mặt trời mái nhà tại công trình công, khu công nghiệp, khu công nghệ cao, cụm công nghiệp và các cơ sở đủ điều kiện, bảo đảm phù hợp quy hoạch, pháp luật về điện lực, an toàn và khả năng đấu nối; ưu tiên mô hình tự sản xuất, tự tiêu thụ và kết hợp giải pháp lưu trữ năng lượng khi phù hợp. Nội dung này là bước cụ thể hóa định hướng tăng sử dụng năng lượng tái tạo.
Tổ chức phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn thành cấu phần quan trọng của mô hình tăng trưởng Thủ đô; khuyến khích doanh nghiệp áp dụng mô hình 3R (giảm thiểu - tái sử dụng - tái chế), hệ thống quản lý môi trường, quản lý năng lượng và các tiêu chuẩn phù hợp; nghiên cứu hình thành cơ chế phối hợp chính quyền - doanh nghiệp - cộng đồng trong thu gom, phân loại, tái chế chất thải và phát triển chuỗi giá trị tuần hoàn. Thúc đẩy tuần hoàn vật liệu, nước và sản phẩm trong toàn chuỗi giá trị; phát triển ngành công nghiệp tái chế, xử lý chất thải, công nghiệp môi trường; khuyến khích khu công nghiệp, cụm công nghiệp sinh thái và cộng sinh công nghiệp./.
Đức Bình