Đẩy mạnh cơ giới hóa khâu gieo cấy đang trở thành một trong những giải pháp trọng tâm của ngành nông nghiệp Hưng Yên nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất lúa trong bối cảnh lao động nông thôn ngày càng thiếu hụt và chi phí sản xuất không ngừng gia tăng. Việc đưa máy cấy vào đồng ruộng giúp giảm đáng kể lượng giống gieo, bảo đảm mật độ cấy đồng đều, tạo điều kiện để cây lúa sinh trưởng khỏe, hạn chế sâu bệnh và nâng cao năng suất.
Đồng thời, cơ giới hóa còn giúp rút ngắn thời gian xuống giống, bảo đảm khung thời vụ, đặc biệt trong điều kiện thời tiết diễn biến thất thường. Những năm gần đây, nhiều hợp tác xã và hộ nông dân trên địa bàn tỉnh đã mạnh dạn đầu tư máy cấy, kết hợp sử dụng mạ khay và áp dụng các quy trình canh tác tiên tiến.
Cùng với chính sách hỗ trợ của tỉnh và ngành nông nghiệp, tỷ lệ cơ giới hóa trong sản xuất lúa từng bước được nâng lên, góp phần giảm sức lao động, tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả kinh tế và thúc đẩy quá trình chuyển đổi từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa theo hướng hiện đại. Tại xã Tây Tiền Hải, vụ mùa này, toàn xã gieo cấy trên 1.000ha lúa, trong đó xã định hướng nhóm lúa thuần chất lượng cao (ĐS1, Bắc thơm số 7, N97, Đài Thơm, ST25) chiếm 45 - 50% diện tích; còn lại là nhóm lúa thuần năng suất cao (TBR1, BC15, Q5).
Những vụ gần đây, diện tích cấy bằng máy tại xã Tây Tiền Hải tăng qua từng vụ. Để mở rộng diện tích cấy bằng máy, xã đã chỉ đạo các HTX quy hoạch vùng lúa cấy bằng máy tập trung, thuận lợi tưới, tiêu nước; kế hoạch sản xuất phải được xây dựng sớm và cụ thể, từ đó chủ động triển khai dịch vụ mạ khay, máy cấy.
Đến nay, toàn xã có 231 máy cấy các loại; tỉ lệ cấy bằng máy chiếm trên 70% diện tích, qua đó giúp đẩy nhanh tiến độ gieo cấy trong khung thời vụ tốt nhất. Theo đánh giá của ngành nông nghiệp, lúa cấy bằng máy nông, mật độ cây lúa đồng đều nhờ đó phát huy được hiệu ứng hàng biên, ruộng lúa thông thoáng, ít sâu bệnh nên giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật; năng suất lúa tăng từ 10 - 15% so với cấy bằng tay.
Ngoài ra, việc sử dụng máy cấy còn giúp các HTX quy hoạch được vùng sản xuất gieo cấy cùng một loại giống, cùng trà thuận lợi cho việc chăm sóc, thu hoạch, từng bước hình thành các vùng sản xuất lúa hàng hóa tập trung, góp phần thay đổi tập quán sản xuất lúa nhỏ lẻ, manh mún. Chính sách hỗ trợ của tỉnh chính là động lực để các cơ sở sản xuất mạ khay mở rộng quy mô sản xuất trong các năm tới.
Cơ giới hoá quá trình gieo cấy lúa giúp người dân Hưng Yên giảm sức lao động, tăng năng suất. (Ảnh: BH).
Bước đầu, các hộ nông dân tham gia mô hình cấy lúa bằng máy đã có thay đổi nhận thức, giải quyết tình trạng bỏ hoang ruộng đất ở một số địa phương trong những năm gần đây.
Tại xã Đông Hưng, ngay từ vụ mùa năm 2015, HTX Dịch vụ nông nghiệp Nguyên Xá, đưa mạ khay, máy cấy vào sản xuất, đến nay, diện tích cấy bằng máy đạt 98%, trong đó 100% mạ được gieo bằng khay. Đại diện HTX cho biết, địa phương có làng nghề sản xuất bánh kẹo truyền thống thu hút nhiều lao động ở các độ tuổi với thu nhập bình quân từ 6 đến 8 triệu đồng/người/tháng.
Trong điều kiện thiếu lao động, thời tiết nắng nóng, việc đưa máy cấy xuống đồng rất hiệu quả, được người dân tích cực hưởng ứng. Nếu áp dụng phương thức cấy thủ công như trước, nông dân cần 2 - 3 tuần để hoàn thành gieo cấy hơn 254ha lúa mùa. Nhưng với 17 máy cấy loại 4 hàng, 6 hàng xuống đồng, tiến độ sản xuất được rút gọn xuống chỉ còn 7 - 10 ngày. Có máy cấy, tiến độ gieo cấy lúa được đẩy nhanh, tránh được rủi ro thiên tai khó lường. Lúa cấy máy do bảo đảm mật độ theo tiêu chuẩn nên ít sâu bệnh, chi phí thuốc trừ sâu giảm, năng suất tăng 10 - 15%.
Theo rà soát của ngành chuyên môn, toàn tỉnh có trên 30 cơ sở sản xuất mạ khay có quy mô từ 10.000 khay mạ/vụ trở lên, trong đó có 3 cơ sở lớn với quy mô từ 35.000 khay mạ/vụ trở lên.
Năm 2025, diện tích cấy bằng máy toàn tỉnh đạt trên 55.200ha, chiếm gần 30% tổng diện tích gieo cấy. Để đẩy mạnh ứng dụng mạ khay, cấy máy vào sản xuất, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu UBND tỉnh cơ chế, chính sách hỗ trợ đồng thời phối hợp cùng các địa phương tăng cường tuyên truyền, vận động các cá nhân, tổ chức sản xuất, kinh doanh đẩy mạnh tích tụ ruộng đất để áp dụng mô hình gieo mạ khay, cấy bằng máy.
Khuyến khích thành lập các tổ hợp tác, HTX chuyên sản xuất mạ khay, cấy bằng máy; hỗ trợ xây dựng và triển khai các mô hình cơ giới đồng bộ từ khâu làm đất đến khâu thu hoạch, sấy lúa. Tiếp tục đầu tư xây dựng hệ thống giao thông, thủy lợi nội đồng, tạo điều kiện thuận lợi đưa máy móc vào phục vụ sản xuất, từng bước hình thành vùng sản xuất lúa hàng hóa tập trung, tăng thu nhập cho nông dân.
Trong thời gian tới, Hưng Yên tiếp tục xác định cơ giới hóa khâu gieo cấy là nền tảng để phát triển nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả và bền vững. Bên cạnh việc mở rộng diện tích cấy bằng máy, tỉnh sẽ tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp nhằm hình thành các vùng sản xuất tập trung, tạo điều kiện thuận lợi cho việc ứng dụng đồng bộ cơ giới hóa và các tiến bộ khoa học - kỹ thuật.
Đồng thời, ngành nông nghiệp sẽ đẩy mạnh tập huấn kỹ thuật, hỗ trợ chuyển giao công nghệ, phát triển dịch vụ cơ giới và khuyến khích đầu tư máy móc phù hợp với điều kiện đồng ruộng của từng địa phương. Việc cơ giới hóa không chỉ giúp giảm chi phí, nâng cao năng suất và chất lượng lúa gạo mà còn góp phần giải quyết bài toán thiếu lao động nông nghiệp, nâng cao thu nhập cho người dân và tăng sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường. Đây cũng là tiền đề quan trọng để Hưng Yên thực hiện hiệu quả quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp, xây dựng nền sản xuất xanh, thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Huyền Thương