Vĩnh Long xác định rõ các vùng rủi ro thiên tai, chủ động ứng phó

Với vị trí địa lý và địa hình sông nước đặc trưng, Vĩnh Long đóng vai trò trung tâm giao thương quan trọng giữa Đông và Tây sông Mê Kông, là cầu nối giữa vùng duyên hải Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ. Tuy nhiên, điều kiện tự nhiên này cũng là nguyên nhân dẫn đến tỉnh thường xuyên phải chịu tác động của biến đổi khí hậu và các loại hình thiên tai như: xâm nhập mặn, sạt lở bờ sông, bờ biển, dông lốc, bão, áp thấp nhiệt đới…

Hệ thống thủy văn của tỉnh chịu ảnh hưởng chế độ bán nhật triều không đều của biển Đông thông qua các sông lớn là sông Tiền, sông Hậu và phân lưu chính như sông Cổ Chiên, Hàm Luông và Ba Lai. Các sông có lượng nước ngọt dồi dào vào mùa mưa, nhưng vào mùa khô thì lại chịu ảnh hưởng mạnh của thuỷ triều và xâm nhập mặn.

Lũ trong tỉnh chịu ảnh hưởng chủ yếu từ thượng nguồn sông Mekong và mưa nội vùng, thường diễn ra từ tháng 8 đến tháng 11, đỉnh lũ vào tháng 9–10 (tháng 8, tháng 9 âm lịch); Xói lở bờ sông diễn biến phức tạp, tập trung tại các đoạn sông cong, khu vực dân cư đông, đặc biệt dọc sông Hậu, Cổ Chiên, Hàm Luông, Măng Thít. Bình quân mỗi năm, tỉnh mất 15 - 30ha đất ven sông, ảnh hưởng đến hạ tầng giao thông và đời sống dân cư.

Trước tình hình thiên tai ngày càng diễn biến phức tạp, khó lường tỉnh xác định rõ khu vực có thể xảy ra thiên tai. Trong đó, với khu vực có thể bão đổ bộ thuộc các xã, phường ven biển, ven sông lớn và các xã cù lao gồm: Phường Duyên Hải, phường Trường Long Hòa; các xã: Long Vĩnh, Đông Hải, Long Hữu, Mỹ Long, Long Hòa, Hòa Minh, Quới Thiện, An Bình, An Qui, Thạnh Phong, Thạnh Hải, Thạnh Phú, Tân Thủy, Bảo Thạnh, Thới Thuận,…

Vùng nguy cơ ngập lụt tại các xã: Phong Thạnh, Tân Hòa, Lưu Nghiệp Anh, Đông Hải, Hiệp Mỹ, Long Hữu, Long Hòa, Hòa Minh, Thạnh Phong, Thạnh Hải, An Hiệp, Tân Thủy, Bảo Thạnh, Phú Thuận, Giao Long, Phước Mỹ Trung, Tân Phú, Quới Thiện, An Bình, Lục Sĩ Thành,...;

Tình trạng sạt lở bờ sông trên địa bàn tỉnh diễn biến phức tạp. 

Các xã: Long Hữu, Thạnh Phong, Thạnh Hải, An Hiệp, Tân Thủy, Phú Thuận, Giao Long, Chợ Lách, Vĩnh Thành, Cái Nhum, Phú Phụng, An Bình, Lục Sĩ Thành,...nguy cơ cao xảy ra sạt lở; Các khu vực dự kiến lốc xoáy: Phường Đông Thành, phường Long Đức; các xã: Phong Thạnh, Tân Hòa, Hàm Giang, Long Thành, Long Hữu, Thạnh Phong, Thới Thuận, Giao Long, Cái Nhum, Quới Thiện; Khu vực trọng điểm hạn thường xảy ra tại các nội địa vùng đầu nguồn sông Hậu: Phú Quới, Hòa Hiệp.

Khu vực trọng điểm xâm nhập mặn thường xảy ra: Khu vực ven sông Hậu: Cù lao Lục Sĩ Thành và các xã Tân Hòa, Hùng Hòa, Tập Sơn, Lưu Nghiệp Anh, Trà Cú, Hàm Giang, Đại An, Long Vĩnh, Long Thành, Đông Hải, Long Hữu, phường Trường Long Hòa, phường Duyên Hải,...; Khu vực các xã ven biển, ven sông Cổ Chiên: Phường Hòa Thuận, phường Long Đức; các xã: Long Hòa, Hòa Minh, Quới Thiện, Hiệp Mỹ, Cầu Ngang, Mỹ Long, Vinh Kim, Hưng Mỹ, Mỏ Cày, Thành Thới, Hương Mỹ, Đại Điền, Quới Điền, An Qui, Thạnh Phong, Thạnh Hải,...; 

Khu vực ven biển, ven sông Hàm Luông: Phường An Hội, phường Bến Tre; các xã: Thạnh Phú, Phước Long, Tân Hào, Hưng Nhượng, An Ngãi Trung, An Hiệp, Ba Tri, Tân Thủy, Bảo Thạnh, Tân Xuân, Mỹ Chánh Hòa, Thạnh Phước, Thới Thuận,..; Khu vực ven sông Ba Lai: Thạnh Phước, Bảo Thuận, Thạnh Trị, Lương Hòa, Châu Hưng, Giao Long, Phú Túc,...; Khu vực nước mặn có thể lấn sâu vào nội đồng bao gồm các Mỹ Chánh Hòa, Tân Xuân... 

Trong những năm qua, tỉnh Vĩnh Long đã đầu tư xây dựng các công trình góp phần rất lớn trong việc phòng chống thiên tai tạo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và ổn định đời sống của nhân dân. Việc thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng xã nông thôn mới trong những năm qua đã từng bước xây dựng, nâng cấp cơ sở hạ tầng trong các lĩnh vực: giáo dục, y tế, giao thông, thông tin liên lạc,...đã góp phần hỗ trợ rất lớn cho công tác phòng chống thiên tai, tạo điều kiện thuận lợi trong việc tổ chức sơ tán dân, di dời dân khi có bão, Áp thấp nhiệt đới.

Thời gian qua, UBND tỉnh quan tâm, chỉ đạo thực hiện tốt công tác theo dõi, dự báo, cảnh báo sớm thiên tai, công tác ứng phó thiên tai trên địa bàn tỉnh; theo đó, đầu tư hệ thống dự báo khí tượng thủy văn, hệ thống theo dõi, giám sát thiên tai chuyên dùng chuẩn hóa và hiện đại, toàn tỉnh hiện có 02 trạm cảnh báo lốc, sét tự động và 66 trạm, điểm đo quan trắc khí tượng, thủy văn phục vụ công tác phòng, chống thiên tai (trong đó: 39 trạm đo mặn; 8 trạm, điểm đo mực nước, 19 trạm đo mưa). Bên cạnh đó, tỉnh còn có 11 trạm khí tượng thủy văn nội đồng quan trắc các yếu tố mực nước, mưa, xâm nhập mặn. 

Trong năm 2026, tỉnh tập trung thực hiện các nhiệm vụ: Tuyên truyền, phát động nhân dân, doanh nghiệp tích cực trữ nước ngọt; xây dựng kế hoạch, phương án phòng chống, ứng phó xâm nhập mặn mùa khô hàng năm phù hợp với dự báo tình hình nguồn nước, xâm nhập mặn và khả năng đáp ứng nhu cầu dùng nước của hệ thống công trình thủy lợi, cấp nước trong thời gian tới;

Triển khai thực hiện đồng bộ các giải pháp ứng phó: Thực hiện thời vụ gieo trồng hợp lý, phù hợp với điều kiện nguồn nước, tình hình xâm nhập mặn; đắp đập tạm ngăn mặn, đào ao trữ nước phân tán theo quy mô hộ/nhóm hộ gia đình, bảo đảm chủ động cung cấp đủ nhu cầu nước tối thiểu cho sinh hoạt, chăn nuôi, cây trồng lâu năm khi xảy ra hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn; rà soát diện tích vườn cây ăn trái, cây giống, hoa kiểng có nguy cơ ảnh hưởng của hạn hán, xâm nhập mặn, chi tiết đến từng loại cây trồng và từng vùng trồng để xây dựng giải pháp ứng phó phù hợp;

Các công trình phòng chống thiên tai trong đó có các đập ngăn mặn trữ ngọt được đầu tư, hoàn thiện. 

Tiếp tục đầu tư, xây dựng các công trình phòng chống thiên tai, thủy lợi, đê điều, cấp nước nhằm đảm bảo nguồn nước ngọt cho sản xuất nông nghiệp và dân sinh trong mùa khô hàng năm cũng như các dự án có lồng ghép mục tiêu phòng, chống thiên tai trên địa bàn tỉnh; Tổ chức kiểm tra, đánh giá khả năng đảm bảo an toàn công trình phòng, chống thiên tai trong mùa mưa bão: kiểm tra, đánh giá hiện trạng công trình, lập danh mục các công trình bị hư hỏng, xuống cấp có nguy cơ mất an toàn (nếu có) để kịp thời xử lý, không để xảy ra sự cố mất an toàn cho công trình.

Vĩnh Long chuẩn bị lực lượng, vật tư, phương tiện dự phòng, đảm bảo ứng phó ngay khi có sự cố xảy ra, bảo đảm thực hiện việc xử lý sự cố công trình theo phương châm “4 tại chỗ”; đối với các công trình phòng, chống thiên tai đang thi công, yêu cầu các đơn vị là chủ đầu tư công trình tăng cường kiểm tra, đôn đốc, phát hiện và giải quyết kịp thời các khó khăn vướng mắc, tập trung nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ thi công các công trình; sớm hoàn thành đưa công trình vào sử dụng trước mùa mưa, bão, lũ, triều cường, đồng thời xây dựng phương án bảo đảm an toàn cho công trình khi có lũ, bão;

Tăng cường công tác quản lý đê điều; đánh giá hiện trạng hệ thống đê điều, bờ bao, xây dựng phương án bảo vệ các điểm xung yếu đê điều: xây dựng phương án về bảo vệ các điểm xung yếu của công trình trong mùa mưa, bão (mỗi phương án bảo vệ phải có thuyết minh cụ thể, trong đó nêu rõ hiện trạng công trình, dự kiến các tình huống bất lợi nhất có thể xảy ra; giải pháp xử lý;

UBND các xã, phường chỉ đạo thành lập và phân công nhiệm vụ cho thành viên Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự cấp xã, gắn với trách nhiệm người đứng đầu. Tổ chức xây dựng, triển khai thực hiện kế hoạch phòng, chống thiên tai theo quy định; Kiểm tra, rà soát phương án ứng phó thiên tai trên địa bàn theo phương châm “bốn tại chỗ”, nhất là phương án bảo đảm an toàn đê điều, công trình thủy lợi; tổ chức diễn tập theo phương án được phê duyệt.

Chỉ đạo lồng ghép nội dung phòng chống, thiên tai vào quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án của địa phương. Rà soát, kiểm tra các vị trí xung yếu, khu vực có nguy cơ cao xảy ra thiên tai trên địa bàn để đề xuất, triển khai các biện pháp phòng ngừa và ứng phó nhằm đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản cho người dân, doanh nghiệp và nhà nước. Tiếp tục thực hiện lắp các biển cảnh báo nguy hiểm tại những khu vực xung yếu trên địa bàn. Đẩy nhanh tiến độ đầu tư xây dựng các công trình nâng cấp bờ bao phòng, chống triều cường, tiêu thoát nước, phòng, chống sạt lở bờ sông để sớm hoàn thành, đưa vào sử dụng.

Triển khai thực hiện Đề án nâng cao nhận thức cộng đồng và quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng; củng cố, nâng cấp đê điều, công trình thủy lợi; bổ sung trang thiết bị, công cụ hỗ trợ, tổ chức tập huấn, đào tạo nâng cao năng lực cho lực lượng làm công tác phòng, chống thiên tai tại địa phương, nhất là cơ quan trực tiếp tham mưu giúp việc cho Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự cấp xã và lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai tại cơ sở./. 

Hoàng Long