Trước diễn biến ngày càng khó lường của thiên tai, sạt lở, TP.Cần Thơ đang tăng cường ứng dụng công nghệ hiện đại để nâng cao khả năng nhận diện và dự báo nguy cơ. Thay vì chỉ xử lý khi sự cố xảy ra, việc thu thập, phân tích dữ liệu giúp cơ quan chức năng có thêm cơ sở đánh giá những khu vực tiềm ẩn rủi ro.
Các công cụ quan trắc và công nghệ số có thể hỗ trợ theo dõi biến động địa hình, mực nước và những dấu hiệu bất thường, từ đó phục vụ công tác cảnh báo sớm. Dữ liệu được cập nhật thường xuyên cũng tạo điều kiện để thông tin cảnh báo đến chính quyền cơ sở và người dân nhanh hơn, nhất là tại những khu vực có nguy cơ sạt lở.
Việc đưa công nghệ vào dự báo vì vậy không chỉ nâng cao độ chính xác của thông tin mà còn rút ngắn thời gian chuẩn bị phương án ứng phó. Đây là hướng tiếp cận phù hợp trong bối cảnh yêu cầu phòng ngừa thiên tai ngày càng đặt nặng yếu tố chủ động, dựa trên dữ liệu và khả năng cảnh báo trước khi rủi ro chuyển thành sự cố. Theo thống kê, TP.Cần Thơ có hơn 35km bờ sông, bờ biển bị sạt lở cùng hàng chục đợt dông lốc từ đầu năm đến nay đang đe dọa trực tiếp đến an toàn của người dân.
Đứng trước nguy cơ thiên tai gia tăng, địa phương này đã ban hành kế hoạch ứng phó toàn diện, trong đó xem công nghệ viễn thám, AI là cốt lõi để chủ động dự báo, di dời dân đến nơi an toàn từ sớm. Theo đó, đưa ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm giải pháp đột phá là nội dung then chốt trong Kế hoạch số 418/KH-UBND do UBND TP Cần Thơ nhằm triển khai thực hiện Nghị quyết số 116/NQ-CP của Chính phủ và Kế hoạch số 42-KH/TU của Ban Thường vụ Thành ủy.
Cụ thể, thành phố sẽ tiến hành hiện đại hóa hệ thống quan trắc, cảnh báo sớm; ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ viễn thám, máy bay không người lái và dữ liệu lớn (Big Data) để dự báo, phân vùng rủi ro, quản lý thiên tai trên môi trường số. Bên cạnh giải pháp công nghệ, Kế hoạch 418/KH-UBND đề ra các nhóm nội dung trọng tâm khác: Tăng cường sự lãnh đạo, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, thực hiện phân cấp theo phương châm "bốn tại chỗ"; rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách, quy chuẩn kỹ thuật hạ tầng (đê bao, thoát lũ, năng lượng, thông tin) và cập nhật thường xuyên kịch bản ứng phó siêu bão, triều cường, xâm nhập mặn, ngập lụt.
TP.Cần Thơ sử dụng hiệu quả nguồn lực, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số để giảm thiểu tối đa thiệt hại do thiên tai gây ra. (Ảnh minh hoạ).
Thành phố cũng kiện toàn ban chỉ huy phòng thủ dân sự các cấp, củng cố lực lượng xung kích và đẩy mạnh huấn luyện; huy động, sử dụng hiệu quả nguồn lực (Nhà nước giữ vai trò chủ đạo kết hợp xã hội hóa và Quỹ Phòng, chống thiên tai);
Đồng thời đổi mới tuyên truyền, đưa kiến thức vào nhà trường; tăng cường hợp tác quốc tế, liên kết vùng; siết chặt thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm liên quan đến an toàn đê điều, lòng sông, bãi sông. Chỉ đạo công tác triển khai, lãnh đạo UBND TP.Cần Thơ yêu cầu, các ngành chức năng và địa phương tập trung theo dõi triều cường, chủ động tham mưu chống ngập; kiểm tra, rà soát sớm đưa ra phương án khắc phục điểm sạt lở nhằm đảm bảo an toàn dân sinh.
Song song, chủ động xây dựng kế hoạch ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn mùa khô 2026-2027; tổ chức cứu hộ theo phương châm "4 tại chỗ"; thiết lập cơ chế phối hợp liên xã, nâng cao chất lượng dự báo và truyền tin đến người dân. Chiến lược ứng phó quy mô này xuất phát từ thực tế thiên tai phức tạp tại địa phương.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.Cần Thơ cho biết, từ đầu năm 2026 đến nay, thành phố đã xảy ra 329 điểm sạt lở bờ sông, bờ biển với tổng chiều dài trên 35,5km, làm thiệt hại 103 căn nhà. Ngoài ra, 22 đợt mưa giông lốc cũng ảnh hưởng 117 căn nhà, ước thiệt hại tài sản trên 2 tỷ đồng. Trước tình hình trên, Sở đã tham mưu trình UBND thành phố phê duyệt 13 quyết định tình huống khẩn cấp về sạt lở (gồm cả xã Nhơn Ái) để khẩn trương thực hiện công trình khắc phục.
UBND TP đã phê duyệt hỗ trợ gần 5,4 tỷ đồng từ Quỹ Phòng, chống thiên tai (hỗ trợ hộ dân bị ảnh hưởng hơn 2,3 tỷ đồng, khắc phục sạt lở trên 2,9 tỷ đồng; ngày 28.8.2026 xem xét hỗ trợ đợt 3 số tiền 677 triệu đồng).
Ứng dụng công nghệ trong dự báo thiên tai, sạt lở đang mở thêm một phương thức để Cần Thơ chuyển từ ứng phó bị động sang chủ động nhận diện rủi ro. Khi nguy cơ được phát hiện sớm, chính quyền có thêm thời gian kiểm tra hiện trường, cảnh báo người dân, tổ chức di dời hoặc triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn.
Đối với công tác phòng chống thiên tai, mỗi khoảng thời gian có được trước khi sự cố xảy ra đều có ý nghĩa trong việc hạn chế thiệt hại. Cùng với đầu tư công nghệ, việc duy trì hệ thống quan trắc, cập nhật dữ liệu và nâng cao năng lực sử dụng thông tin của cán bộ cơ sở sẽ quyết định hiệu quả cảnh báo. Đây cũng là cơ sở để Cần Thơ từng bước hình thành phương thức quản lý thiên tai dựa nhiều hơn vào dữ liệu, tăng khả năng thích ứng và bảo vệ an toàn cho người dân trước những diễn biến bất thường.
Lê Giang