Vùng Thủ đô đang là khu vực phát triển năng động với tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa và gia tăng dân số thuộc nhóm cao nhất cả nước. Tuy nhiên, quá trình phát triển nhanh cũng đặt ra nhiều áp lực đối với môi trường. Các vấn đề như ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước, quản lý chất thải rắn, bảo đảm an ninh nguồn nước, tiêu thoát nước, chống úng ngập hay ứng phó sự cố môi trường ngày càng mang tính liên vùng, vượt ra ngoài phạm vi quản lý của từng địa phương.
Thực tế cho thấy, chất lượng không khí tại Hà Nội chịu tác động từ nhiều nguồn phát thải trong khu vực; hệ thống sông ngòi liên tỉnh, như sông Cầu, sông Đáy, sông Nhuệ… đều có sự liên thông về nguồn nước. Nếu chỉ giải quyết theo từng địa phương riêng lẻ sẽ khó đạt hiệu quả như mong muốn. Vì thế, rất cần cơ chế phối hợp chính thức giữa các địa phương được xem là yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn hiện nay.
Ảnh minh họa
Theo các chuyên gia, việc xây dựng quy chế phối hợp Vùng Thủ đô trong quản lý môi trường không chỉ cụ thể hóa Luật Thủ đô, mà còn tạo hành lang pháp lý giúp các địa phương cùng chia sẻ trách nhiệm, nguồn lực và thông tin trong bảo vệ môi trường. Quy chế được xây dựng trên nguyên tắc không làm phát sinh tổ chức bộ máy mới, không làm thay đổi chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền của các địa phương. Ngược lại, cơ chế phối hợp sẽ hướng tới tăng cường liên kết vùng, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời bảo đảm hài hòa lợi ích và trách nhiệm giữa các bên tham gia.
Theo UBND TP. Hà Nội, để đưa quy chế vào cuộc sống, các địa phương trong Vùng Thủ đô cần triển khai ngay một số nhiệm vụ. Đơn cử, xây dựng cơ sở dữ liệu môi trường vùng; thực hiện kiểm kê môi trường liên vùng; xây dựng đề án quan trắc môi trường; hình thành hệ thống dự báo, cảnh báo môi trường; xây dựng kế hoạch môi trường Vùng Thủ đô; xây dựng các kịch bản ứng phó sự cố môi trường liên vùng; bảo đảm an ninh nguồn nước và kiểm soát nguy cơ úng ngập, ô nhiễm xuyên địa giới hành chính.
Được biết, mới đây, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND TP. Hà Nội, UBND tỉnh Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên và Ninh Bình đã ký kết Quy chế phối hợp Vùng Thủ đô trong quản lý môi trường. Việc ký kết quy chế đánh dấu bước chuyển từ phối hợp theo từng vụ việc sang cơ chế hợp tác thường xuyên, bài bản và dựa trên dữ liệu khoa học. Đây được kỳ vọng là công cụ quan trọng giúp nâng cao năng lực dự báo, kiểm soát ô nhiễm, ứng phó với các nguy cơ môi trường, bảo đảm an ninh nguồn nước, cải thiện chất lượng không khí và sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên…/.
NGỌC HÂN