Thái Nguyên: Tăng tốc chuyển đổi số, nâng hiệu quả kinh tế tập thể

Nghị quyết số 01-NQ/TU ngày 31/12/2020 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về Chương trình chuyển đổi số tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2021-2025, tầm nhìn đến năm 2030 được ban hành trong bối cảnh yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao hiệu quả quản lý ngày càng rõ nét. Sau 5 năm triển khai, chương trình chuyển đổi số của tỉnh đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực trên các lĩnh vực, trong đó nông nghiệp là ngành có sự chuyển biến khá rõ cả về nhận thức và hành động.

Việc ứng dụng công nghệ số được triển khai tương đối đồng bộ, góp phần nâng cao chất lượng, giá trị nông sản, mở rộng thị trường, thúc đẩy chuyển dịch từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, tạo nền tảng cho tái cơ cấu ngành theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững.

Một trong những dấu ấn quan trọng về chuyển đổi số nông nghiệp tại Thái Nguyên là việc ứng dụng công nghệ số vào quản lý quy trình sản xuất, truy xuất nguồn gốc. Nhiều hợp tác xã (HTX), tổ hợp tác và hộ sản xuất chủ động tiếp cận, sử dụng các nền tảng số, phần mềm quản lý trong hoạt động sản xuất nông nghiệp.

Trên những đồi chè rộng lớn, hệ thống tưới tiên tiến, tiết kiệm nước được đẩy mạnh áp dụng. 

Trước đây, việc ghi chép nhật ký canh tác chủ yếu thực hiện thủ công trên giấy, gây mất thời gian, khó kiểm soát và hạn chế khả năng truy xuất thông tin khi liên kết tiêu thụ hoặc xuất khẩu. Khi mạnh dạn đầu tư và ứng dụng cổng thông tin egap.vn, hợp tác xã đã từng bước thay đổi cách thức quản lý. Chỉ với điện thoại thông minh có kết nối internet, các thành viên có thể cập nhật đầy đủ lịch sử canh tác, từ khâu làm đất, gieo trồng, bón phân, phòng trừ sâu bệnh đến thu hoạch. Toàn bộ dữ liệu được lưu trữ tập trung, giúp hợp tác xã dễ dàng theo dõi, kiểm soát và đáp ứng yêu cầu về truy xuất nguồn gốc.

Khu vực phía Bắc tỉnh Thái Nguyên hiện có gần 490 HTX, trong đó đa phần hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực nông - lâm nghiệp, chế biến nông sản. Trước đây, phần lớn HTX vẫn duy trì phương thức quản lý truyền thống, ghi chép sổ sách thủ công, tiêu thụ sản phẩm thông qua thương lái hoặc thị trường nhỏ lẻ. Điều này khiến hoạt động sản xuất, kinh doanh thiếu tính minh bạch, khó mở rộng quy mô, giá trị gia tăng chưa cao.

Những năm gần đây, cùng với việc triển khai Chương trình chuyển đổi số quốc gia và các đề án, kế hoạch của tỉnh, nhiều HTX trên địa bàn đã bắt đầu thay đổi tư duy, từng bước tiếp cận công nghệ số. Từ việc sử dụng phần mềm kế toán, quản lý thành viên, đến việc xây dựng website, fanpage, đăng ký gian hàng trên sàn thương mại điện tử… chuyển đổi số đang dần hiện diện trong hoạt động thường ngày của các HTX.

Một trong những hiệu quả rõ nét nhất của chuyển đổi số đối với các HTX ở khu vực phía Bắc hiện nay là khả năng mở rộng thị trường tiêu thụ. Thông qua các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và nền tảng số, nhiều sản phẩm nông sản đặc trưng như: Miến dong, bí xanh thơm, gạo nếp, tinh dầu và các sản phẩm OCOP khác đã vượt ra khỏi phạm vi địa phương, tiếp cận người tiêu dùng ở nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước.

Theo đại diện HTX Thiên An (xã Phủ Thông): Hiện nay, HTX có 9 sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP gồm: Chuối sấy, thảo dược tắm, ngâm chân của người Dao đỏ, túi thổ cẩm, bộ lót ấm chén, khăn trải bàn, tranh treo tường, gối, móc treo chìa khoá bằng thổ cẩm đã có mặt trên các sàn thương mại điện tử lớn trong nước và được Chi nhánh Viettel Thái Nguyên hỗ trợ bản quyền phần mềm quản lý hàng hóa Shopone.

HTX cũng đã quản lý hàng hóa, hàng tồn kho, khách hàng, doanh thu trên nền tảng công nghệ thông tin một cách khoa học và hiệu quả. Đối với việc vận chuyển hàng hóa, HTX phối hợp với Viettelpost và VNPost nên việc chuyển sản phẩm tới khách hàng được thuận lợi và dễ dàng hơn. Nhờ thay đổi tư duy, tiếp cận công nghệ số, doanh thu của HTX tăng lên từng năm.

Việc áp dụng mã QR truy xuất nguồn gốc đã góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường về chất lượng, an toàn thực phẩm và tính minh bạch. Từ đó, nhiều HTX từng bước xây dựng được thương hiệu, giảm phụ thuộc vào thương lái, qua đó nâng cao doanh thu và thu nhập cho xã viên. 

Tại xã Võ Nhai, chuyển đổi số được triển khai gắn với sản phẩm đặc trưng là na thông qua mô hình “Vườn na Võ Nhai trên môi trường số”. Trong đó, HTX Dịch vụ Nông lâm nghiệp Phú Thượng giữ vai trò kết nối các hộ trồng na, hướng dẫn kỹ thuật, cập nhật dữ liệu sản xuất và tiêu thụ sản phẩm trên nền tảng số.

Điểm nổi bật của mô hình là mỗi cây na đều được gắn mã QR định danh, kết nối với hệ thống camera giám sát 24/7. Người tiêu dùng có thể theo dõi từ xa toàn bộ quá trình sinh trưởng, chăm sóc, thu hoạch. Nhờ đó, sản phẩm được minh bạch về chất lượng, đồng thời tạo trải nghiệm mới cho khách hàng. Hiện nay, mỗi cây na số có giá trị khoảng 6 triệu đồng, cao hơn so với cách bán truyền thống.

Nông sản của các địa phương được đẩy mạnh quảng bá, tiêu thụ trên các nền tảng số. 

Song song với chuyển đổi số trong sản xuất, Thái Nguyên chú trọng thúc đẩy chuyển đổi số trong khâu tiêu thụ nông sản. Các HTX và doanh nghiệp nông nghiệp được hỗ trợ xây dựng website, fanpage, gian hàng số, tham gia các sàn thương mại điện tử đồng thời đẩy mạnh quảng bá, giới thiệu sản phẩm trên các nền tảng mạng xã hội. 

Riêng trong ngành chè, không ít đơn vị chủ động ứng dụng các phần mềm truy xuất nguồn gốc, hệ thống bán hàng online, livestream marketing và mã hóa QR sản phẩm, như: HTX chè La Bằng, HTX chè sạch Đạt Phát, HTX Trà an toàn Phú Đô…Nhờ ứng dụng hiệu quả chuyển đổi số, đặc biệt là ứng dụng công nghệ cao trong khâu sản xuất của các HTX đã cho thấy hiệu quả rõ rệt cả về năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng. 

Chuyển đổi số đã trở thành nền tảng quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế số nông nghiệp tại Thái Nguyên. Quá trình này góp phần thay đổi tư duy sản xuất của nông dân, HTX và doanh nghiệp, hướng tới sản xuất hàng hóa theo chuỗi giá trị, lấy thị trường làm trung tâm. Thông qua ứng dụng công nghệ số, các HTX từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, mở rộng thị trường tiêu thụ, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng hiện đại và bền vững.

Bước sang giai đoạn 2026-2030, Thái Nguyên xác định tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số nông nghiệp theo hướng thực chất, hiệu quả, lấy người nông dân và HTX làm trung tâm, doanh nghiệp làm động lực, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm nền tảng. Trọng tâm là hoàn thiện hạ tầng số phục vụ nông nghiệp, mở rộng ứng dụng dữ liệu, truy xuất nguồn gốc, phát triển thương mại điện tử nông sản, gắn chuyển đổi số với xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế nông thôn./.

Ngọc Hà