Theo Quy định chống mất rừng và suy thoái rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), cà phê xuất khẩu vào thị trường EU phải chứng minh nguồn gốc hợp pháp và không được sản xuất trên diện tích gây mất rừng sau ngày 31/12/2020. Vì vậy, việc xác định vị trí, khoanh vẽ ranh giới từng lô cà phê là cơ sở để cơ quan chuyên môn đối chiếu với hiện trạng rừng, đất lâm nghiệp, kiểm tra thông tin vùng trồng. Người dân cần kê khai đầy đủ, chính xác thông tin diện tích, hiện trạng canh tác, phục vụ truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu của chuỗi cung ứng xuất khẩu.
Sơn La có trên 44.000 ha cà phê, phân bố tại nhiều xã, phường. Địa hình phức tạp, diện tích trồng phân tán, ranh giới nhiều lô đất chưa rõ ràng khiến công tác rà soát, thu thập dữ liệu gặp khó khăn. Trước tình hình trên từ tháng 8/2026, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 231 về triển khai đợt thi đua cao điểm 120 ngày rà soát diện tích cà phê trên đất lâm nghiệp, xây dựng dữ liệu phục vụ truy xuất nguồn gốc.
Đợt cao điểm diễn ra từ ngày 1/9 đến 30/12/2026, tập trung rà soát hiện trạng, thu thập thông tin đến từng lô cà phê, xác định diện tích sản xuất trên đất lâm nghiệp, phục vụ công tác quản lý vùng trồng và thực hiện yêu cầu EUDR. Để hỗ trợ các địa phương thực hiện nhiệm vụ, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức 50 lớp tập huấn về khảo sát, thu thập và cập nhật thông tin vùng trồng cà phê.
Dữ liệu về các vùng trồng cà phê tiếp tục được cập nhật.
Trước đó, từ ngày 5 đến 16/10, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh tổ chức 50 lớp tập huấn về công tác khảo sát, thu thập, cập nhật thông tin và xây dựng cơ sở dữ liệu vùng trồng cà phê tại 27 xã, phường trên địa bàn tỉnh, nhằm đáp ứng Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu. Tham gia tập huấn, các học viên được hướng dẫn sử dụng phần mềm Open Foris Ground; cập nhật thông tin chủ sử dụng, vị trí, diện tích, hiện trạng sản xuất; khoanh vẽ ranh giới vùng trồng, ghi nhận tọa độ, chụp ảnh thực địa và đồng bộ dữ liệu về hệ thống quản lý, phục vụ truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Đồng thời, thực hành trực tiếp tại vùng trồng cà phê để nắm vững quy trình, kỹ năng và áp dụng vào quá trình khảo sát, xây dựng cơ sở dữ liệu tại địa bàn.
Sau tập huấn, các địa phương sẽ triển khai rà soát, thu thập, cập nhật thông tin vùng trồng, phấn đấu hoàn thành 100% diện tích cà phê trước ngày 30/12/2026, làm cơ sở chuẩn hóa dữ liệu và xây dựng bản đồ hiện trạng. Quá trình này sẽ bóc tách diện tích cà phê trên đất lâm nghiệp để khoanh vùng quản lý và hướng dẫn chuyển đổi cây trồng; đồng thời, kiên quyết phân luồng, không xuất khẩu sang thị trường EU đối với sản phẩm cà phê canh tác trên đất rừng.
Việc chuẩn hóa thông tin vùng trồng, thực hiện truy xuất nguồn gốc sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch trong sản xuất, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của cà phê Sơn La. Để đẩy nhanh tiến độ rà soát, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành lập 16 tổ công tác hỗ trợ các xã, phường về kỹ thuật, hướng dẫn tháo gỡ vướng mắc. Tại cơ sở, cán bộ chuyên môn phối hợp với trưởng bản và các lực lượng liên quan trực tiếp cùng người dân xác định diện tích, ranh giới lô cà phê, thu thập và cập nhật dữ liệu.
Đến nay, 30 xã, phường trọng điểm đã triển khai thu thập dữ liệu vùng trồng cà phê, với tổng diện tích ghi nhận trên phần mềm là 47.166 ha, tương ứng 100.912 lô. Trong đó, các xã Mường Chanh, Nậm Lầu, Phiêng Pằn và Yên Sơn cơ bản hoàn thành việc rà soát. Dữ liệu sau khi thu thập được kiểm tra, hiệu chỉnh và xây dựng bản đồ hiện trạng cà phê toàn tỉnh. Bản đồ được đối chiếu với hiện trạng rừng, đất lâm nghiệp để phân loại các lô cà phê theo 3 mức rủi ro: Thấp, trung bình và cao.
Lực lượng kiểm lâm phối hợp với chính quyền địa phương và các đơn vị chuyên môn rà soát diện tích cà phê trên đất lâm nghiệp, đối chiếu hiện trạng sử dụng đất và thông tin vùng trồng. Những trường hợp có dấu hiệu biến động rừng, chưa rõ nguồn gốc đất hoặc ranh giới sẽ được kiểm tra, xác minh để phục vụ phân loại rủi ro. Đối với doanh nghiệp, HTX thu mua, chế biến cà phê, dữ liệu vùng trồng là cơ sở xác định nguồn nguyên liệu, kiểm soát xuất xứ và lập hồ sơ truy xuất theo yêu cầu của đối tác nhập khẩu.
Đáng chú ý, từ đầu tháng 10/2026, Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Cát Quế đã bàn giao cho Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Sơn La thông tin, dữ liệu về vùng trồng trên địa bàn các xã đã thực hiện đo đạc, thu thập, lập bản đồ phục vụ công tác quản lý, theo dõi, khai thác, cập nhật, truy xuất thông tin vùng trồng cà phê và kết nối sản xuất, tiêu thụ sản phẩm.
Cụ thể, Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Cát Quế đã từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu vùng trồng cà phê thông qua hoạt động đo đạc, thu thập, lập bản đồ số vùng nguyên liệu công ty liên kết với các hộ dân. Đến nay, tổng diện tích đã được đo đạc 19.508 ha với 23.551 nông hộ và 62.927 thửa đất trên địa bàn 18 xã, phường của tỉnh.
Các địa bàn đã thực hiện thu thập dữ liệu gồm các xã: Chiềng Mai, Mường Chanh, Chiềng Mung, Phiêng Cằm, Phiêng Pằn, Thuận Châu, Bình Thuận, Mường É, Nậm Lầu, Mường Khiêng, Muổi Nọi, Sốp Cộp, Púng Bánh, Mường Lạn, Chiềng La, phường Chiềng Cơi, phường Chiềng Sinh, phường Chiềng An.
Đơn vị đã cung cấp trực tiếp cho Sở Nông nghiệp và Môi trường các dữ tập dữ liệu điện tử, bản đồ số và danh mục mô tả chi tiết dữ liệu, gồm: Bản đồ đo diện tích vùng trồng cà phê tỷ lệ 1/10.000, hệ tọa độ VN-2000, được phân theo từng đơn vị hành chính cấp xã; bảng tổng hợp số thửa, diện tích, tên chủ sử dụng/quản lý theo hiện trạng; các file bản đồ số định dạng KML chứa đầy đủ dữ liệu thuộc tính; dữ liệu được xây dựng, quản lý bằng phần mềm MapInfo, QGIS; khả năng tích hợp, chồng xếp với các lớp dữ liệu quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch lâm nghiệp và nền bản đồ Google Earth để xây dựng, quản lý cơ sở dữ liệu vùng trồng cà phê toàn tỉnh.
Đây được xem là nguồn dữ liệu nền tảng có giá trị, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý vùng nguyên liệu, phục vụ truy xuất nguồn gốc và thúc đẩy kết nối giữa sản xuất với thị trường. Đồng thời, khẳng định sẽ quản lý, lưu trữ và khai thác nguồn dữ liệu đúng mục đích, tuân thủ nghiêm các quy định về bảo mật./.
Đức Tuấn