Theo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương, điểm căn bản của Dự thảo Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu là đổi mới phương thức quản lý thị trường xăng dầu theo hướng thị trường hơn, tinh gọn hệ thống phân phối và tăng quyền chủ động của doanh nghiệp đi đôi với trách nhiệm, minh bạch và sự giám sát của Nhà nước.
Về tổ chức thị trường, dự thảo tái cấu trúc hệ thống theo hướng giảm các tầng nấc trung gian không cần thiết, làm rõ vai trò và trách nhiệm của từng chủ thể từ tạo nguồn, đầu mối đến phân phối. Đối với thương nhân đầu mối, yêu cầu được đặt ra theo hướng phải có năng lực thực chất về tạo nguồn, hạ tầng và hệ thống phân phối, tương xứng với trách nhiệm bảo đảm nguồn cung. Đối với khâu phân phối, Dự thảo đơn giản hóa điều kiện, thủ tục hành chính, đồng thời tăng trách nhiệm về nguồn hàng, truy xuất nguồn gốc và kết nối, chia sẻ dữ liệu với cơ quan quản lý nhà nước.
(Ảnh minh họa)
Về cơ chế giá, thay đổi quan trọng là chuyển từ cơ chế Nhà nước công bố giá cơ sở và điều hành giá theo chu kỳ sang cơ chế doanh nghiệp chủ động quyết định giá trên cơ sở các nguyên tắc và phương pháp xác định giá được quy định. Doanh nghiệp phải công bố, kê khai giá, lưu giữ hồ sơ, chịu trách nhiệm và giải trình về các yếu tố hình thành giá; cơ quan quản lý nhà nước thực hiện kiểm tra, giám sát và áp dụng các biện pháp bình ổn theo pháp luật về giá khi cần thiết.
Đáng chú ý, trao quyền nhiều hơn cho doanh nghiệp để thị trường vận hành theo tín hiệu cung - cầu và cạnh tranh, nhưng quyền chủ động phải đi cùng trách nhiệm. Doanh nghiệp được chủ động hơn về tổ chức kinh doanh và quyết định giá, đồng thời phải hoạt động trong môi trường cạnh tranh, công khai, minh bạch, có trách nhiệm giải trình và chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý nhà nước. Qua đó, Nhà nước chuyển dần từ can thiệp trực tiếp vào hoạt động kinh doanh sang thiết lập "luật chơi", giám sát việc tuân thủ và can thiệp khi cần thiết, hướng tới một thị trường xăng dầu cạnh tranh, minh bạch, hiệu quả, đồng thời bảo đảm an ninh năng lượng, ổn định nguồn cung và quyền lợi của người tiêu dùng.
Khẩn trương trình dự thảo quy định mới về kinh doanh xăng dầu
Mới đây, Văn phòng Chính phủ ban hành văn bản gửi Bộ Công Thương truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về hoàn thiện dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 83/2014 của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu và các nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định này.
Theo đó, nhiệm vụ hoàn thiện dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 83/2014 về kinh doanh xăng dầu và các nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 83/2014, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, Bộ Xây dựng, Bộ Công an, Thanh tra Chính phủ và các bộ, cơ quan liên quan khẩn trương rà soát, hoàn thiện dự thảo Nghị định, bảo đảm thực hiện đầy đủ, thực chất chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, bảo đảm các yêu cầu: Tái cơ cấu, giảm số lượng thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, nâng cao năng lực tạo nguồn, dự trữ và trách nhiệm bảo đảm nguồn cung; có lộ trình thực hiện phù hợp, khả thi, không gây xáo trộn thị trường;
Cắt giảm thực chất, tối đa các khâu trung gian không cần thiết, khắc phục triệt để tình trạng mua bán xăng dầu lòng vòng, giảm chi phí lưu thông; tổ chức hệ thống phân phối tinh gọn, minh bạch, hiệu quả; Đổi mới cơ chế điều hành giá theo nguyên tắc thị trường có sự quản lý của Nhà nước; bảo đảm Nhà nước kiểm soát, giám sát được các yếu tố hình thành giá và giá bán xăng dầu, có đầy đủ công cụ điều tiết, bình ổn giá, không để xảy ra tình trạng đầu cơ, thao túng, tăng giá bất hợp lý; Phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an, Thanh tra Chính phủ rà soát, khắc phục các bất cập, sơ hở trong cơ chế, chính sách kinh doanh xăng dầu đã được chỉ ra qua kết quả thanh tra; không để lợi dụng chính sách nhằm trục lợi, gây thất thoát, lãng phí.
Thủ tướng Chính phủ yêu cầu khẩn trương lấy ý kiến các bộ, cơ quan liên quan đối với dự thảo Nghị định và các kiến nghị của Bộ Công Thương; tiếp thu, giải trình đầy đủ, hoàn thiện hồ sơ, trình Chính phủ chậm nhất trước ngày 10/11/2026. Người đứng đầu Bộ Công Thương chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về chất lượng và tiến độ thực hiện.
Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan chủ động xây dựng, triển khai các phương án bảo đảm nguồn cung xăng dầu trong mọi tình huống; tuyệt đối không để xảy ra thiếu hụt, đứt gãy nguồn cung, đáp ứng đầy đủ, kịp thời nhu cầu sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng của người dân và doanh nghiệp, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia./.
VŨ MINH