Đưa du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn, động lực tăng trưởng bền vững

Gần 10 năm thực hiện Nghị quyết số 08-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, du lịch Việt Nam đã có bước chuyển biến tích cực, khá toàn diện: nhận thức về vai trò, vị trí của du lịch được nâng lên; cơ chế, chính sách từng bước được hoàn thiện; thị trường ngày càng mở rộng; hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật, nguồn nhân lực phát triển, công tác quảng bá, xúc tiến và chuyển đổi số du lịch có nhiều tiến bộ… 

Du lịch ngày càng khẳng định vai trò và khả năng tạo giá trị gia tăng cao trong phát triển kinh tế-xã hội, tạo việc làm, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa; quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam. Năm 2025, Việt Nam đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế, tăng 20,4% so với năm 2024; phục vụ 137 triệu lượt khách nội địa. Đà tăng này tiếp tục được duy trì mạnh mẽ, từ tháng 1 đến tháng 8/2026, ngành du lịch đã đón 15,9 triệu lượt khách quốc tế và đang hướng tới hoàn thành mục tiêu đón 25 triệu lượt khách quốc tế của cả năm.

Du lịch ngày càng khẳng định vai trò và khả năng tạo giá trị gia tăng cao trong phát triển kinh tế-xã hội. 

Đóng góp vào sự tăng trưởng ấn tượng của ngành du lịch trong những năm qua, ngành du lịch Thủ đô đã đổi mới phương thức quản lý, nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch, trở thành điểm đến thu hút đông đảo du khách. Giai đoạn 2023–2025 ghi nhận đà phục hồi và tăng trưởng ấn tượng của du lịch Hà Nội. Lượng khách du lịch tăng bình quân 17%/năm, trong đó khách quốc tế đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 29,6%/năm và tổng thu từ khách du lịch tăng 19,6%/năm.

Đến năm 2025, Thủ đô đón 33,8 triệu lượt khách, bao gồm 7,9 triệu lượt khách quốc tế (chiếm khoảng 37,3% tổng lượng khách quốc tế cả nước, xếp thứ 2 toàn quốc), đạt tổng thu khoảng 134,5 nghìn tỷ đồng và đóng góp gần 7% vào GRDP của Thành phố. Thương hiệu du lịch Hà Nội liên tục được khẳng định qua các giải thưởng quốc tế lớn: ba năm liên tiếp (2023–2025) được World Travel Awards vinh danh là "Điểm đến thành phố hàng đầu châu Á"; năm 2025 được tạp chí Time Out xếp vào nhóm 20 điểm đến văn hóa hàng đầu thế giới và Tripadvisor bình chọn thuộc top 25 điểm đến văn hóa hàng đầu thế giới.

Tuy nhiên, ngành du lịch Thủ đô vẫn tồn tại những thách thức: Hiệu quả kinh tế và giá trị gia tăng chưa tương xứng với tiềm năng đặc thù; Thiếu hụt cơ sở lưu trú cao cấp và các tổ hợp vui chơi giải trí quy mô lớn; Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, chất lượng nguồn nhân lực cũng như công tác xúc tiến quốc tế và ứng dụng dữ liệu số chưa tạo được đột phá; Hạ tầng nội đô (bãi đỗ xe, điểm đón trả khách, nhà vệ sinh công cộng, biển chỉ dẫn đa ngôn ngữ) và chất lượng môi trường tại một số khu vực chưa đáp ứng yêu cầu.

Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ 4, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, yêu cầu bắt buộc đặt ra cho Hà Nội là phải chuyển mạnh từ phát triển du lịch dựa vào số lượng sang chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng cao. Du lịch phải khẳng định vị thế là ngành kinh tế tổng hợp dẫn dắt sự phát triển của thương mại, dịch vụ, giao thông, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo.  

Triển khai Chương trình hành động số 20-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới, giai đoạn 2026 – 2030, Hà Nội hướng tới xây dựng Thủ đô trở thành trung tâm du lịch hàng đầu của cả nước, hạt nhân dẫn dắt, điều phối liên kết phát triển du lịch vùng, một trong ba cực tăng trưởng du lịch quốc gia; trung tâm du lịch văn hóa - di sản, sáng tạo, sự kiện và dịch vụ du lịch chất lượng cao của khu vực và quốc tế;

Đồng thời phát triển du lịch theo hướng thông minh, hiện đại, xanh, bền vững, thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, quảng bá hình ảnh và nâng cao vị thế, sức mạnh mềm của Thủ đô và đất nước.

Cụ thể đến năm 2030, phấn đấu đón và phục vụ từ 47 - 50,5 triệu lượt khách du lịch; tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 295 - 340 nghìn tỷ đồng; quy mô phòng lưu trú du lịch tăng thêm tối thiểu 10.000 phòng cao cấp (hạng từ 4 - 5 sao); 3 khu du lịch được công nhận khu du lịch Quốc gia (khu du lịch hồ Hoàn Kiếm - phụ cận và khu phố cổ Hà Nội; khu du lịch Ba Vì; khu di tích quốc gia đặc biệt và thắng cảnh Hương Sơn) và các khu du lịch khác có đủ điều kiện. 

Hình thành được ít nhất 3 làng nghề, làng cổ là điểm đến du lịch chất lượng cao, có khả năng cạnh tranh trong khu vực, quốc tế và khả năng đáp ứng các tiêu chí, danh hiệu, giải thưởng quốc tế phù hợp (Làng cổ ở Đường Lâm - Sơn Tây đạt danh hiệu làng du lịch tốt nhất thế giới, làng nghề dệt lụa Vạn Phúc - Hà Đông, làng nghề gốm sứ Bát Tràng đạt danh hiệu quốc tế về du lịch làng nghề)...

Đồng thời, thành phố yêu cầu triển khai xây dựng Quy định phối hợp liên ngành trong giải quyết thủ tục cấp phép, chấp thuận tổ chức các sự kiện văn hóa, du lịch, thể thao, thương mại và sự kiện quốc tế của thành phố theo cơ chế “Một đầu mối - một thủ tục”. Rà soát rút ngắn thời gian cấp phép đối với thủ tục tổ chức hội nghị, hội thảo và các sự kiện quốc tế. Nâng cấp, hoàn thiện một số sản phẩm du lịch đặc trưng của Hà Nội và sản phẩm du lịch liên kết vùng bằng tàu hỏa. Triển khai tổ chức thực hiện chương trình nâng cao văn hóa du lịch, xây dựng môi trường du lịch, phát huy tinh thần “mỗi người dân Thủ đô là một đại sứ du lịch” gắn với xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh.

Hà Nội hướng tới mục tiêu trở thành một trong ba cực tăng trưởng du lịch quốc gia. 

Triển khai hiệu quả Nghị quyết số 34/2026 của HĐND thành phố quy định về phát triển kinh tế ban đêm, rà soát, lựa chọn các khu vực có đủ điều kiện, xây dựng phương án thí điểm mô hình du lịch - giải trí - thương mại hoạt động 24/7. Lựa chọn các trung tâm thương mại, trung tâm du lịch, điểm mua sắm có tỷ trọng khách quốc tế cao, đủ điều kiện để triển khai cơ chế hoàn thuế giá trị gia tăng; phối hợp với các cơ quan Trung ương và đơn vị liên quan chuẩn bị các điều kiện cần thiết để triển khai theo quy định hiện hành. 

Ngành du lịch tăng tốc hoàn thiện đầu tư các điều kiện để được công nhận 3 khu du lịch quốc gia (Ba Vì; khu di tích quốc gia đặc biệt và thắng cảnh Hương Sơn; khu vực hồ Hoàn Kiếm - phụ cận và khu phố cổ Hà Nội). Hoàn thành lập, triển khai đồ án Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 và Đề án bảo tồn, phát triển làng nghề, làng cổ, không gian văn hóa kết hợp du lịch đối với một số làng nghề: dệt lụa Vạn Phúc, gốm sứ Bát Tràng, khảm trai, sơn mài Chuyên Mỹ, làng cổ ở Đường Lâm, không gian văn hóa - lịch sử địa phương Minh Châu,… trên địa bàn các xã, phường trọng điểm thành điểm du lịch đạt tiêu chuẩn quốc tế...  

Một trong những nhiệm vụ quan trọng là phát triển sản phẩm công nghiệp văn hóa thương hiệu Thủ đô, quốc gia, quốc tế phù hợp với từng phân khúc thị trường khách trên địa bàn các phường: Hoàn Kiếm, Cửa Nam. Hình thành và phát triển các Trung tâm công nghiệp văn hóa, Khu phố thương mại và văn hóa (BID) giai đoạn 2026 - 2030 gắn với du lịch. Phát triển du lịch ẩm thực của Thủ đô; phát triển các Trung tâm ẩm thực; tổ chức liên hoan ẩm thực và du lịch làng nghề, phố nghề Hà Nội định kỳ hằng năm, thúc đẩy xuất khẩu chuỗi giá trị và thương hiệu ẩm thực Hà Nội ra thị trường quốc tế.

Hình thành và phát triển mới 3 - 5 tuyến phố đi bộ gắn với tuyến phố ẩm thực, biểu diễn văn hóa theo chủ đề, du lịch đêm; 3 - 5 mô hình du lịch nông nghiệp, nông thôn; 2 - 3 tổ hợp du lịch thể thao chuyên nghiệp. Phát triển không gian văn hóa, du lịch, vui chơi giải trí quanh hồ Hoàn Kiếm, hồ Tây; thu hút khoảng 5 triệu lượt khách hằng năm. Xây dựng và phát triển hệ sinh thái sản phẩm du lịch “Hà Nội 12 tháng - 12 sắc màu trải nghiệm” và thương hiệu “Thu Hà Nội”... 

Đồng thời hoàn thiện và đưa vào vận hành điểm chạm số HanoiGo cung cấp thông tin và tương tác với du khách. Chuẩn hóa và tích hợp danh mục sản phẩm du lịch của thành phố lên nền tảng số theo hướng đa ngôn ngữ; cung cấp thông tin thống nhất về sản phẩm, lịch trình, điểm đến, dịch vụ, doanh nghiệp, mức giá tham khảo và phương thức liên hệ/đặt dịch vụ. 

Nâng tầm các sự kiện, lễ hội văn hóa, nghệ thuật gắn với phát triển du lịch, tiêu biểu như: Festival Thăng Long - Hà Nội, Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội, Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội,… nghiên cứu tổ chức Lễ hội Âm nhạc quốc tế, Lễ hội Nghệ thuật đường phố …

Xây dựng, triển khai Chương trình hành động du lịch xanh giai đoạn 2026-2030; nghiên cứu lộ trình áp dụng các tiêu chuẩn, tiêu chí về du lịch xanh theo quy định và hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền, gắn với cơ sở lưu trú, điểm tham quan và doanh nghiệp; khuyến khích sử dụng năng lượng tái tạo, tiết kiệm năng lượng, giảm rác thải nhựa, phân loại chất thải./.

Bùi An