Ứng dụng công nghệ thông minh trong phòng, chống khai thác thuỷ sản trái phép

Trong nỗ lực phòng, chống khai thác thủy sản trái phép, không báo cáo và không theo quy định (IUU), tỉnh Gia Lai đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông minh vào công tác quản lý, giám sát hoạt động khai thác thủy sản. Theo đó, hệ thống cảnh báo thông minh được đưa vào vận hành, kết nối dữ liệu giám sát hành trình tàu cá, giúp cơ quan chức năng theo dõi, phát hiện sớm các dấu hiệu vi phạm.

Thông qua công nghệ, việc quản lý tàu cá, kiểm soát vùng hoạt động, thời gian khai thác được thực hiện chặt chẽ, minh bạch hơn. Cùng với đó, Gia Lai tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn ngư dân chấp hành các quy định pháp luật về khai thác thủy sản, nâng cao ý thức tuân thủ khi tham gia hoạt động trên biển.

Việc ứng dụng công nghệ không chỉ hỗ trợ lực lượng chức năng giảm áp lực trong kiểm tra, giám sát mà còn góp phần thay đổi phương thức quản lý theo hướng hiện đại, hiệu quả. Đây được xem là giải pháp quan trọng giúp Gia Lai từng bước khắc phục những hạn chế trong công tác chống khai thác IUU, đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển ngành thủy sản.

Đáng chú ý, thời gian qua, tỉnh Gia Lai luôn đặt nhiệm vụ chống khai thác IUU lên hàng đầu, triển khai nghiêm các chỉ đạo của Ban Bí thư, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU và các bộ, ngành Trung ương.

Địa phương tập trung siết chặt quản lý đội tàu cá gần 6.000 chiếc. Hàng tuần, các cơ quan chức năng rà soát danh sách tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, kiên quyết không cho xuất bến. Công tác giám sát tàu cá hoạt động trên biển được thực hiện chặt chẽ thông qua hệ thống giám sát hành trình; Trạm bờ Thông tin liên lạc duy trì trực 24/24h.

Thống kê cho thấy, tong năm 2025, các lực lượng chức năng đã phát hiện, yêu cầu 37 tàu cá vượt ranh giới cho phép trên biển quay về an toàn; phát hiện và cảnh báo 447 tàu cá mất kết nối thiết bị giám sát hành trình. Địa phương cũng thực hiện nghiêm công tác truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác. Các Ban Quản lý cảng cá, Chi cục Thủy sản tổ chức giám sát chặt chẽ việc bốc dỡ thủy sản qua cảng cá; tổ chức xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản bảo đảm theo đúng quy trình. Trong năm 2025, không có lô hàng thủy sản nào của Gia Lai được chứng nhận bị EC trả về.

Theo thông tin từ Chi cục Thủy sản tỉnh Gia Lai, toàn tỉnh có 5.744 tàu cá đã đăng ký, trong đó 100% được cập nhật lên hệ thống VNFishbase. Tất cả tàu đang hoạt động đều có giấy phép khai thác, đạt 100% theo quy định của Luật Thủy sản. Tại các địa phương ven biển, với số tàu không đủ điều kiện hoạt động, chính quyền quản lý theo hình thức “kiểm soát tại chỗ - cập nhật hằng ngày”.

Ứng dụng công nghệ trong công tác giám sát, chống khai thác thuỷ sản bất hợp pháp mang lại nhiều điều kiện thuận lợi trong quản lý cho lực lượng chức năng. (Ảnh: TL). 

Số tàu thuộc nhóm này đã được đưa về neo đậu tập trung, gắn bảng nhận diện và chủ tàu đã ký cam kết không ra khơi, cán bộ địa phương đã chụp ảnh hiện trạng tàu và định vị nơi tàu neo đậu. Theo lãnh đạo Chi cục Thủy sản tỉnh Gia Lai, đơn vị tổ chức trực ban hệ thống Trạm bờ 24/24 để theo dõi, giám sát chặt chẽ tàu cá hoạt động trên biển qua hệ thống giám sát hành trình (VMS); cảnh báo, liên hệ kịp thời với chủ tàu, người nhà chủ tàu, thuyền trưởng khi phát hiện có dấu hiệu vi phạm mất kết nối VMS, vượt ranh giới cho phép khai thác trên biển yêu cầu chủ tàu, thuyền trưởng quay về vùng biển Việt Nam.

Đồng thời thông báo cho chủ tàu hoặc người nhà chủ tàu và các Đồn, Trạm Biên phòng, các địa phương có tàu biết để phối hợp xử lý khi tàu về bờ. Hiện tỉnh Gia Lai có 3 cảng cá được công bố theo quy định là cảng cá loại 2 gồm Cảng cá Quy Nhơn, Cảng cá Đề Gi và Cảng cá Tam Quan.

Qua theo dõi của các lực lượng chức năng, tất cả các tàu cá từ 15m trở lên của tỉnh đều cập cảng đúng chỉ định, đến nay chưa phát hiện tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên không vào cảng bốc dỡ sản phẩm theo quy định. Lãnh đạo UBND tỉnh Gia Lai, cho biết: Tỉnh đã triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp chống khai thác IUU và đã hoàn thành đầy đủ 19/19 nhiệm vụ theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Nhiệm vụ được tỉnh coi là trọng tâm trong thời gian tới là tiếp tục quản lý chặt chẽ đội tàu, nhất là tàu không đủ điều kiện hoạt động khai thác thủy sản, kiên quyết không để ra khơi khai thác; kiểm soát 100% tàu cá xuất, nhập bến.

Thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông minh trong phòng, chống khai thác thủy sản trái phép đã mở ra hướng đi mới cho công tác quản lý nghề cá tại Gia Lai. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả lâu dài, địa phương sẽ tiếp tục hoàn thiện hạ tầng công nghệ, bảo đảm hệ thống vận hành ổn định, đồng bộ và liên thông dữ liệu giữa các ngành, các cấp.

Song song đó, công tác kiểm tra, xử lý vi phạm cần được duy trì nghiêm túc, gắn trách nhiệm của chủ tàu với việc chấp hành quy định pháp luật. Về lâu dài, sự kết hợp giữa công nghệ hiện đại và ý thức tự giác của ngư dân sẽ tạo nền tảng vững chắc trong phòng, chống khai thác IUU, góp phần cùng cả nước tháo gỡ thẻ vàng của Ủy ban châu Âu, hướng tới phát triển ngành thủy sản theo hướng bền vững, có trách nhiệm và hội nhập quốc tế.

Kim Anh