Thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng khoa học – công nghệ trong lĩnh vực nông nghiệp, môi trường

Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Quảng Trị lần thứ I xác định rõ mục tiêu: Xây dựng Quảng Trị trở thành cực tăng trưởng mới trong khu vực miền Trung; phấn đấu đến năm 2045 trở thành tỉnh phát triển khá, là trung tâm năng lượng, logistics và du lịch đặc sắc của cả nước. Để đạt mục tiêu trên, cùng với việc triển khai đồng bộ giải pháp, Quảng Trị thực hiện quyết liệt các khâu đột phá, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển khoa học-công nghệ. 

Quảng Trị bước vào giai đoạn phát triển mới với những thời cơ và thách thức đan xen. Xuất phát điểm kinh tế thấp, cơ sở hạ chưa đồng bộ, thiên tai, biến đổi khí hậu…tạo ra lực cản đối với sự phát triển của tỉnh. Tuy nhiên, với tầm vóc, không gian địa lý và vị thế mới, Quảng Trị hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để tái cấu trúc mô hình phát triển, cơ cấu lại nền kinh tế với trục phát triển là khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển xanh.  

Đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trên địa bàn giai đoạn 2026-2030, Quảng Trị sẽ xây dựng và triển khai các chương trình, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tập trung vào các lĩnh vực có tiềm năng, lợi thế và tác động lan tỏa lớn đối với phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh; khuyến khích sự tham gia của doanh nghiệp trong quá trình đề xuất, thực hiện, ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Tập trung có trọng tâm vào lĩnh vực công nghệ ưu tiên, phù hợp lợi thế tỉnh: Tập trung nguồn lực cho một số lĩnh vực có tác động lan tỏa lớn, khả năng tạo giá trị gia tăng cao và gắn với chuỗi giá trị, gồm: Nông nghiệp công nghệ cao (giống, công nghệ sinh học, nông nghiệp số, canh tác bền vững); Công nghiệp chế biến, chế biến sâu gắn với sản phẩm chủ lực và xuất khẩu; Năng lượng tái tạo và năng lượng mới; Du lịch thông minh, dịch vụ số; Logistics và hạ tầng chuỗi cung ứng.

Đối với lĩnh vực nông nghiệp, về trồng trọt: Nghiên cứu, ứng dụng khoa học -công nghệ, đổi mới sáng tạo (công nghệ cao, công nghệ sinh học, công nghệ số) trong chọn tạo, nhân giống cây trồng chủ lực và các sản phẩm có tiềm năng thị trường. Phát triển các mô hình canh tác tiên tiến (tái canh, tưới tiết kiệm, quy trình sản xuất giảm phát thải…), nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất.

Mở rộng áp dụng các quy trình thực hành nông nghiệp tốt, tiêu chuẩn sản xuất bền vững; phát triển nông nghiệp hữu cơ. Nghiên cứu phát triển chuỗi giá trị từ sản xuất - bảo quản - chế biến - tiêu thụ; gắn sản xuất nông nghiệp với du lịch sinh thái. Quy hoạch, phát triển vùng nguyên liệu phục vụ công nghiệp chế biến; phát triển sản phẩm nông nghiệp đặc thù, sản phẩm hữu cơ.

Nghiên cứu phòng trừ dịch bệnh, cải tạo đất; phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp thông minh. Về chăn nuôi, thủy sản; Nghiên cứu, ứng dụng công nghệ sinh học, công nghệ gen trong chọn tạo, phát triển giống vật nuôi, thủy sản chủ lực và giống bản địa có giá trị kinh tế cao; bảo tồn và khai thác nguồn gen quý. Ứng dụng công nghệ tiên tiến (robot và tự động hóa…) trong quản lý chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản theo hướng quy mô hàng hóa, nâng cao năng suất, chất lượng và truy xuất nguồn gốc.

Phát triển chăn nuôi, thủy sản theo hướng sinh học, hữu cơ, an toàn dịch bệnh; ứng dụng chuồng trại thông minh, kiểm soát môi trường. Nghiên cứu, ứng dụng công nghệ sản xuất thức ăn chăn nuôi bền vững, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp; nâng cao chất lượng dinh dưỡng, giảm sử dụng kháng sinh. Nghiên cứu, phòng chống dịch bệnh; phát triển vắc - xin, chế phẩm sinh học, quy trình chuẩn đoán và điều trị tiên tiến. 

Trên những cánh đồng khoa học - công nghệ đang góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất (Ảnh: NB). 

Trong lĩnh vực lâm nghiệp: Nghiên cứu, đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của các mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên diện tích rừng nghèo và đất lâm nghiệp kém hiệu quả; phát triển cây lâm nghiệp có giá trị. Ứng dụng khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo trong quản lý, bảo vệ, phát triển và sử dụng bền vững tài nguyên rừng; triển khai chứng chỉ rừng, chi trả dịch vụ môi trường rừng và cơ chế tín chỉ carbon.

Nghiên cứu bảo tồn và phát triển đa dạng sinh học; bảo tồn nguồn gen quý hiếm. Ứng dụng khoa học công nghệ trong giám sát, cảnh báo sớm cháy rừng và khai thác trái phép. Xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu về tài nguyên rừng, đa dạng sinh học và trữ lượng carbon rừng.

Về ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo vệ tài nguyên môi trường: Nghiên cứu, ứng dụng khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo  để đánh giá tác động và đề xuất giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu đối với tài nguyên đất, nước, hệ sinh thái, đa dạng sinh học và các lĩnh vực kinh tế - xã hội. Nghiên cứu tác động của biến đổi khí hậu đến cây trồng, vật nuôi; đề xuất giải pháp thích ứng, chuyển đổi cơ cấu sản xuất và giảm phát thải khí nhà kính.

Ứng dụng công nghệ tiên tiến, vật liệu mới trong xây dựng, giao thông, thủy lợi nhằm thích ứng biến đổi khí hậu; bảo vệ, cải tạo tài nguyên. Phát triển, ứng dụng công nghệ xử lý môi trường, xử lý chất thải nông nghiệp, chất thải chăn nuôi, phụ phẩm nông - lâm - thủy sản theo hướng kinh tế tuần hoàn. Ứng dụng công nghệ trong thu gom, xử lý bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng; quản lý chất thải rắn sinh hoạt nông thôn; kiểm soát ô nhiễm làng nghề, cụm công nghiệp, khu sản xuất tập trung.

Ứng dụng khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo trong giám sát tài nguyên nước, chất lượng môi trường, cảnh báo sớm ô nhiễm, thiên tai, hạn hán, xâm nhập mặn, sạt lở bờ sông, bờ biển, an toàn hồ chứa, đê điều và các khu vực có nguy cơ cao; từng bước hình thành cơ sở dữ liệu số chuyên ngành về thủy lợi, đê điều, phòng chốngthiên tai và nước sạch nông thôn, phục vụ quản lý, điều hành, chia sẻ dữ liệu và hỗ trợ ra quyết định.

Về du lịch, tỉnh chú trọng nghiên cứu cơ sở khoa học và thực tiễn phát triển kinh tế du lịch phù hợp với điều kiện tự nhiên, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng của tỉnh; khai thác hiệu quả tài nguyên du lịch (sinh thái, văn hóa, di tích, làng nghề…). Đa dạng hóa và phát triển sản phẩm du lịch theo hướng đặc thù, kết hợp các loại hình (nghỉ dưỡng, văn hóa, tâm linh, cộng đồng, sinh thái, biển…). Nghiên cứu xây dựng quy hoạch, thiết kế các tuyến, điểm du lịch; phát triển sản phẩm du lịch đặc trưng gắn với bản sắc văn hóa và điều kiện địa phương.

Phát triển du lịch thông minh, ứng dụng khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo  trong quảng bá, quản lý, xây dựng bản đồ du lịch, nâng cao trải nghiệm du khách. Thúc đẩy thanh toán điện tử, thương mại số; xây dựng cơ sở dữ liệu ngành du lịch, kết nối với hệ thống dữ liệu quốc gia. Phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp du lịch theo hướng tăng cường liên kết chuỗi giá trị; khuyến khích doanh nghiệp lớn đóng vai trò dẫn dắt, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, hộ gia đình và các mô hình khởi nghiệp, du lịch cộng đồng, du lịch sáng tạo./.

Hà Thu