Số hóa công tác bảo tồn rừng bằng mã QR tại Vườn quốc gia Bù Gia Mập

VQG Bù Gia Mập nằm ở điểm cuối dãy Trường Sơn Nam, trải dài trên địa bàn các xã: Bù Gia Mập, Đăk Ơ (tỉnh Đồng Nai) và Quảng Trực (tỉnh Lâm Đồng), với diện tích gần 26 nghìn hécta. Đây là một trong những khu rừng có tính đa dạng sinh học cao nhất cả nước, nơi hội tụ nhiều loài thực vật và động vật quý hiếm.

Theo thống kê, VQG hiện có hơn 1,1 nghìn loài cây, thuộc 480 chi và 126 họ, trong đó có nhiều loài thuộc họ đậu quý hiếm. Đặc biệt, có 88 loài nguy cấp, quý hiếm, 11 loài nằm trong Sách đỏ thế giới (IUCN), 14 loài trong Sách đỏ Việt Nam, 5 loài được ghi trong Công ước quốc tế CITES, 278 loài cây có thể nghiên cứu dùng làm thuốc…

Chính nhờ sự đa dạng sinh học này, nơi đây không chỉ là nơi bảo tồn tài nguyên thiên nhiên mà còn là “bảo tàng sống” giúp các nhà khoa học, học sinh, sinh viên và du khách nghiên cứu, tìm hiểu về rừng nhiệt đới.

Tuy nhiên, để hiểu hết giá trị của từng loài cây, du khách thường phải có hướng dẫn viên hoặc tra cứu tài liệu chuyên môn. Giải pháp gắn mã QR trên cây ra đời chính là để giải quyết vấn đề này, giúp mọi người chủ động tiếp cận thông tin mọi lúc, mọi nơi.

Do đó, VQG Bù Gia Mập đang tiên phong ứng dụng công nghệ số vào công tác bảo tồn rừng thông qua việc gắn mã QR cho cây rừng và các khu vực quản lý. Mỗi mã QR tích hợp thông tin về loài, vị trí, tình trạng sinh trưởng và lịch sử theo dõi, giúp cán bộ kiểm lâm dễ dàng cập nhật, giám sát và xử lý dữ liệu một cách khoa học.

Việc số hóa không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tăng tính minh bạch trong bảo vệ tài nguyên rừng. Thông qua hệ thống này, những biến động về rừng được phát hiện sớm, từ đó kịp thời ngăn chặn các hành vi xâm hại.

Bên cạnh đó, dữ liệu số còn hỗ trợ công tác nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng. Việc ứng dụng mã QR đã giúp VQG Bù Gia Mập từng bước hiện đại hóa phương thức bảo tồn, phù hợp với xu hướng chuyển đổi số và yêu cầu quản lý rừng bền vững trong giai đoạn mới. Với hệ động - thực vật phong phú và đa dạng, nơi đây sở hữu nhiều loài quý hiếm, đặc hữu, tạo nên kho tàng sinh học vô giá của Việt Nam.

Tuy nhiên, việc nhận diện các loài cây, tìm hiểu đặc điểm hình thái, phân bố hay giá trị của từng loài vẫn là thử thách không nhỏ đối với du khách. Đây chính là lý do VQG Bù Gia Mập đã triển khai Dự án Gắn mã QR trên các loài cây, nhằm giúp du khách dễ dàng tiếp cận thông tin, đồng thời nâng cao hiệu quả quảng bá và giáo dục môi trường. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, bất kỳ ai khi đến tham quan VQG đều có thể tra cứu những thông tin cơ bản về loài cây, từ tên khoa học, tên địa phương, hình thái nhận dạng, đặc điểm sinh trưởng, phân bố cho đến mức độ quý hiếm và giá trị sử dụng.

Hiện nay, hơn 300 bảng thông tin được gắn mã QR đã được đặt tại các tuyến tham quan trong vườn, cung cấp dữ liệu đầy đủ và chính xác về nhiều loài cây rừng. Đây là bước tiến quan trọng trong việc giúp du khách không chỉ thưởng ngoạn cảnh quan thiên nhiên mà còn hiểu rõ giá trị của hệ sinh thái mà họ đang chiêm ngưỡng.

Lực lượng chức năng gắn mã QR cung cấp thông tin chi tiết về thông tin loại cây rừng tại VQG Bù Gia Mập. (Ảnh:BP). 

Đại diện phòng Khoa học và Hợp tác quốc tế, VQG Bù Gia Mập chia sẻ, việc gắn mã QR lên các loài cây không chỉ giúp du khách tra cứu thông tin một cách nhanh chóng và thuận tiện mà còn là một công cụ hiệu quả trong giáo dục bảo tồn. Du khách sẽ dễ dàng hiểu được những giá trị sinh thái và kinh tế mà các loài cây mang lại, từ đó nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.

Lãnh đạo VQG Bù Gia Mập cho biết: “Với hệ thống mã QR, du khách không chỉ biết tên và đặc điểm của cây mà còn nắm được mức độ bảo tồn, công dụng và giá trị sinh thái của từng loài. Đây là cách hiệu quả để lan tỏa tình yêu thiên nhiên và ý thức bảo vệ môi trường đến đông đảo người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ”.

Hệ thống mã QR được gắn trực tiếp lên các cây rừng tại những vị trí dễ quan sát. Khi quét mã, du khách sẽ nhận được thông tin chi tiết về loài cây, bao gồm: tên khoa học, tên thường gọi, hình ảnh, mô tả đặc điểm sinh trưởng, phân bố, mức độ quý hiếm và các công dụng của cây trong đời sống.

Việc sử dụng mã QR không chỉ tiện lợi mà còn giúp VQG tiết kiệm nguồn lực. Thay vì in hàng ngàn tấm bảng thông tin, các dữ liệu có thể cập nhật trực tuyến, đảm bảo thông tin luôn chính xác và kịp thời. Hơn nữa, đây cũng là phương tiện hiệu quả trong việc giáo dục môi trường cho cộng đồng, đặc biệt là các em học sinh - những người sẽ bảo vệ rừng trong tương lai.

Ngoài ra, hệ thống này còn hỗ trợ công tác quản lý rừng. Nhờ thông tin từ mã QR, các cán bộ có thể theo dõi tình trạng cây, mức độ quý hiếm, từ đó đưa ra các biện pháp bảo tồn phù hợp. Đây là bước đi quan trọng trong việc kết hợp công nghệ số với công tác quản lý, bảo vệ rừng.

Lãnh đạo VQG Bù Gia Mập cho biết: Trong thời gian tới, hệ thống mã QR sẽ tiếp tục được mở rộng để phủ kín hầu hết các tuyến tham quan và tất cả các loài cây quan trọng trong vườn. Mục tiêu là nâng cao hiệu quả quảng bá, giáo dục môi trường, lan tỏa tình yêu thiên nhiên đến người dân và du khách, đồng thời hỗ trợ công tác quản lý rừng ngày càng hiệu quả hơn.

Thời gian tới, cùng với việc mở rộng hệ thống mã QR, VQG Bù Gia Mập sẽ tiếp tục phát huy hiệu quả mô hình này, lan tỏa tình yêu thiên nhiên đến đông đảo người dân, du khách và thế hệ trẻ. Đây là minh chứng rõ nét cho việc kết hợp công nghệ hiện đại với công tác quản lý, bảo tồn, góp phần bảo vệ những giá trị thiên nhiên quý báu của Việt Nam cho các thế hệ mai sau.

Quá trình số hóa công tác bảo tồn rừng bằng mã QR là bước đi đột phá của VQG Bù Gia Mập trong bảo vệ hệ sinh thái rừng. Giải pháp này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả giám sát, quản lý mà còn tạo nền tảng cho việc kết nối dữ liệu, phục vụ nghiên cứu và giáo dục môi trường lâu dài.

Đồng thời, sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học và cộng đồng địa phương cũng cần được tăng cường để phát huy tối đa hiệu quả. Khi công nghệ được ứng dụng đúng hướng, công tác bảo tồn rừng sẽ trở nên chủ động, minh bạch và bền vững hơn. Từ đó góp phần giữ gìn tài nguyên rừng, bảo vệ đa dạng sinh học cho VQG Bù Gia Mập nói riêng và các khu vực rừng khác trên cả nước nói chung.

Lê Hạnh