Minh bạch nguồn gốc giúp nông sản Bắc Ninh gia tăng sức cạnh tranh

Minh bạch nguồn gốc đang trở thành yêu cầu tất yếu trong quá trình nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của nông sản Bắc Ninh. Thông qua việc áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng tem điện tử, mã QR và nền tảng số…các hợp tác xã, doanh nghiệp và hộ sản xuất từng bước chuẩn hóa quy trình từ gieo trồng, chăm sóc đến thu hoạch, đóng gói và phân phối. Người tiêu dùng có thể dễ dàng kiểm tra thông tin về xuất xứ, quy trình sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng, qua đó gia tăng niềm tin đối với sản phẩm.

Việc minh bạch thông tin không chỉ giúp bảo vệ thương hiệu nông sản địa phương mà còn tạo điều kiện thuận lợi để mở rộng thị trường, nhất là vào các hệ thống siêu thị, sàn thương mại điện tử và kênh xuất khẩu. Đồng thời, truy xuất nguồn gốc góp phần nâng cao ý thức tuân thủ quy định an toàn thực phẩm của người sản xuất, giảm thiểu rủi ro gian lận thương mại. Đây được xem là bước đi quan trọng để nông sản Bắc Ninh khẳng định vị thế trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Theo thống kê của ngành Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh Bắc Ninh hiện có gần 54 nghìn ha cây ăn quả. Trong đó, cam, bưởi chiếm hơn 8.600 ha, sản lượng đạt hơn 80 nghìn tấn/năm; vải thiều khoảng 30 nghìn ha, sản lượng từ 165-200 nghìn tấn/năm.

Ngoài ra còn nhiều loại cây ăn quả khác như nhãn, táo, ổi, na, dứa… cùng các loại cây lương thực, rau màu được sản xuất theo hướng chất lượng và an toàn. Những năm gần đây, tỉnh đã từng bước triển khai các giải pháp ứng dụng công nghệ trong truy xuất nguồn gốc nông sản.

Nhiều hợp tác xã, doanh nghiệp chủ động gắn mã QR trên sản phẩm, giúp người tiêu dùng dễ dàng tra cứu thông tin về vùng trồng, quy trình sản xuất và các chứng nhận chất lượng. Qua đó, nông sản địa phương từng bước tạo dựng được niềm tin trên thị trường trong nước và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Nhận thức rõ vai trò của truy xuất nguồn gốc trong phát triển nông nghiệp hiện đại, tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 38/KH-UBND ngày 21/8/2025 thực hiện Đề án “Triển khai, áp dụng và quản lý hệ thống truy xuất nguồn gốc” giai đoạn 2026-2030 với tổng kinh phí hơn 16 tỷ đồng.

Đây được xác định là nội dung quan trọng gắn với chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản địa phương. Mục tiêu của kế hoạch là xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc đồng bộ, thống nhất; từng bước áp dụng công nghệ số trong quản lý chuỗi sản xuất - tiêu thụ, hướng tới minh bạch hóa toàn bộ quá trình từ “đồng ruộng đến bàn ăn”. Theo Kế hoạch giai đoạn 2026-2030, tỉnh tập trung triển khai truy xuất nguồn gốc trước hết đối với sản phẩm chủ lực, sản phẩm OCOP, sản phẩm nông nghiệp an toàn và những mặt hàng có tiềm năng xuất khẩu.

Các nhóm sản phẩm như rau an toàn, cây ăn quả, sản phẩm chăn nuôi, thủy sản và lâm sản được ưu tiên xây dựng hệ thống truy xuất từ vùng nguyên liệu, sản xuất, thu hoạch đến sơ chế, đóng gói và phân phối. Mỗi sản phẩm được gắn mã QR, cho phép người tiêu dùng và đối tác dễ dàng tra cứu thông tin về cơ sở sản xuất, địa điểm vùng trồng, quy trình canh tác, thời gian thu hoạch và các chứng nhận chất lượng liên quan.

Minh bạch hoá nguồn gốc nông sản giúp các sản phẩm của tỉnh Bắc Ninh vươn xa trên thị trường quốc tế. (Ảnh: VS). 

Lãnh đạo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, truy xuất nguồn gốc không chỉ là yêu cầu của thị trường, công cụ để tổ chức lại sản xuất theo hướng bài bản, minh bạch, mà còn góp phần nâng cao giá trị, sức cạnh tranh của nông sản. Đây là hướng đi tất yếu để nông nghiệp của tỉnh phát triển bền vững và hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng khu vực, toàn cầu. Từ thực tế đó, người nông dân phải thay đổi thói quen canh tác; hợp tác xã, doanh nghiệp tổ chức sản xuất theo chuỗi; cơ quan quản lý tăng cường giám sát bằng dữ liệu số... để xây dựng "lý lịch điện tử" của sản phẩm minh bạch.

Theo Kế hoạch giai đoạn 2026-2030, tỉnh Bắc Ninh tập trung triển khai truy xuất nguồn gốc trước hết đối với sản phẩm chủ lực, sản phẩm OCOP, sản phẩm nông nghiệp an toàn và những mặt hàng có tiềm năng xuất khẩu. Các nhóm sản phẩm như rau an toàn, cây ăn quả, sản phẩm chăn nuôi, thủy sản và lâm sản được ưu tiên xây dựng hệ thống truy xuất từ vùng nguyên liệu, sản xuất, thu hoạch đến sơ chế, đóng gói và phân phối.

Mỗi sản phẩm được gắn mã QR, cho phép người tiêu dùng và đối tác dễ dàng tra cứu thông tin về cơ sở sản xuất, địa điểm vùng trồng, quy trình canh tác, thời gian thu hoạch và các chứng nhận chất lượng liên quan. Một trong những giải pháp công nghệ được quan tâm là ứng dụng các nền tảng số trong quản lý chuỗi cung ứng và truy xuất nguồn gốc, tiêu biểu như nền tảng BS Chain.

Đặc biệt, từ nay đến năm 2030, UBND tỉnh Bắc Ninh giao các sở, ngành, địa phương rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách về truy xuất nguồn gốc; hỗ trợ tổ chức, cá nhân áp dụng truy xuất nhằm nâng cao giá trị sản phẩm.

Tỉnh nghiên cứu, ban hành quy định hướng dẫn ứng dụng công nghệ Blockchain, AI, Big Data, “hộ chiếu số” sản phẩm và nhãn điện tử; đồng thời đề xuất cơ chế tài chính, ưu đãi thuế, hỗ trợ vốn để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư công nghệ truy xuất nguồn gốc. Đẩy mạnh tuyên truyền, đào tạo, tập huấn kỹ năng ghi chép nhật ký điện tử, sử dụng mã QR, quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói cho người sản xuất…

Theo thống kê, hiện nay toàn tỉnh Bắc Ninh đã mở rộng mã số vùng trồng lên 240 mã với diện tích 17.421 ha, phục vụ xuất khẩu sang các thị trường Trung Quốc, Hoa Kỳ, Australia, Thái Lan và Nhật Bản; số cơ sở đóng gói đạt 41 cơ sở, bảo đảm tiêu chuẩn xuất khẩu. Việc hỗ trợ tổ chức, cá nhân áp dụng truy xuất nguồn gốc được quan tâm.

Tính đến tháng 1/2026, Bắc Ninh có 782 sản phẩm đạt OCOP từ 3 sao trở lên, 100% sản phẩm OCOP đều áp dụng truy xuất nguồn gốc. Năm 2025, giá trị sản xuất nông nghiệp đạt 140 triệu đồng/ha; giá trị sản xuất trồng trọt đạt 25.041 tỷ đồng, tăng 12,3% so với năm 2024.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang lan tỏa mạnh mẽ, việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống truy xuất, hỗ trợ nông dân tiếp cận công nghệ và xây dựng vùng sản xuất đạt chuẩn sẽ là yếu tố quan trọng góp phần đưa nông sản Bắc Ninh nâng cao sức cạnh tranh, vươn xa hơn trên thị trường trong nước và quốc tế. Từ đó hướng tới mục tiêu phát triển nông nghiệp an toàn, minh bạch và bền vững.

Minh Hoàng