Theo đó, kể từ tháng 1/2026, những người xả rác bừa bãi tại Malaysia, bao gồm công dân trong nước và người có quốc tịch người ngoài, đều sẽ bị phạt lao động công ích, bao gồm quét dọn đường phố, làm sạch cống rãnh, nhà vệ sinh công cộng hoặc cắt tỉa cây xanh.
Quy định này do Bộ trưởng Nhà ở và Chính quyền địa phương Malaysia Nga Kor Ming công bố hồi đầu tháng 1/2026. Theo Luật Quản lý chất thải rắn và vệ sinh công cộng sửa đổi, tòa án có thể tuyên phạt lao động công ích tối đa 12 giờ, kéo dài trong vòng 6 tháng, đối với những người xả rác bừa bãi.
Hình phạt này được áp dụng song song với mức phạt tiền lên tới 2.000 ringgit (khoảng 490-500 USD). Tòa án cũng sẽ xem xét tình trạng sức khỏe thể chất và tinh thần của các đối tượng trước khi quyết định có áp dụng lao động công ích hay không. Để công chúng hình dung rõ hơn, Cơ quan quản lý chất thải rắn Malaysia (SWCorp) đã tổ chức mô phỏng “Lệnh lao động công ích” tại đường Wong Ah Fook, trung tâm thành phố Johor Bahru.
Trong buổi mô phỏng, những người đóng vai “người vi phạm” trước tiên phải trình diện cán bộ SWCorp để điểm danh và kiểm tra sức khỏe cơ bản, bao gồm đo thân nhiệt. Sau đó, họ được phát khẩu trang, găng tay và áo đồng phục phản quang màu xanh in dòng chữ “Community Service Order” (Lệnh lao động công ích). Tiếp theo, họ nhận các dụng cụ như chổi rơm, hốt rác và kẹp gắp, rồi tiến hành thu gom rác trên vỉa hè và lối đi công cộng.
Người xả rác bừa bãi ở Malaysia bị áp dụng phạt tiền hoặc có thể kèm cả lao động công ích. (Ảnh minh hoạ: Straits Times).
Toàn bộ quá trình diễn ra dưới sự giám sát của cán bộ và hoàn toàn công khai. Các biển báo và cọc tiêu được đặt xung quanh để người dân biết khu vực đang được làm sạch theo lệnh của tòa. Giám đốc điều hành SWCorp Khalid Mohamed cho biết mỗi buổi lao động công ích kéo dài không quá 4 giờ. Một cán bộ sẽ giám sát tối đa 5 người.
Ông nhấn mạnh yếu tố an toàn và sức khỏe luôn được đặt lên hàng đầu. Những người cảm thấy xấu hổ có thể đeo khẩu trang để tránh bị nhận diện. Theo Giám đốc SWCorp bang Johor, ông Zainal Fitri Ahmad, tính đến ngày 20/1/2026, đã có 55 trường hợp bị lập biên bản xả rác tại bang.
Trong số đó có 28 người nước ngoài, tất cả đều bị phát hiện vứt đầu lọc thuốc lá bừa bãi. Hai vụ việc đầu tiên sẽ được đưa ra xét xử vào ngày 23/1 tại Tòa án sơ thẩm Johor Bahru, với hai đối tượng là một phụ nữ Indonesia và một người đàn ông Bangladesh.
Đối với người nước ngoài, ông Khalid cho biết họ vẫn được phép rời Malaysia sau khi bị lập biên bản, nhưng nhà chức trách sẽ bảo đảm họ phải quay lại dự phiên tòa khi có lệnh. Trường hợp không chấp hành lệnh triệu tập của tòa án, cơ quan nhập cư sẽ vào cuộc. Các chiến dịch chống xả rác sẽ tiếp tục được triển khai, với sự hỗ trợ của camera giám sát và lực lượng kiểm tra thường phục. Giới chức Malaysia khẳng định mục tiêu không chỉ là xử phạt, mà còn thay đổi ý thức và hành vi của người dân nơi công cộng.
Thuỳ Trang