Hoàn thiện cơ sở hạ tầng điện hạt nhân, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia

Chiến lược phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050 vừa được Chính phê duyệt nhấn mạnh rõ quan điểm: Phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình, trở thành một ngành kinh tế - kỹ thuật, góp phần nâng cao vị thế, sức mạnh quốc gia, khẳng định trình độ khoa học, công nghệ và nâng cao chất lượng đời sống nhân dân; hướng tới thành ngành công nghiệp năng lượng nguyên tử với lộ trình phù hợp.

Một trong những nội dung quan trọng của chiến lược là phát triển điện hạt nhân. Việt Nam phấn đấu đến năm 2035 hoàn thành xây dựng và đưa vào vận hành an toàn hai nhà máy điện hạt nhân tại Ninh Thuận gồm Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2. Bên cạnh đó, chiến lược cũng đặt mục tiêu hoàn thiện cơ sở hạ tầng điện hạt nhân và định hướng phát triển các dự án tiếp theo theo hướng an toàn, bền vững và hiệu quả, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Cùng với phát triển điện hạt nhân, chiến lược nhấn mạnh việc mở rộng ứng dụng bức xạ và đồng vị phóng xạ trong nhiều lĩnh vực kinh tế - kỹ thuật. Đến năm 2035, quy mô và hiệu quả kinh tế của các ứng dụng bức xạ và đồng vị phóng xạ được đặt mục tiêu đạt tốc độ tăng trưởng trung bình từ 10-15% mỗi năm... 

Một trong những nhiệm vụ quan trọng được nhấn mạnh triển khai là phát triển tiềm lực khoa học-công nghệ hạt nhân, bảo đảm an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân và an ninh hạt nhân. Trước hết là tăng cường năng lực, hạ tầng vật chất - kỹ thuật thông qua việc xây dựng và tổ chức triển khai chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia về phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử.

Phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử, bảo đảm an toàn, an ninh là một trong những mục tiêu quan trọng được nhấn mạnh triển khai (Ảnh: BND). 

Khai thác Trung tâm Nghiên cứu khoa học công nghệ hạt nhân tại Đồng Nai với lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu 10 MW và hệ thống các phòng thí nghiệm hiện đại. Phát triển Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam trở thành tổ chức dẫn dắt, giữ vai trò nòng cốt trong nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, hỗ trợ kỹ thuật, xử lý sự cố và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; hợp tác yà hỗ trợ doanh nghiệp trong tiếp thu, làm chủ, tiến tới tự chủ công nghệ;

Bảo đảm nguồn lực cho Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam để thực hiện hiệu quả các nghiên cứu cơ bản và ứng dụng vật lý hạt nhân, vật lý và công nghệ gia tốc, sản xuất và ứng dụng đồng vị phóng xạ, công nghệ bức xạ, khoa học vật liệu,... trong các ngành, lĩnh vực có liên quan. Lựa chọn, đầu tư xây dựng hoặc nâng cấp các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, phòng thí nghiệm tiên tiến về nghiên cứu, ứng dụng khoa học và kỹ thuật hạt nhân trong các ngành, lĩnh vực; phát triển hạ tầng phục vụ thiết kế, chế tạo cơ khí, chế tạo mẫu chuẩn, mô phỏng điều kiện bức xạ phục vụ nghiên cứu lão hóa vật liệu trong môi trường bức xạ.

Đầu tư máy gia tốc, trên cơ sở đó làm chủ các công nghệ sản xuất chất phóng xạ, thuốc phóng xạ, kiểm tra vật liệu, xử lý nước thải,...Tăng cường hợp tác nghiên cứu khoa học, liên doanh liên kết giữa các cơ sở ứng dụng, các viện nghiên cứu và các trường đại học phục vụ phát triển nguồn nhân lực, ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ, ứng dụng có hiệu quả các kết quả nghiên cứu vào quá trình sản xuất kinh doanh của các cơ sở, doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử.

Lập phương án kỹ thuật cho việc dừng hoạt động và tháo dỡ lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu tại Đà Lạt, chuyển đổi mục đích sử dụng thành trung tâm đào tạo - thực hành cấp quốc gia phục vụ phát triển điện hạt nhân và ứng dụng năng lượng nguyên tử. Tăng cường đầu tư hạ tầng vật chất - kỹ thuật, trang thiết bị, phần mềm mô phỏng và hoàn thiện chương trình đào tạo cho các cơ sở đào tạo về năng lượng nguyên tử.

Nghiên cứu tiếp cận các công nghệ lò phản ứng hạt nhân tiên tiến, trong đó có lò phản ứng thế hệ IV. Nâng cấp, hoàn thiện mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia, tập trung vào các khu vực có nhà máy điện hạt nhân, các khu vực quy hoạch dự án xây dựng nhà máy điện hạt nhân, các khu vực lân cận các nhà máy điện hạt nhân của các quốc gia láng giềng nhằm phân tích dữ liệu, cảnh báo sớm sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo.../.

Minh Hương