Trước yêu cầu phát triển ngành thủy sản theo hướng hiện đại, TP.Đà Nẵng đang từng bước thúc đẩy chuyển đổi số trong nghề nuôi tôm nước lợ, xem đây là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả sản xuất và thích ứng với những biến động của thị trường, môi trường. Các mô hình nuôi tôm ứng dụng công nghệ được khuyến khích triển khai với nhiều giải pháp như sử dụng thiết bị quan trắc tự động, theo dõi các chỉ số môi trường nước, quản lý lượng thức ăn, kiểm soát dịch bệnh và lưu trữ dữ liệu sản xuất.
Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào kinh nghiệm truyền thống, người nuôi có thêm công cụ hỗ trợ ra quyết định chính xác, giảm chi phí, hạn chế rủi ro trong quá trình nuôi. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ số còn góp phần minh bạch hóa quy trình sản xuất, tạo điều kiện xây dựng thương hiệu, nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, hiện nay tình hình nuôi tôm nước lợ trên địa bàn TP.Đà Nẵng hiện cơ bản ổn định với tổng diện tích 2.673ha. Trong đó, diện tích nuôi tôm sú là 400ha và tôm thẻ chân trắng là 2.273ha. Nghề nuôi tập trung chủ yếu tại các phường Hải Vân, Hội An Đông, Hội An Tây, Quảng Phú, Điện Bàn Đông và các xã Tam Hải, Tam Xuân, Tam Anh, Thăng Trường, Thăng An, Duy Nghĩa, Nam Phước. Sản lượng hằng năm đạt khoảng 18.000 tấn, bao gồm 17.300 tấn tôm thẻ chân trắng và 700 tấn tôm sú.
Giữa yêu cầu nâng cao hiệu quả sản xuất và xu hướng phát triển thủy sản hiện đại, chuyển đổi số đang trở thành cầu nối quan trọng giúp nghề nuôi tôm nước lợ tại Đà Nẵng thay đổi phương thức quản lý, tối ưu quy trình nuôi và hướng tới những giá trị bền vững trong tương lai.
Theo chia sẻ của người dân thôn Diêm Điền, xã Tam Xuân, lứa tôm của gia đình hiện đã được gần 2 tháng tuổi. Đây là giai đoạn tôm tăng trưởng nhanh, nhu cầu dinh dưỡng cao nhưng đặc biệt nhạy cảm với môi trường. Do đó, mỗi sáng sớm, người dân đều kiểm tra kỹ độ pH, độ kiềm và nhiệt độ ao nuôi để duy trì sự ổn định. Khả năng vận động và bắt mồi của tôm cũng được theo dõi sát sao nhằm chủ động phòng bệnh. Những ngày nắng kéo dài, người dân tăng thời gian chạy quạt nước để bổ sung oxy.
Khi có mưa, phải kiểm tra ngay để tránh độ pH sụt giảm mạnh. Tôi cũng bổ sung thêm vitamin, khoáng chất và men vi sinh vào ao giúp tôm tăng sức đề kháng, giảm nguy cơ mắc các bệnh đường ruột, đốm trắng hay hoại tử gan tụy cấp.
Còn theo chia sẻ của cán bộ phụ trách nông nghiệp xã Tam Xuân, dự báo thời tiết nắng nóng xen kẽ mưa dông vẫn tiếp diễn, khiến nguy cơ phát sinh dịch bệnh trên tôm ở mức cao. Địa phương đang phối hợp với các cơ quan chuyên môn hướng dẫn hộ nuôi theo dõi sát môi trường nước, lấy mẫu kiểm nghiệm để xử lý kịp thời các dấu hiệu bất thường. Ngành nông nghiệp xã khuyến cáo người dân sử dụng con giống chất lượng, đã qua kiểm dịch; đồng thời ưu tiên vật tư và thức ăn thủy sản có nguồn gốc rõ ràng.
Chủ ao cần túc trực thường xuyên để vận hành quạt nước kịp thời, nhất là vào ban đêm. Trường hợp phát hiện tôm giảm ăn, cần báo ngay cho cơ quan chức năng để có biện pháp can thiệp sớm để giảm thiểu thiệt hại.
Nuôi tôm công nghệ cao đang là hướng đi trọng tâm của ngành thuỷ sản Đà Nẵng.
Còn theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, hạn chế lớn nhất của nghề nuôi tôm nước lợ ở địa phương là quy mô sản xuất chủ yếu theo hộ gia đình, hạ tầng còn sơ sài khiến việc kiểm soát môi trường gặp khó khăn. Thời tiết phức tạp gần đây làm môi trường ao nuôi biến động mạnh; cộng thêm việc một số hộ chưa tuân thủ nghiêm quy trình quản lý đã dẫn đến tình trạng tôm chết cục bộ, tiềm ẩn nguy cơ bùng phát dịch bệnh. Tình trạng này không chỉ gây thiệt hại kinh tế mà còn làm giảm giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường.
Trước thực trạng đó, ngành chức năng đã tăng cường quan trắc, cảnh báo môi trường và hướng dẫn kỹ thuật, giúp người dân chủ động phòng chống dịch bệnh, ổn định sản xuất. Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, các đơn vị liên quan đang phối hợp xây dựng đề án phát triển nuôi trồng thủy sản thành phố đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Cơ quan chức năng khuyến khích các địa phương nhân rộng mô hình nuôi tôm tiên tiến và đẩy mạnh chuyển giao khoa học - kỹ thuật. Để hỗ trợ ngành tôm phát triển bền vững, ngành nông nghiệp chú trọng công tác quan trắc, cảnh báo môi trường, kiểm soát chất lượng con giống, đồng thời đầu tư hạ tầng vùng nuôi và hỗ trợ liên kết sản xuất - tiêu thụ nhằm nâng cao giá trị kinh tế cho tôm thương phẩm.
Đáng chú ý, thời gian qua, TP.Đà Nẵng đã xuất hiện nhiều mô hình nuôi tôm công nghệ cao như nuôi tôm biofloc, tuần hoàn nước hay nuôi nhiều giai đoạn. Các phương thức này đã khẳng định hiệu quả vượt trội trong việc kiểm soát môi trường, giảm thiểu dịch bệnh, tiết kiệm nước và chi phí xử lý, từ đó nâng cao tỷ lệ sống, tăng năng suất cũng như chất lượng sản phẩm. Đây là hướng đi tiềm năng để nghề nuôi tôm nước lợ thích ứng với biến đổi khí hậu. Thành phố định hướng phát triển ngành tôm theo hướng tập trung, hiện đại và bền vững, gắn liền với bảo vệ môi trường.
Tận dụng nguồn nước biển sạch, thời gian qua, nhiều mô hình nuôi tôm tại các xã ven biển của Đà Nẵng như Duy Nghĩa, Thăng Trường, Tam Anh, Tam Xuân, Núi Thành… đã đầu tư hệ thống xử lý nước qua nhiều giai đoạn bằng công nghệ hiện đại để cấp cho các ao ương giống và ao nuôi thương phẩm. Các cơ sở áp dụng mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh 2 - 3 giai đoạn, kết hợp kỹ thuật tách chất thải rắn, tuần hoàn nước…
Trong hành trình phát triển thủy sản bền vững, TP.Đà Nẵng không chỉ hướng đến những vụ nuôi đạt năng suất cao, mà còn đặt mục tiêu xây dựng nghề nuôi tôm có trách nhiệm, thích ứng với biến đổi khí hậu và tạo giá trị lâu dài. Sự kết hợp giữa tri thức của người nuôi, công nghệ và định hướng quản lý hiện đại sẽ tạo nên nền tảng vững chắc để nghề nuôi tôm nước lợ phát triển theo hướng xanh, hiệu quả, góp phần nâng cao vị thế thủy sản địa phương trong tương lai.
Minh Hạnh