Giảm hóa chất, xanh hóa môi trường đồng ruộng bằng chế phẩm sinh học

Tại Tây Ninh, việc giảm sử dụng hóa chất trong sản xuất nông nghiệp đang được chú trọng nhằm bảo vệ môi trường đồng ruộng, nâng cao chất lượng nông sản và hướng tới phát triển bền vững. Trong quá trình canh tác, chế phẩm sinh học được xem là một trong những giải pháp giúp nông dân từng bước giảm phụ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật và phân bón hóa học.

Các chế phẩm có nguồn gốc sinh học có thể hỗ trợ cải thiện đất, tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng, góp phần hạn chế sự phát triển của một số loại sâu bệnh và giảm lượng hóa chất đưa vào môi trường. Việc áp dụng các giải pháp sinh học cũng phù hợp với xu hướng sản xuất nông nghiệp an toàn, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường đối với nông sản sạch.

Để mở rộng hiệu quả, ngành nông nghiệp và các địa phương cần tăng cường hướng dẫn kỹ thuật, xây dựng mô hình trình diễn và giúp nông dân hiểu đúng về cách sử dụng chế phẩm. Cùng với đó, cần kết hợp quản lý dịch hại tổng hợp, sử dụng phân bón hợp lý và thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định. Qua đó, từng bước xây dựng môi trường đồng ruộng xanh, an toàn và hiệu quả.

Là một trong những địa phương có diện tích trồng lúa lớn, do đó, trong sản xuất lúa, xử lý rơm rạ sau thu hoạch là một trong những vấn đề được nhiều nông dân Tây Ninh quan tâm. Thay vì đốt bỏ hoặc tìm cách đưa ra khỏi đồng ruộng, phụ phẩm nông nghiệp có thể được xử lý bằng chế phẩm sinh học để từng bước đưa nguồn hữu cơ trở lại đất.

Các chế phẩm chứa vi sinh vật và emzyme có khả năng phân giải nhanh xenluloze thành mùn hữu cơ, được sử dụng để hỗ trợ quá trình phân hủy rơm rạ. Việc xử lý phụ phẩm ngay tại đồng ruộng không chỉ góp phần hạn chế tình trạng đốt rơm rạ mà còn hướng đến tận dụng nguồn hữu cơ sẵn có trong sản xuất. Ngoài ra, các chế phẩm sinh học có chứa vi sinh giúp cải tạo, tăng độ phì cho đất, trả lại hệ sinh thái tự nhiên cho môi trường.

Các loại nấm đối kháng được sử dụng trong chế phẩm để phòng trừ sâu, bệnh, tuyến trùng,… giúp giảm thuốc bảo vệ thực vật, bảo đảm an toàn và chất lượng nông sản.  Theo người dân xã Vĩnh Thạnh, sau mỗi vụ thu hoạch, thay vì xem rơm rạ là phụ phẩm cần loại bỏ, ông sử dụng chế phẩm sinh học để xử lý ngay trên đồng ruộng, giúp rơm rạ phân hủy nhanh hơn và thuận lợi cho việc chuẩn bị sản xuất vụ tiếp theo.

Xử lý rơm rạ sau thu hoạch đúng cách góp phần tăng độ phì nhiêu cho đất. 

Trong thời gian lúa sinh trưởng, khi xuất hiện sâu, bệnh, ông cũng ưu tiên sử dụng chế phẩm sinh học, hạn chế lạm dụng thuốc hóa học. Bên cạnh sự thay đổi của từng hộ nông dân, hợp tác xã (HTX) có vai trò quan trọng trong việc đưa các giải pháp mới vào sản xuất.

Thông qua HTX, nông dân có điều kiện tiếp cận khoa học - kỹ thuật, được hướng dẫn áp dụng quy trình đồng bộ và từng bước thay đổi tập quán canh tác. Đại diện HTX Dịch vụ nông nghiệp Tân Bình (xã Tân Thạnh) cho biết, HTX hướng dẫn các thành viên sử dụng chế phẩm sinh học phù hợp trong quá trình sản xuất, từ xử lý rơm rạ sau thu hoạch đến hỗ trợ cây lúa sinh trưởng và quản lý sâu, bệnh.

Khi thực hiện đúng kỹ thuật và kết hợp đồng bộ với các biện pháp canh tác khác, việc sản xuất ổn định hơn, góp phần tiết giảm chi phí vật tư. Thông qua việc tổ chức sản xuất tập trung, HTX không chỉ là cầu nối chuyển giao khoa học - kỹ thuật mà còn góp phần hình thành những vùng sản xuất có quy trình thống nhất.

Khi nông dân cùng thực hiện các giải pháp phù hợp, việc quản lý vật tư đầu vào, kiểm soát chất lượng nông sản và liên kết với doanh nghiệp cũng thuận lợi hơn. Từ đó, sản xuất xanh không còn là câu chuyện của từng nông hộ mà trở thành định hướng chung trong tổ chức sản xuất. Từ những thay đổi trên đồng ruộng có thể thấy, chế phẩm sinh học không phải là giải pháp duy nhất để xây dựng nền nông nghiệp xanh.

Tuy nhiên, đây là một trong những công cụ góp phần giúp người sản xuất thay đổi dần phương thức canh tác, sử dụng hợp lý hơn các nguồn lực và giảm tác động đến môi trường. Từ việc quan tâm hơn đến chất lượng đất, xử lý phụ phẩm nông nghiệp, sử dụng vật tư theo nhu cầu thực tế đến xây dựng quy trình sản xuất phù hợp, mỗi thay đổi trong từng công đoạn đều có ý nghĩa đối với quá trình phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững.

Để các giải pháp sinh học được ứng dụng hiệu quả và rộng rãi hơn, cùng với sự chủ động của nông dân, công tác chuyển giao khoa học - kỹ thuật cần tiếp tục được tăng cường.

Chuyển đổi sử dụng sang các chế phẩm sinh học góp phần xây dựng nông nghiệp xanh, an toàn. 

Việc xây dựng mô hình, hướng dẫn quy trình sử dụng và nhân rộng những cách làm hiệu quả sẽ giúp người sản xuất có thêm điều kiện tiếp cận các phương thức canh tác mới. Trong đó, HTX tiếp tục được xem là một mắt xích quan trọng. Khi tổ chức sản xuất được thực hiện đồng bộ, nông dân không chỉ thuận lợi hơn trong việc tiếp cận tiến bộ kỹ thuật mà còn có điều kiện liên kết, xây dựng vùng nguyên liệu và nâng cao khả năng đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Quá trình xây dựng nền nông nghiệp xanh không thể hoàn thành trong một sớm một chiều mà thay đổi từng bước, bắt đầu từ nhận thức của người sản xuất và được cụ thể hóa bằng những thay đổi trong từng vụ mùa, thửa ruộng.

Xanh hóa môi trường đồng ruộng bằng chế phẩm sinh học là hướng đi phù hợp với yêu cầu phát triển nền nông nghiệp an toàn và bền vững tại Tây Ninh. Việc giảm sử dụng hóa chất không chỉ góp phần bảo vệ đất, nguồn nước và hệ sinh thái mà còn tạo điều kiện nâng cao chất lượng nông sản, đáp ứng xu hướng tiêu dùng ngày càng quan tâm đến an toàn thực phẩm.

Tuy nhiên, để chế phẩm sinh học được ứng dụng rộng rãi, cần có sự phối đồng bộ giữa chính quyền và người dân. Bên cạnh đó, các mô hình canh tác sử dụng chế phẩm sinh học cần được xây dựng phù hợp với từng loại cây trồng, điều kiện đất đai và tập quán sản xuất.

Công tác tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật cũng cần được tăng cường để người dân sử dụng đúng liều lượng, thời điểm và quy trình. Bên cạnh đó, việc kiểm soát chất lượng chế phẩm sinh học trên thị trường có ý nghĩa quan trọng, giúp bảo đảm hiệu quả sử dụng và quyền lợi của nông dân. Khi các giải pháp sinh học được kết hợp với quy trình canh tác hợp lý, Tây Ninh có thêm điều kiện xây dựng những vùng sản xuất xanh, giảm tác động môi trường và nâng cao giá trị nông sản trên cùng một đơn vị diện tích.

Hoàng Quân