Cơ giới hóa giúp giảm áp lực thu gom rác thải đối với công nhân môi trường

Nằm trong chuỗi các sự kiện thuộc Chương trình truyền thông "An sinh hạnh phúc cho nữ công nhân môi trường" năm 2026 do Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội phối hợp cùng Tổ chức ActionAid Quốc tế tại Việt Nam và Quỹ Hỗ trợ Chương trình, Dự án An sinh xã hội Việt Nam (AFV) triển khai, chúng tôi vừa có buổi thực tế tại Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội (URENCO) – Chi nhánh Hoàn Kiếm (URENCO 2) để ghi nhận quá trình làm việc, cũng như điều kiện chăm sóc, tiếp cận dịch vụ nâng cao sức khoẻ dành cho các nữ công nhân.

Đổi mới phương thức, cơ giới hóa phương tiện thu gom

Bà Nguyễn Thúy Hằng, Phó Giám đốc URENCO 2 cho biết, URENCO 2 được giao nhiệm vụ thu gom rác thải tại những khu vực được xem là “vùng lõi” của Thủ đô bao gồm phường Ba Đình, Cửa Nam và Hoàn Kiếm. Toàn bộ chi nhánh Hoàn Kiếm có gần 500 cán bộ, nhân viên với 20 tổ sản xuất, trong đó trên 60% là nữ công nhân. Với đặc thù này, URENCO 2 xác định nhiệm vụ quan trọng không chỉ nâng cao chất lượng công tác thu gom rác thải mà cần phải đổi mới phương thức hoạt động, giảm áp lực đối với công nhân vệ sinh môi trường.

Từ yêu cầu trên, Ban Lãnh đạo Tổng công ty và các Chi nhánh chú trọng đầu tư trang thiết bị hiện đại, cơ giới hóa phương tiện thu gom và từng bước chuyển đổi sang sử dụng năng lượng sạch, chung tay thực hiện mục tiêu giảm phát thải. Trong đó, xe đạp điện được đưa vào phục vụ duy trì vệ sinh ban ngày, giúp công nhân chủ động, kịp thời thu gom lượng rác phát sinh trên đường phố, nhất là rác do khách du lịch và người đi đường thải bỏ. Bên cạnh đó, chi nhánh đang thí điểm sử dụng xe điện ba bánh để thu gom rác, hướng tới giảm các điểm tập kết, trung chuyển rác trên đường phố.

Xe điện được thiết kế nhỏ gọn, hỗ trợ hiệu quả công tác thu gom rác thải nhất là tại khu vực phố cổ. 

Dựng gọn chiếc xe điện với hai thùng đầy rác thải vừa được thu gom, chị Nguyễn Thị Hồng – công nhân URENCO 2 chia sẻ: Đã hơn 20 năm tôi gắn bó với nghề vệ sinh môi trường, là chừng ấy thời gian làm sạch những con đường, góc phố. Đặc thù của nghề nghiệp là vậy, dù ngày nắng hay mưa thậm chí là bão, chúng tôi vẫn cần phải hoàn thành công việc để rác thải ở mỗi nhà dân không bị ùn ứ. Những năm trước đó, khi phương tiện thu gom vẫn còn thô sơ, chúng tôi có khi phải đẩy cả thùng rác có ngọn trên cả tuyến đường dài về đến điểm tập kết, làm lâu thì cũng quen với khó nhọc. Nhưng cũng thật mừng khi thời gian gần đây, với việc đưa vào vận hành xe điện công việc của chúng tôi đã vất vả hơn trước nhiều. Xe được thiết kế nhỏ gọn giúp chúng tôi dễ dàng di chuyển ngõ ngách, dừng đỗ ngay sát lề đường để dọn rác mà không làm cản trở giao thông.

Mặc dù khối lượng rác thải ngày càng gia tăng nhưng khi được hỏi về áp lực công việc, các nữ công nhân môi trường tại URENCO 2 đều niềm nở chia sẻ: Chúng tôi chọn gắn bó với nghề là đã xác định rõ những khó khăn, vất vả. Nhưng đúng là chỉ cần thấy diện mạo đô thị nhất là tại khu vực trung tâm Thủ đô ngày càng “sáng-xanh-sạch-đẹp” thì lại vui mừng vì những nỗ lực của mình đã mang lại kết quả.

Đã 23 năm gắn bó với nghề, chị Lê Thị Thu Giang – công nhân môi trường URENCO trên nét mặt ánh lên niềm tự hào vì chừng ấy năm đã qua. Chị Giang chia sẻ: Công việc của chúng tôi gần như tập trung toàn bộ từ chiều tối, khi mọi người về nhà quây quần bên mâm cơm tối, thi những xe rác tiếp tục len lỏi vào từng con ngõ nhỏ để thu gom. Suốt bao nhiêu năm phải gồng mình lên đẩy xe rác nặng, chúng tôi cũng chưa nghĩ có ngày lại có thể bon bon trên chiếc xe điện nhỏ gọn này vào tận sâu những con ngõ nhất là tại khu vực phố cổ. Hiệu quả dễ nhận thấy hơn là thời gian lưu rác được rút ngắn, mỹ quan đô thị được cải thiện, sức lao động trực tiếp của công nhân được giảm bớt. 

Lực lượng công nhân môi trường nỗ lực hoàn thành công việc để phố phường luôn "xanh-sạch-đẹp". 

Chăm sóc sức khỏe toàn diện cho nữ công nhân môi trường

Gắn bó với công việc thu gom rác thải, các nữ công nhân môi trường còn phải đối mặt với nhiều nguy cơ liên quan đến sức khỏe thể chất, tinh thần và an toàn nghề nghiệp. Do đặc thù làm việc liên tục ngoài trời, nhiều khi làm ca đêm, khiến việc chăm sóc sức khỏe cho lực lượng lao động này cần được quan tâm toàn diện hơn. Đây cũng là nội dung quan trọng được chia sẻ tại talkshow “Một giờ với những người làm đẹp thành phố” diễn ra trong sáng 22/10 trong khuôn khổ Chương trình truyền thông “An sinh hạnh phúc cho nữ công nhân môi trường” năm 2026.  

Ông Tạ Việt Anh - Chủ tịch Hội đồng quản lý Quỹ Hỗ trợ chương trình, dự án an sinh xã hội Việt Nam (AFV) chia sẻ với các nữ công nhân môi trường URENCO 2.  

URENCO hiện có 5.781 cán bộ, công nhân viên, trong đó lao động nữ chiếm hơn 60%. Qua khảo sát, tỷ lệ công nhân nữ làm việc theo ca đêm chiếm 77,8%. Theo bà Hoàng Thị Bích Hạnh, Phó Chủ tịch Công đoàn URENCO, để bảo vệ sức khỏe công nhân, công ty duy trì khám sức khỏe định kỳ hằng năm, đồng thời tổ chức khám sàng lọc ung thư cho lao động nữ. 

URENCO cũng chú trọng cải thiện điều kiện nghỉ ngơi, xây dựng nhà nghỉ lưu động để công nhân có nơi nghỉ giữa ca, đồng thời quan tâm các giải pháp hỗ trợ người lao động làm việc ban đêm. Đáng chú ý, công tác chăm lo không chỉ dừng ở sức khỏe thể chất mà còn hướng đến đời sống tinh thần và gia đình công nhân. Các chương trình phúc lợi, hỗ trợ học tập của con em người lao động được triển khai hiệu quả. 

Trước những áp lực, nguy cơ từ công việc, việc chăm lo, đảm bảo tiếp cận dịch vụ sức khỏe toàn diện đối với công nhân môi trường cần tiếp tục được triển khai hiệu quả. 

Tuy nhiên, việc thực hiện chính sách dành cho lao động nữ tại URENCO vẫn gặp những khó khăn do đặc thù. Theo bà Hoàng Thị Bích Hạnh, mặc dù đã có quy định bố trí công việc nhẹ hơn đối với lao động nữ mang thai và thời gian nghỉ chăm sóc con nhỏ, trên thực tế, đơn vị khó sắp xếp công việc phù hợp hơn cho công nhân trực tiếp thu gom rác thải.

Hiện nay, việc thực hiện chế độ bồi dưỡng độc hại còn khó khăn do chưa có căn cứ công nhận nghề độc hại; công nhân quét rác dù làm việc vất vả nhưng hiện mới được bồi dưỡng 13.000 đồng/ngày công. Đại diện URENCO mong muốn các cơ quan chuyên môn, đặc biệt là ngành y tế, cùng các cơ quan chức năng quan tâm hơn đến điều kiện làm việc của công nhân vệ sinh môi trường; đánh giá đầy đủ các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe để chính sách hỗ trợ sát thực tế và bảo đảm quyền lợi người lao động.  

Cùng với việc đổi mới phương thức thu gom, cơ giới hóa phương tiện, sự cần mẫn của lực lượng công nhân môi trường, để những tuyến phố sạch đẹp mỗi ngày rất cần có sự chung tay của cả cộng đồng. Chỉ một hành động nhỏ như không xả rác bữa bãi, đổ rác đúng giờ quy định và quan trọng hơn là đẩy mạnh phân loại rác tại nguồn...sẽ góp phần giảm bớt áp lực đối với công việc của công nhân và giải chi phí trong công tác xử lý rác thải. Hơn bao giờ hết, lực lượng công nhân môi trường URENCO hy vọng rằng người dân có thể thay đổi từ những hành động nhỏ nhất, để cùng góp sức xây dựng một thành phố đáng sống./. 

Hoài Dương