Theo ông Kusnan, Trưởng bộ phận Nông nghiệp sinh thái của SPI, cho biết nhiều diện tích canh tác đã bị thiệt hại ngay trong vụ gieo trồng từ tháng 4 đến tháng 7 - vốn là giai đoạn lượng mưa giảm nhưng trong điều kiện thời tiết bình thường vẫn có thể duy trì sản xuất nhờ các nguồn nước bổ sung. Tuy nhiên, theo ông Kusnan, El Niño đã gây hạn hán nghiêm trọng, làm cạn kiệt nguồn nước và đẩy nhiều nông dân vào nguy cơ mất sinh kế.
Tình trạng khô hạn kéo dài, cùng nguồn nước từ hồ chứa và hệ thống thủy lợi không đủ đáp ứng nhu cầu, đã khiến nhiều diện tích lúa và ngô bị thiệt hại. "Ở những khu vực này, nhiều nông dân đã phải đối mặt với tình trạng mất mùa do khủng hoảng nước, sâu bệnh bùng phát và dịch hại lan rộng", ông Kusnan chia sẻ.
Trong những tuần qua, nhiều nông dân tại đảo Java, Tây Nusa Tenggara (NTB), Đông Nusa Tenggara (NTT) và một số khu vực trên đảo Sumatra rơi vào tình trạng thiếu nước, theo Liên minh Nông dân Indonesia (SPI). Cụ thể, tại Tây Java, một trong những vùng sản xuất lúa trọng điểm của Indonesia, chính quyền Majalengka cho biết ít nhất 72 ha lúa tại làng Panyingkiran đã bị thiệt hại do hạn hán nghiêm trọng.
Trong khi đó, chính quyền Bekasi cảnh báo khoảng 1.500 ha lúa có nguy cơ chịu chung số phận trong những tháng tới nếu tình trạng khô hạn tiếp diễn. Tại tỉnh Banten, Cơ quan Nông nghiệp và An ninh lương thực Tangerang (DPKP) cũng cho biết nông dân tại 15 quận, huyện đang đối mặt với nguy cơ mất mùa.
Indonesia được dự báo sẽ trải qua mùa khô kéo dài hơn trong năm nay do tác động của El Niño, hiện tượng đưa khối không khí khô từ Thái Bình Dương tràn vào quần đảo này. Theo Cơ quan Khí tượng, Khí hậu và Địa vật lý Indonesia (BMKG), đến cuối tháng 7, hơn hai phần ba lãnh thổ Indonesia đã bước vào mùa khô và phần lớn các khu vực được dự báo tiếp tục ghi nhận lượng mưa thấp hơn mức trung bình trong những tháng còn lại của năm.
Khô hạn khiến sản lượng lúa của Indonesia bị sụt giảm nghiêm trọng.
Tại Đông Java, 14 địa phương đã ban bố tình trạng khẩn cấp do hạn hán khi hàng nghìn người dân gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn nước sinh hoạt. Hạn hán nghiêm trọng cũng khiến nhiều đoạn của sông Ciliwung, chảy từ Bogor (Tây Java) đến Jakarta, bị cạn trơ đáy. Trong tuần qua, tình trạng này đã làm gián đoạn hoạt động của hệ thống thủy lợi tại đập Katulampa ở Bogor.
Ông Aris Pramudia, nhà nghiên cứu khí hậu và nông nghiệp thuộc Cơ quan Nghiên cứu và Đổi mới Quốc gia Indonesia (BRIN), cảnh báo hạn hán có thể kéo dài trong những tháng tới, tiếp tục làm suy giảm năng suất cây trồng. "Trong các năm El Niño, sản lượng lương thực trên cả nước thường suy giảm, dù mức độ ảnh hưởng khác nhau theo từng năm. Năm nay, mức giảm mạnh nhất được dự báo sẽ diễn ra trong nửa cuối năm 2026 và còn nghiêm trọng hơn nếu mùa mưa đến muộn", ông nói.
Theo Cơ quan Thống kê Indonesia (BPS), sản lượng lúa đã giảm liên tiếp trong ba tháng, từ tháng 3 đến tháng 5 năm nay. Riêng trong tháng 4, sản lượng giảm hơn 800.000 tấn so với cùng kỳ năm 2025. Giáo sư Dwi Andreas Santosa thuộc Đại học Nông nghiệp Bogor (IPB) nhận định xu hướng này nhiều khả năng sẽ còn nghiêm trọng hơn trong nửa cuối năm do tình trạng thiếu nước ngày càng trầm trọng. "Nếu số liệu chính thức là chính xác, sản lượng lúa chắc chắn sẽ giảm trong năm nay vì tình trạng mất mùa trên diện rộng và khủng hoảng nguồn nước đang làm gián đoạn nguồn cung lương thực", ông nhận định.
Bộ Nông nghiệp Indonesia gần đây cho biết đang mở rộng việc sử dụng các trạm bơm tưới nhằm bảo đảm nguồn nước cho sản xuất, đồng thời khẳng định dự trữ gạo quốc gia hiện ở mức cao kỷ lục và đủ đáp ứng nhu cầu đến năm sau.
Tổng thống Prabowo Subianto vẫn khẳng định Indonesia đã đạt mục tiêu tự chủ lúa gạo trong năm 2025, khi sản lượng trong nước đạt 34,71 triệu tấn, vượt nhu cầu tiêu thụ hằng năm là 31,19 triệu tấn. Phát biểu tại cuộc họp nội các tuần trước, ông Prabowo cho rằng Indonesia đã đạt được tự chủ lương thực trong bối cảnh nhiều quốc gia vẫn lo ngại về an ninh lương thực do bất ổn toàn cầu. "Tôi tin tưởng Indonesia sẽ trở thành một trong những trung tâm lương thực hàng đầu thế giới", ông nói.
Cơ quan Khí tượng, Khí hậu và Địa vật lý Indonesia (BMKG) cũng cảnh báo, mùa khô năm nay có thể “cực kỳ khắc nghiệt” do hiện tượng El Niño, làm tăng nguy cơ hạn hán kéo dài và mất mùa. Dự báo mùa khô sẽ đạt đỉnh điểm từ tháng 7 đến tháng 9, với lượng mưa dưới mức trung bình trên hơn 80% diện tích quần đảo.
Ngọc Bích