Vùng đô thị Hà Nội được tổ chức theo mô hình "chùm đô thị hướng tâm"

Kỳ họp thứ nhất HĐND TP. Hà Nội khóa XVII (vừa diễn ra mới đây) đã biểu quyết thông qua Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Quy hoạch được xây dựng theo các giai đoạn, gồm: Giai đoạn ngắn hạn đến năm 2035, trung hạn đến năm 2045, dài hạn đến năm 2065 và tầm nhìn chiến lược 100 năm.

Theo đó, mục tiêu đến năm 2035, Hà Nội cơ bản trở thành thành phố "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc", là trung tâm kinh tế, giáo dục, y tế và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Đến năm 2045, Thủ đô hội tụ tri thức và công nghệ toàn cầu, ngang tầm các thủ đô của các nước phát triển và đến năm 2065 cùng tầm nhìn sau đó, hướng tới trở thành thành phố toàn cầu với chất lượng sống cao. Một trong những điểm nhấn của quy hoạch là định hình cấu trúc đô thị theo không gian phát triển mở, đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm; trong đó sông Hồng được xác định là trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo, giữ vai trò trung tâm kết nối với vùng Thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng và các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế.

Mở rộng không gian, tạo động lực thúc đẩy phát triển. (Ảnh minh họa - Nguồn: HK).

Quy hoạch lần này cũng thể hiện rõ sự đổi mới mạnh mẽ về tư duy và phương pháp, chuyển từ cách tiếp cận "quy hoạch hàn lâm" sang "quy hoạch hành động". Các định hướng được gắn chặt với chương trình, kế hoạch thực hiện, làm cơ sở triển khai ngay các dự án động lực mang tính chiến lược, đặc biệt là phát triển hệ thống hạ tầng giao thông, trong đó đường sắt đô thị được xác định là trụ cột nhằm khắc phục các điểm nghẽn của đô thị lớn.

Đồng thời, đề xuất 11 nhóm giải pháp đột phá, trong đó nổi bật là tăng cường liên kết vùng; phát triển đô thị theo mô hình TOD lấy giao thông công cộng làm trung tâm; hình thành các cực tăng trưởng mới để giãn dân khu vực nội đô; xây dựng đô thị thông minh, xanh và bền vững; tái thiết đô thị có chọn lọc; khai thác không gian đa tầng, đa lớp; phát triển sân bay thứ hai của vùng Thủ đô tại phía Nam; giải quyết căn bản các vấn đề môi trường.

Về không gian phát triển, vùng đô thị Hà Nội được tổ chức theo mô hình "chùm đô thị hướng tâm", với đô thị trung tâm là hạt nhân, giữ vai trò kết nối vùng và quốc tế. Các đô thị vệ tinh được phân vai chức năng rõ ràng, góp phần chia sẻ áp lực dân số và tạo động lực phát triển cho toàn vùng. Quy hoạch xác định 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực. Các trục này đóng vai trò như "xương sống" kết nối các khu vực, hình thành hệ sinh thái không gian kinh tế đô thị đồng bộ và hiện đại.

Trong bối cảnh quỹ đất ngày càng hạn chế, quy hoạch chuyển hướng khai thác không gian theo chiều đứng (đa tầng) và tích hợp đa giá trị trong cùng một không gian (đa lớp), bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế, bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường. Không gian đô thị được tổ chức theo ba tầng chức năng chính, bao gồm không gian ngầm cho hạ tầng và dịch vụ; không gian mặt đất và tầm thấp cho sinh hoạt và giao thông và không gian trên cao gắn với các mô hình phát triển mới trong tương lai.

Cấu trúc đô thị đa lớp cũng được hình thành trên nền tảng các lớp giá trị gồm di sản - văn hóa, sinh thái - tự nhiên và kinh tế - số hóa. Việc kiểm soát ranh giới phát triển đô thị được đặt ra chặt chẽ nhằm hạn chế tình trạng phát triển lan tỏa, đồng thời thúc đẩy phát triển đô thị nén tại các khu vực giao thông công cộng. Đối với khu vực nông thôn, quy hoạch chuyển đổi tư duy từ sản xuất nông nghiệp truyền thống sang kinh tế nông nghiệp sinh thái, ứng dụng công nghệ cao và gia tăng giá trị. Đồng thời, chú trọng bảo tồn không gian làng truyền thống với cấu trúc "làng trong phố - phố trong làng", gắn với phát triển du lịch, văn hóa và các ngành nghề truyền thống.

Một định hướng quan trọng khác là phát triển không gian xanh với mục tiêu tỷ lệ cây xanh đạt 40-50% diện tích tự nhiên toàn thành phố, đồng thời duy trì quỹ đất nông nghiệp, lâm nghiệp, mặt nước và hành lang thoát lũ ở mức hợp lý, bảo đảm phát triển bền vững…/.

THẢO NGUYÊN