Rà soát, điều phối nguồn vật liệu xây dựng phục vụ các công trình trọng điểm quốc gia

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, qua tổng hợp kết quả rà soát của các tỉnh, thành phố và đánh giá của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, có thể khẳng định rằng nguồn tài nguyên khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường của Việt Nam về tổng thể cơ bản đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và triển khai các công trình, dự án trọng điểm quốc gia trong trung và dài hạn.

Kết quả rà soát cho thấy nhiều địa phương có nguồn tài nguyên phong phú, trữ lượng lớn, công suất khai thác còn dư địa để nâng cao và có khả năng hỗ trợ các địa phương khác. Đồng thời, nhiều địa phương đã chủ động rà soát nguồn vật liệu, xây dựng phương án bảo đảm cung ứng và từng bước triển khai đánh giá tiềm năng khoáng sản theo quy định của Luật Địa chất và khoáng sản.

Tuy nhiên, nguồn tài nguyên khoáng sản phân bố không đồng đều giữa các vùng, các địa phương; trong khi nhu cầu vật liệu xây dựng tập trung rất lớn tại các khu vực đang đồng thời triển khai nhiều công trình, dự án trọng điểm quốc gia. Bên cạnh đó, tiến độ điều tra địa chất, đánh giá tiềm năng khoáng sản, cập nhật quy hoạch, chuẩn bị quỹ mỏ, cấp phép khai thác, nâng công suất các mỏ hiện có và công tác điều phối nguồn vật liệu giữa các địa phương còn chưa theo kịp yêu cầu phát triển. Đây là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng thiếu hụt cục bộ một số loại vật liệu xây dựng tại một số địa phương trong từng thời điểm.

(Ảnh minh họa)

Vì vậy, vấn đề hiện nay không phải là thiếu tài nguyên khoáng sản làm vật liệu xây dựng, mà là cần nâng cao hiệu quả quản trị tài nguyên và tổ chức điều phối nguồn cung trên phạm vi quốc gia. Việc bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng phải được tiếp cận theo chuỗi từ điều tra địa chất, đánh giá tiềm năng khoáng sản, quy hoạch, chuẩn bị quỹ mỏ, cấp phép khai thác, khai thác hợp lý, xây dựng cơ sở dữ liệu đến điều phối và sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên giữa các địa phương.

Theo Văn phòng Chính phủ, chỉ đạo về rà soát, điều phối nguồn vật liệu xây dựng thông thường phục vụ các công trình trọng điểm quốc gia, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, chính quyền các địa phương và các đơn vị liên quan nghiên cứu, xử lý kiến nghị của Bộ Nông nghiệp và Môi trường tại nội dung nêu trên theo thẩm quyền hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền các nội dung vượt thẩm quyền, trong đó cần tập trung một số nhiệm vụ.

Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về nguồn cung vật liệu xây dựng, tích hợp dữ liệu về mỏ, trữ lượng, công suất khai thác, nhu cầu sử dụng, khả năng điều phối và cập nhật thường xuyên để phục vụ công tác quản lý, điều hành. Chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương xây dựng cơ chế điều phối nguồn vật liệu xây dựng liên vùng và liên tỉnh trong tháng 10 năm 2026, bảo đảm ưu tiên cung cấp vật liệu cho các công trình, dự án quan trọng quốc gia.

Định kỳ hằng năm công bố Bản đồ số quốc gia về nguồn cung vật liệu xây dựng, phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, đồng thời hỗ trợ địa phương trong việc lập kế hoạch khai thác, sử dụng vật liệu; xây dựng cơ chế dự phòng nguồn vật liệu xây dựng và cơ chế điều phối vật liệu xây dựng theo vùng kinh tế với lộ trình cụ thể.

Xây dựng hệ thống dự báo cung - cầu vật liệu xây dựng theo từng vùng, từng loại vật liệu và từng giai đoạn phát triển, làm cơ sở tham mưu cho Chính phủ trong công tác chỉ đạo, điều hành. Định kỳ hằng năm tổng hợp, đánh giá tình hình cung - cầu vật liệu xây dựng trên phạm vi cả nước, báo cáo Thủ tướng Chính phủ đề xuất điều chỉnh phương án điều phối khi cần thiết.

Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu, báo cáo cấp có thẩm quyền bố trí nguồn lực tài chính cho công tác điều tra địa chất và đánh giá tiềm năng khoáng sản tại các địa phương còn khó khăn theo quy định pháp luật. Hoàn thành việc lập, phê duyệt và tổ chức thực hiện Đề án đánh giá tiềm năng khoáng sản nhóm III, nhóm IV trước Quý II/2027

Các địa phương hoàn thành việc lập, phê duyệt và tổ chức thực hiện Đề án đánh giá tiềm năng khoáng sản nhóm III, nhóm IV trước Quý II/2027 theo thẩm quyền, bảo đảm chủ động chuẩn bị nguồn vật liệu xây dựng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và các công trình trọng điểm. Bố trí đầy đủ kinh phí từ ngân sách địa phương và các nguồn vốn hợp pháp khác để thực hiện điều tra địa chất, đánh giá tiềm năng khoáng sản và xây dựng cơ sở dữ liệu địa chất, khoáng sản theo quy định pháp luật.

Khẩn trương rà soát, cập nhật quy hoạch tỉnh và các quy hoạch có liên quan theo thẩm quyền và quy định pháp luật, trong đó cần rà soát, bổ sung các khu vực có tiềm năng khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường, bảo đảm đồng bộ với quy hoạch phát triển kết cấu hạ tầng. Rà soát các mỏ đang khai thác để xem xét điều chỉnh công suất đối với các mỏ đủ điều kiện theo thẩm quyền và quy định của pháp luật, đáp ứng nhu cầu vật liệu cho các công trình trọng điểm. Chủ động chuẩn bị quỹ mỏ vật liệu xây dựng phục vụ các dự án trong giai đoạn 2030 - 2045, tránh tình trạng bị động khi triển khai các dự án quy mô lớn…/.

THANH BÌNH